กวารานี

ภาษากวารานี (Avañe’ẽ) อยู่ในสาขาตูปี–กวารานีของตระกูลภาษาตูปี รหัสภาษามหภาคกวารานี ISO 639-3 คือ grn ส่วนกวารานีปารากวัยมีรหัสเฉพาะ gug รูปแปรกวารานีใกล้เคียงในโบลิเวีย อาร์เจนตินา และบราซิลแตกต่างกันและไม่ควรถูกนับเป็นมาตรฐานเดียวทั้งหมด รัฐธรรมนูญปารากวัย ค.ศ. 1992 กำหนดให้กวารานีและกัสติยาเป็นภาษาราชการ และทั้งชนพื้นเมืองกับผู้ที่ไม่ใช่ชนพื้นเมืองใช้กวารานีปารากวัยอย่างกว้างขวางในการสนทนา การกระจายเสียง การศึกษา และวรรณกรรม ไวยากรณ์แบบคำติดต่อระบุบุรุษบนกริยาและมีการจัดแนวแบบกัมมันต์–สภาวะ ส่วนการกลมกลืนเสียงนาสิกอาจกระทบสระ พยัญชนะ และวิภัติปัจจัยภายในคำ การสะกดมาตรฐานใช้อักษรละตินที่มีตัวเช่น ñ และเครื่องหมายกำกับสระนาสิก การสัมผัสกับสเปนก่อให้เกิดการใช้แบบผสมหลากหลายซึ่งมักเรียกว่าโฆปารา มิใช่รูปแปรเดียวที่มีขอบเขตชัด