isiNdebele
ภาษาเอ็นเดเบเลเหนือ
แอตแลนติก-คองโก (บันตู, นกูนี)
ภาษาเอ็นเดเบเลเหนือ (isiNdebele) เป็นภาษากลุ่มงูนิ-บันตูหลักของซิมบับเว ใช้พูดกันเป็นส่วนใหญ่ในมาตาเบเลแลนด์ โดยมีบูลาวาโยเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรม ภาษานี้สืบทอดมาจากการอพยพของชาวงูนิภายใต้การนำของมซีลีกาซีจากตอนเหนือของแอฟริกาใต้ในศตวรรษที่ 19 ทำให้มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับภาษาซูลู (zu) ภาษานี้แตกต่างจากภาษาเอ็นเดเบเลใต้ (nbl) ของแอฟริกาใต้ ซึ่งแยกตัวออกไปก่อนหน้านี้และพัฒนาภายใต้เงื่อนไขการติดต่อที่แตกต่างกัน ได้รับการรับรองให้เป็นหนึ่งใน 16 ภาษาราชการของซิมบับเวภายใต้รัฐธรรมนูญปี 2013
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาเอ็นเดเบเลเหนือ
น้ำ
amanzi
/amanzi/
ไฟ
umlilo
/umlilo/
ดวงอาทิตย์
ilanga
/ilaŋɡa/
ดวงจันทร์
inyanga
/iɲaŋɡa/
ดาว
inkanyezi
/iŋkaɲezi/
แม่
umama
/umama/
พ่อ
ubaba
/uɓaɓa/
ฉัน
mina
/mina/
คุณ
wena
/wena/
ชื่อ
ibizo
/ibizo/
ตา
ilihlo
/iliɬo/
มือ
isandla
/isandɮa/
ใจ
inhliziyo
/inɬizijo/
รัก
uthando
/utʰando/
ต้นไม้
isihlahla
/isiɬaɬa/
บ้าน
indlu
/indɮu/
หมา
inja
/indʒa/
แมว
ikati
/ikati/
กิน
ukudla
/ukuɮa/
ดื่ม
ukunatha
/ukunatʰa/
หนึ่ง
nye
/ɲe/
สอง
kubili
/kubili/
สวัสดี
salibonani
/saliɓonani/
ขอบคุณ
ngiyabonga
/ŋijaɓoŋɡa/
ดี
kuhle
/kuɬe/
นกคัคคู
inkanku
/iⁿˈkaŋku/
แหล่งข้อมูล
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Atlantic-Congo (Bantu, Nguni) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาเอ็นเดเบเลเหนือ | ภาษาเอนเดเบเลใต้ | ภาษาซูลู | ภาษาสวาซี | ภาษาโคซา | ภาษาซองกา | ภาษาโลซี |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | amanzi /amanzi/ | amanzi /amanzi/ | amanzi /amanzi/ | emanti /emanti/ | amanzi /amaːnzi/ | mati /mati/ | mezi /mezi/ |
| ไฟ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | ndzilo /ndzilo/ | mulilo /mulilo/ |
| ดวงอาทิตย์ | ilanga /ilaŋɡa/ | ilanga /ilaŋɡa/ | ilanga /ilaŋɡa/ | lilanga /lilaŋɡa/ | ilanga /ilaːŋɡa/ | dyambu /dʒambu/ | lizazi /lizazi/ |
| ดวงจันทร์ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaːŋɡa/ | n'weti /ŋweti/ | kweli /kweli/ |
| ดาว | inkanyezi /iŋkaɲezi/ | inkwenkwezi /iŋkʷeŋkʷezi/ | inkanyezi /iŋkaˈɲeːzi/ | inkhanyeti /iŋkʰaɲeti/ | inkwenkwezi /iŋkʷeŋkʷezi/ | nyeleti /ɲeleti/ | naleli /naleli/ |
| แม่ | umama /umama/ | umma /umma/ | umama /umama/ | make /make/ | umama /umaːma/ | manana /manana/ | ma /ma/ |
| พ่อ | ubaba /uɓaɓa/ | ubaba /uɓaɓa/ | ubaba /uɓaɓa/ | babe /ɓaɓe/ | utata /utaːta/ | tatana /tatana/ | ndate /ndate/ |
| ฉัน | mina /mina/ | mina /mina/ | mina /ˈmiːna/ | mine /míne/ | mna /mna/ | mina /mina/ | na /na/ |
| คุณ | wena /wena/ | wena /wena/ | wena /ˈweːna/ | wena /wéna/ | wena /wena/ | wena /wena/ | wena /wena/ |
| ชื่อ | ibizo /ibizo/ | ibizo /ibizo/ | igama /iˈɡaːma/ | libito /libiːto/ | igama /iɡaːma/ | vito /vito/ | libizo /libizo/ |
| ตา | ilihlo /iliɬo/ | ihlo /iɬo/ | iso /iso/ | liso /liso/ | iliso /iliso/ | tihlo /tiɬo/ | liito /liːto/ |
| มือ | isandla /isandɮa/ | isandla /isandɮa/ | isandla /isandɮa/ | sandla /sandɮa/ | isandla /isandɮa/ | voko /voko/ | lizoho /lizoho/ |
| ใจ | inhliziyo /inɬizijo/ | ihliziyo /iɬizijo/ | inhliziyo /inɬizijo/ | inhlitiyo /inɬitijo/ | intliziyo /intɬizijo/ | mbilu /mbilu/ | pilu /pilu/ |
| รัก | uthando /utʰando/ | ithando /itʰando/ | uthando /utʰando/ | lutsandvo /lutsandwo/ | uthando /utʰando/ | rirhandzu /riɾandzu/ | lilato /lilato/ |
| ต้นไม้ | isihlahla /isiɬaɬa/ | umuthi /umutʰi/ | isihlahla /isiɬaɬa/ | sihlahla /siɬaɬa/ | umthi /umtʰi/ | nsinya /nsiɲa/ | kota /kota/ |
| บ้าน | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | yindlu /jindɮu/ | ndu /ndu/ |
| หมา | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | mbyana /mbjana/ | nja /ndʒa/ |
| แมว | ikati /ikati/ | ikati /ikati/ | ikati /ikati/ | likati /likati/ | ikati /ikati/ | mangoyi /maŋɡoji/ | kaze /kaze/ |
| กิน | ukudla /ukuɮa/ | ukudla /ukuɮa/ | ukudla /ukuɮa/ | kudla /kuɮa/ | ukutya /ukutʲa/ | ku dya /ku dʒa/ | kuca /kutsa/ |
| ดื่ม | ukunatha /ukunatʰa/ | ukusela /ukusela/ | ukuphuza /ukupʰuza/ | kunatsa /kunatsa/ | ukusela /ukusɛla/ | ku nwa /ku nwa/ | kunwa /kunwa/ |
| หนึ่ง | nye /ɲe/ | nye /ɲe/ | kunye /kuɲe/ | kunye /kuɲe/ | inye /iɲɛ/ | rin'we /riŋwe/ | nyinwi /ɲiŋʷi/ |
| สอง | kubili /kubili/ | kubili /kubili/ | kubili /kuˈɓili/ | kubili /kubiːli/ | mbini /mbiːni/ | mbirhi /mbiri/ | peli /peli/ |
| สวัสดี | salibonani /saliɓonani/ | lotjhani /lotʃʰani/ | sawubona /sawuɓona/ | sawubona /sawuɓona/ | molo /molo/ | avuxeni /avuʃeni/ | eni sha /ɛni ʃa/ |
| ขอบคุณ | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | ngiyathokoza /ŋijatʰokoza/ | ngiyabonga /ŋɡijaɓoŋɡa/ | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | enkosi /ɛnkosi/ | inkomu /iŋkomu/ | nitumezi /nitumezi/ |
| ดี | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | lungile /luŋɡilɛ/ | kahle /kaɬe/ | nde /nde/ |
| นกคัคคู | inkanku /iⁿˈkaŋku/ | — | uphezukomkhono /upʰɛzukomˈkʰono/ | phezukwemkhono /pʰɛzukwɛmˈkʰono/ | uphezukomkhono /upʰɛzukomˈkʰono/ | ngwafalantala /ŋʷafalanˈtala/ | — |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก