ภาษาเนงกาตู

ภาษาเญงกาตู (Língua Geral Amazônica, "ภาษาที่ดีของอเมซอน") เป็นทายาทสมัยใหม่ของภาษาตูปินัมบา ซึ่งเป็นภาษาตูปี-กวารานีที่บาทหลวงเยซูอิตชาวโปรตุเกสในยุคอาณานิคมใช้เป็นภาษากลางในการสื่อสารกับชนพื้นเมืองทั่วชายฝั่งและภูมิภาคอเมซอนของบราซิลตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 ถึง 18 เมื่อถึงคริสต์ศตวรรษที่ 19 หลังจากความเสื่อมถอยของอาณานิคมและการบังคับใช้ภาษาโปรตุเกส ภาษาตูปินัมบาส่วนใหญ่ตายลงในฐานะภาษาแม่ (L1) แต่ภาษาเญงกาตูยังคงอยู่รอดในฐานะภาษาถิ่นประจำภูมิภาคในพื้นที่ตอนบนของแม่น้ำรีโอเนโกรใกล้กับจุดพรมแดนสามประเทศบราซิล-โคลอมเบีย-เวเนซุเอลา ในปี 2002 เซากาบรีเอลดากาโชเอย์รา (อามาโซนัส บราซิล) กลายเป็นเทศบาลแห่งแรกของบราซิลที่รับรองภาษาพื้นเมืองเป็นภาษาราชการควบคู่กับภาษาโปรตุเกส โดยมีภาษาเญงกาตูรวมอยู่ด้วย ปัจจุบันมีผู้พูดราว 6,000-8,000 คนที่ยังคงรักษาภาษานี้ไว้ ส่วนใหญ่อยู่ในชุมชนพื้นเมืองตามแนวแม่น้ำรีโอเนโกรและลำน้ำสาขา