Motu
Моту
австронезійська сім'я (малайсько-полінезійська, океанійська, західна, Папуа-Тип)
Моту — корінна австронезійська мова народу моту Центральної провінції Папуа — Нової Гвінеї, зосередженого в селищах Хануабада поблизу Порт-Морсбі. Чистою формою володіють лише близько 14 тисяч активних носіїв, проте моту є лексичним джерелом хірі-моту (hmo) — спрощеного піджину, що став однією з трьох офіційних мов Папуа — Нової Гвінеї. Моту має повну австронезійську морфологію, зокрема показники особи суб'єкта/об'єкта, відчужувану/невідчужувану належність і характерну океанійську займенникову систему, усе з чого хірі-моту радикально спростив в умовах колоніальної торгівлі. Граматика Лістер-Тернера і Кларка 1931 року лишається авторитетною.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Моту
Вода
ranu
/ɾanu/
Вогонь
lahi
/lahi/
Сонце
dina
/dina/
Місяць
hua
/hua/
Зірка
hisiu
/hisiu/
Мати
sinana
/sinana/
Батько
tamana
/tamana/
Я
lau
/lau/
Ти
oi
/oi/
Ім'я
ladana
/ladana/
Око
matana
/matana/
Рука
ima
/ima/
Серце
kudouna
/kudouna/
Любов
lalokau
/lalokau/
Дерево
au
/au/
Дім
ruma
/ɾuma/
Собака
sisia
/sisia/
Кішка
gosi
/ɡosi/
Їсти
aniani
/aniani/
Пити
inuinu
/inuinu/
Один
ta
/ta/
Два
rua
/rua/
Привіт
namo gida
/namo ɡida/
Дякую
oi namo
/oi namo/
Добрий
namo
/namo/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Austronesian (Malayo-Polynesian, Oceanic, Western, Papuan Tip)
| Значення | Моту | Хірі-моту | Токелау | Фіджійська | Тетум | Атоні | Ніуе |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ranu /ɾanu/ | ranu /ɾanu/ | vai /vai/ | wai /wai/ | bee /beː/ | oe /oe/ | vai /vai/ |
| Вогонь | lahi /lahi/ | lahi /lahi/ | afi /afi/ | buka /mbuka/ | ahi /ahi/ | ai /ai/ | afi /afi/ |
| Сонце | dina /dina/ | dina /dina/ | la /la/ | matanisiga /matanisiŋa/ | loron /loɾon/ | manas /manas/ | lā /laː/ |
| Місяць | hua /hua/ | hua /hua/ | malama /malama/ | vula /βula/ | fulan /fulan/ | fun /fun/ | mahina /mahina/ |
| Зірка | hisiu /hisiu/ | hisiu /hisiu/ | fetu /fetu/ | kalokalo /kalokalo/ | fitun /ˈfitun/ | kfu /kfuʔ/ | fetū /feˈtuː/ |
| Мати | sinana /sinana/ | sina /sina/ | mātua /maːtua/ | tina /tina/ | inan /inan/ | ainaf /ainaf/ | matua fifine /matua fifine/ |
| Батько | tamana /tamana/ | tama /tama/ | tamana /tamana/ | tama /tama/ | aman /aman/ | amat /amat/ | matua taane /matua taːne/ |
| Я | lau /lau/ | lau /lau/ | au /au/ | au /au/ | ha'u /haʔu/ | au /au/ | au /au/ |
| Ти | oi /oi/ | oi /oi/ | koe /koe/ | iko /iko/ | ó /ɔ/ | ho /ho/ | koe /koe/ |
| Ім'я | ladana /ladana/ | ladana /laˈdana/ | igoa /iŋoa/ | yaca /jaða/ | naran /ˈnaran/ | kanan /ˈkanan/ | higoa /hiˈŋoa/ |
| Око | matana /matana/ | matana /matana/ | mata /mata/ | mata /mata/ | matan /matan/ | matan /matan/ | mata /mata/ |
| Рука | ima /ima/ | ima /ima/ | lima /lima/ | liga /liŋa/ | liman /liman/ | ʼniman /ʔniman/ | lima /lima/ |
| Серце | kudouna /kudouna/ | kudouna /kudouna/ | fatu /fatu/ | uto /uto/ | fuan /fuan/ | nesa /nesa/ | fatu /fatu/ |
| Любов | lalokau /lalokau/ | lalokau /lalokau/ | alofa /alofa/ | loloma /loloma/ | domin /domin/ | nekat /nekat/ | fakaalofa /fakaalofa/ |
| Дерево | au /au/ | au /au/ | lakau /lakau/ | kau /kau/ | ai /ai/ | hau /hau/ | akau /akau/ |
| Дім | ruma /ɾuma/ | ruma /ɾuma/ | fale /fale/ | vale /βale/ | uma /uma/ | ume /ume/ | fale /fale/ |
| Собака | sisia /sisia/ | sisia /sisia/ | kuli /kuli/ | koli /koli/ | asu /asu/ | asu /asu/ | kuli /kuli/ |
| Кішка | gosi /ɡosi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | busa /busa/ | mose /mose/ | pusi /pusi/ |
| Їсти | aniani /aniani/ | ania /ania/ | kai /kai/ | kana /kana/ | han /han/ | ah /ah/ | kai /kai/ |
| Пити | inuinu /inuinu/ | inua /inua/ | inu /inu/ | gunu /ŋunu/ | hemu /hemu/ | ninu /ninu/ | inu /inu/ |
| Один | ta /ta/ | ta /ta/ | tahi /tahi/ | dua /ndua/ | ida /ida/ | mese /mese/ | taha /taha/ |
| Два | rua /rua/ | rua /rua/ | lua /lua/ | rua /rua/ | rua /ˈrua/ | nua /ˈnua/ | ua /ua/ |
| Привіт | namo gida /namo ɡida/ | namona /namona/ | malo ni /malo ni/ | bula /mbula/ | bondia /bondia/ | neut /neut/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ |
| Дякую | oi namo /oi namo/ | tanikiu /tanikiu/ | fakafetai /fakafetai/ | vinaka /βinaka/ | obrigadu /obɾiɡadu/ | neno biluk /neno biluk/ | fakaaue /fakaaue/ |
| Добрий | namo /namo/ | namo /namo/ | lelei /lelei/ | vinaka /βinaka/ | di'ak /diʔak/ | malaek /malaek/ | mitaki /mitaki/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.