Chimakonde
ภาษามาคอนเด
ตระกูลแอตแลนติก-คองโก (กลุ่มบันตู, เยา-มาคอนเด)
ภาษามาคอนเด (ชิมาคอนเด หรือ ชิมาคอนเด/Shimakonde) เป็นภาษาตระกูลบันตูที่กระจายอยู่คร่อมพรมแดนแทนซาเนีย-โมซัมบิกบนที่ราบสูงมาคอนเด ชาวมาคอนเดมีชื่อเสียงไปทั่วโลกในด้านประเพณีการแกะสลักไม้มะเกลือ (หน้ากากมาปิโก วัตถุประกอบพิธีลิปิโก) — องค์การยูเนสโกได้ขึ้นทะเบียนการแสดงหน้ากากมาปิโกของชาวมาคอนเดเป็นมรดกที่จับต้องไม่ได้ในปี 2008 ชาวมาคอนเดในโมซัมบิกเป็นผู้นำการต่อสู้ด้วยอาวุธของ FRELIMO เพื่อเรียกร้องเอกราช (1964-74) ซึ่งทำให้ภาษานี้มีอัตลักษณ์ทางการเมืองที่เข้มแข็งทางตอนใต้ของพรมแดน ภาษาถิ่นทางเหนือ (แทนซาเนีย) และทางใต้ (โมซัมบิก) แตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัด โดยเส้นแบ่งบางส่วนคือแม่น้ำรูวูมา
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษามาคอนเด
น้ำ
mashi
/maʃi/
ไฟ
moto
/moto/
ดวงอาทิตย์
lyuva
/ʎuβa/
ดวงจันทร์
mwedi
/mwedi/
ดาว
ntondwa
/ntondwa/
แม่
mama
/mama/
พ่อ
baba
/baba/
ฉัน
une
/une/
คุณ
uve
/uve/
ชื่อ
lina
/lina/
ตา
liso
/liso/
มือ
nkono
/nkono/
ใจ
mtima
/mtima/
รัก
kupenda
/kupenda/
ต้นไม้
mti
/mti/
บ้าน
nyumba
/ɲumba/
หมา
nshenye
/nʃeɲe/
แมว
paka
/paka/
กิน
kulya
/kuʎa/
ดื่ม
kukumbila
/kukumbila/
หนึ่ง
nimo
/nimo/
สอง
vavili
/vaʋili/
สวัสดี
nakushukuru
/nakuʃukuɾu/
ขอบคุณ
nashukuru
/naʃukuɾu/
ดี
shibwana
/ʃibwana/
แหล่งข้อมูล
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Atlantic-Congo (Bantu, Yao-Makonde) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษามาคอนเด | ภาษาซางู | ภาษาเหยา | ภาษาชัมบาลา | ภาษาเซนา | ภาษาเนียมเวซี | ภาษาญาตูรู |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | mashi /maʃi/ | ameenzi /ameːnzi/ | mesi /mesi/ | mazi /mazi/ | madzi /madzi/ | minzi /minzi/ | maazi /maːzi/ |
| ไฟ | moto /moto/ | umoto /umoto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| ดวงอาทิตย์ | lyuva /ʎuβa/ | liluga /liluɡa/ | lyuwa /ʎuwa/ | zuwa /zuwa/ | dzuwa /dzuwa/ | izuba /izuβa/ | nzua /nzua/ |
| ดวงจันทร์ | mwedi /mwedi/ | umwesi /umwesi/ | mwesi /mwesi/ | mwezi /mwezi/ | mwedzi /mwedzi/ | ng'wezi /ŋweːzi/ | umweri /umweɾi/ |
| ดาว | ntondwa /ntondwa/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | ndondwa /ndondwa/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ |
| แม่ | mama /mama/ | mama /mama/ | amao /amaː/ | mama /mama/ | mai /mai/ | mayu /majʊ/ | mama /mama/ |
| พ่อ | baba /baba/ | baba /baba/ | atati /atati/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ |
| ฉัน | une /une/ | une /une/ | une /une/ | niye /nije/ | ine /ine/ | nene /ˈnene/ | une /une/ |
| คุณ | uve /uve/ | uwe /uwe/ | mmwe /mːwe/ | weye /weje/ | iwe /iwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | uwe /uwe/ |
| ชื่อ | lina /lina/ | litawa /litawa/ | lina /lina/ | izina /izina/ | dzina /dzina/ | lina /ˈlina/ | izina /izina/ |
| ตา | liso /liso/ | iliho /iliho/ | liso /liso/ | izo /izo/ | diso /diso/ | liso /liso/ | iriiso /iɾiːso/ |
| มือ | nkono /nkono/ | ukuboko /ukuboko/ | ngaila /ŋɡaila/ | ukono /ukono/ | nkono /nkono/ | ikobo /ikoβo/ | ukuboko /ukuboko/ |
| ใจ | mtima /mtima/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ | mwoyo /mwojo/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | umutima /umutima/ |
| รัก | kupenda /kupenda/ | ulungu /uluŋɡu/ | chikondi /tʃikondi/ | kwenda /kwenda/ | kufuna /kufuna/ | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ |
| ต้นไม้ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | mtela /mtela/ | mti /mti/ | mtengo /mteŋɡo/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ |
| บ้าน | nyumba /ɲumba/ | inyumba /iɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | kaya /kaja/ | nyumba /ɲumba/ |
| หมา | nshenye /nʃeɲe/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ |
| แมว | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| กิน | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuya /kuja/ | kudya /kudja/ | kulya /kuʎa/ | kuria /kuɾia/ |
| ดื่ม | kukumbila /kukumbila/ | kunwa /kunwa/ | kumwa /kumwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kumwa /kumwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| หนึ่ง | nimo /nimo/ | imo /imo/ | mo /mo/ | imo /imo/ | posi /posi/ | imo /imo/ | umwe /umwe/ |
| สอง | vavili /vaʋili/ | avili /aβili/ | iŵili /iβili/ | mbili /mbili/ | piŵiri /piwiri/ | ibili /iβili/ | aviri /aβiri/ |
| สวัสดี | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ | mbasala /mbasala/ | salama /salama/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | mwadita /mwadita/ | mbukire /mbukiɾe/ |
| ขอบคุณ | nashukuru /naʃukuɾu/ | nashukulu /naʃukulu/ | nakwete /nakwete/ | asante /asante/ | ndatenda /ndatenda/ | twabakaba /twaβakaβa/ | asante /aˈsante/ |
| ดี | shibwana /ʃibwana/ | kwifwa /kwifwa/ | chechete /tʃetʃete/ | hedi /hedi/ | nadidi /nadidi/ | lihi /lihi/ | kihi /kihi/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก