Chiyao
ภาษาเหยา
ตระกูลแอตแลนติก-คองโก (กลุ่มบันตู, เยา-มาคอนเด)
ภาษายาโอ (chiyao หรือสะกดว่า ciyawo) เป็นภาษาตระกูลบันตู P21 ที่คร่อมพื้นที่ชายแดนสามประเทศโมซัมบิก-มาลาวี-แทนซาเนีย ที่ปลายด้านใต้ของทะเลสาบมาลาวี ชาวยาโอเป็นผู้นำการค้าคาราวานคนสำคัญในศตวรรษที่ 19 โดยควบคุมเส้นทางจากชายฝั่งแซนซิบาร์ไปยังทะเลสาบมาลาวี ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ภาษายาโอแพร่ขยายในฐานะภาษากลางประจำภูมิภาค ชาวยาโอส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม (ซึ่งเป็นข้อยกเว้นที่โดดเด่นท่ามกลางประชากรบันตูโดยรอบที่ส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์หรือลัทธิวิญญาณนิยม) พิธีกรรมรับขวัญหญิงสาว unyago เป็นสถาบันทางวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ ภาษายาโอเป็นภาษาที่มีวรรณยุกต์ โดยมีระดับเสียงตัดกันห้าระดับ
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาเหยา
น้ำ
mesi
/mesi/
ไฟ
moto
/moto/
ดวงอาทิตย์
lyuwa
/ʎuwa/
ดวงจันทร์
mwesi
/mwesi/
ดาว
ndondwa
/ndondwa/
แม่
amao
/amaː/
พ่อ
atati
/atati/
ฉัน
une
/une/
คุณ
mmwe
/mːwe/
ชื่อ
lina
/lina/
ตา
liso
/liso/
มือ
ngaila
/ŋɡaila/
ใจ
mtima
/mtima/
รัก
chikondi
/tʃikondi/
ต้นไม้
mtela
/mtela/
บ้าน
nyumba
/ɲumba/
หมา
mbwa
/mbwa/
แมว
paka
/paka/
กิน
kulya
/kuʎa/
ดื่ม
kumwa
/kumwa/
หนึ่ง
mo
/mo/
สอง
iŵili
/iβili/
สวัสดี
salama
/salama/
ขอบคุณ
nakwete
/nakwete/
ดี
chechete
/tʃetʃete/
แหล่งข้อมูล
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Atlantic-Congo (Bantu, Yao-Makonde) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาเหยา | ภาษามาคอนเด | เชวา | ภาษาเซนา | ภาษาซางู | ภาษาเนียมเวซี | ภาษาชัมบาลา |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | mesi /mesi/ | mashi /maʃi/ | madzi /madzi/ | madzi /madzi/ | ameenzi /ameːnzi/ | minzi /minzi/ | mazi /mazi/ |
| ไฟ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | umoto /umoto/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| ดวงอาทิตย์ | lyuwa /ʎuwa/ | lyuva /ʎuβa/ | dzuwa /dzuwa/ | dzuwa /dzuwa/ | liluga /liluɡa/ | izuba /izuβa/ | zuwa /zuwa/ |
| ดวงจันทร์ | mwesi /mwesi/ | mwedi /mwedi/ | mwezi /mwezi/ | mwedzi /mwedzi/ | umwesi /umwesi/ | ng'wezi /ŋweːzi/ | mwezi /mwezi/ |
| ดาว | ndondwa /ndondwa/ | ntondwa /ntondwa/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| แม่ | amao /amaː/ | mama /mama/ | amayi /amaji/ | mai /mai/ | mama /mama/ | mayu /majʊ/ | mama /mama/ |
| พ่อ | atati /atati/ | baba /baba/ | abambo /abambo/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ |
| ฉัน | une /une/ | une /une/ | ine /ine/ | ine /ine/ | une /une/ | nene /ˈnene/ | niye /nije/ |
| คุณ | mmwe /mːwe/ | uve /uve/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | weye /weje/ |
| ชื่อ | lina /lina/ | lina /lina/ | dzina /dzina/ | dzina /dzina/ | litawa /litawa/ | lina /ˈlina/ | izina /izina/ |
| ตา | liso /liso/ | liso /liso/ | diso /diso/ | diso /diso/ | iliho /iliho/ | liso /liso/ | izo /izo/ |
| มือ | ngaila /ŋɡaila/ | nkono /nkono/ | dzanja /dzandʒa/ | nkono /nkono/ | ukuboko /ukuboko/ | ikobo /ikoβo/ | ukono /ukono/ |
| ใจ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ | mwoyo /mwojo/ |
| รัก | chikondi /tʃikondi/ | kupenda /kupenda/ | chikondi /tʃikondi/ | kufuna /kufuna/ | ulungu /uluŋɡu/ | butogwa /butoɡwa/ | kwenda /kwenda/ |
| ต้นไม้ | mtela /mtela/ | mti /mti/ | mtengo /mteŋɡo/ | mtengo /mteŋɡo/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ | mti /mti/ |
| บ้าน | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | inyumba /iɲumba/ | kaya /kaja/ | nyumba /ɲumba/ |
| หมา | mbwa /mbwa/ | nshenye /nʃeɲe/ | galu /ɡalu/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| แมว | paka /paka/ | paka /paka/ | mphaka /mpʰaka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| กิน | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ | kudya /kudja/ | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuya /kuja/ |
| ดื่ม | kumwa /kumwa/ | kukumbila /kukumbila/ | kumwa /kumwa/ | kumwa /kumwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| หนึ่ง | mo /mo/ | nimo /nimo/ | chimodzi /tʃimodzi/ | posi /posi/ | imo /imo/ | imo /imo/ | imo /imo/ |
| สอง | iŵili /iβili/ | vavili /vaʋili/ | awiri /awiri/ | piŵiri /piwiri/ | avili /aβili/ | ibili /iβili/ | mbili /mbili/ |
| สวัสดี | salama /salama/ | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ | moni /moni/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | mbasala /mbasala/ | mwadita /mwadita/ | nashukuru /naʃukuɾu/ |
| ขอบคุณ | nakwete /nakwete/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | zikomo /zikomo/ | ndatenda /ndatenda/ | nashukulu /naʃukulu/ | twabakaba /twaβakaβa/ | asante /asante/ |
| ดี | chechete /tʃetʃete/ | shibwana /ʃibwana/ | chabwino /tʃabwino/ | nadidi /nadidi/ | kwifwa /kwifwa/ | lihi /lihi/ | hedi /hedi/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก