ภาษางาเบเร

ภาษางาเบเร (หรือกวยมี, โมเบเร) เป็นภาษาตระกูลชิบชาที่มีผู้พูดมากที่สุด โดยมีชาวงาเบราว 170,000 คนใช้พูดทั่วปานามาและคอสตาริกา ตระกูลภาษาชิบชา (มีภาษาที่ยังใช้อยู่ราว 14 ภาษา ผู้พูดรวมประมาณ 300,000 คน) เคยครอบครองคอคอดระหว่างคอสตาริกากับปานามา รวมถึงตอนเหนือของโคลอมเบียและเวเนซุเอลาก่อนการพิชิตของสเปน แม้ภาษางาเบเรจะมีผู้พูดมากที่สุด แต่ก็ไม่ใช่ภาษาตระกูลชิบชาเพียงภาษาเดียวที่ยังมีชีวิตชีวาในปัจจุบัน เพราะภาษากูนา (คูนา) ซึ่งมีผู้พูดกว่า 60,000 คนและมีสถานะเป็นภาษาราชการร่วมในกูนายาลา ก็ยังคงมีการสืบทอดอย่างต่อเนื่องเช่นกัน เขตปกครองตนเองงาเบ-บูเกล (โกมาร์กา ก่อตั้ง พ.ศ. 2540 ขยายเมื่อ พ.ศ. 2551) เป็นหนึ่งในเขตที่บริหารโดยชนพื้นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในละตินอเมริกา ในทางภาษาศาสตร์ ภาษางาเบเรมีลักษณะเด่นแบบชิบชาดั้งเดิม ได้แก่ เสียงกักที่มีเสียงนาสิกนำ ระบบสระที่ซับซ้อน และการเรียงคำแบบประธาน-กรรม-กริยา (SOV) การอนุรักษ์ภาษายังคงดำเนินอยู่อย่างแข็งขันผ่านการศึกษาสองภาษาและการกระจายเสียงวิทยุของเขตปกครองตนเอง