Odul aruu

Kiyukaghir cha Kolyma

Yukaghir

FamiliaYukaghir Wasemaji~30 wanaozungumza vizuri HatiKisirili NchiUrusi Lugha rasmiUrusi (Jamhuri ya Sakha — ngazi ya mtaa, maeneo ya makazi yaliyojikita) Uhai wa lughahatari kubwa sana ISO 639-3yux

Kiyukaghir cha Kolyma (Kiyukaghir cha Msituni, jina la kujiita Odul aruu) ni mojawapo ya lugha mbili zinazosalia za familia ya Kiyukaghir ya kaskazini-mashariki mwa Siberia, dada wa Kiyukaghir cha Tundra (ykg). Lugha zote mbili wakati mmoja zilikuwa sehemu ya mwendelezo mkubwa zaidi wa lugha za Kiyukaghir kotekote katika Aktiki ya Urusi, lakini familia hii imepungua hadi wazungumzaji wapatao 30–50 wenye ufasaha kwa kila tawi, waliojilimbikiza katika kijiji cha Nelemnoye (Kolyma) na Andryushkino (Tundra). Kiisimu, Kiyukaghir cha Kolyma kinahifadhi muundo wa kitaipolojia wa Kiyukaghir wa kuweka alama za fokasi kwenye vitenzi, mfumo changamano wa kesi (kesi takriban 9), na uthibitisho tajiri wa chanzo cha habari (evidentiality). Sensa ya mwaka 2010 ilirekodi watu 1,597 wa kabila la Kiyukaghir cha Kolyma, lakini wengi wao ni wenye lugha mbili au wanazungumza Kirusi kama lugha ya pili (L2). UNESCO inaiainisha kama iliyo hatarini kubwa ya kutoweka.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiyukaghir cha Kolyma

Maji

оожии

/oːʒiː/

Moto

ло́чил

/lótʃil/

Jua

пугэ

/puɣe/

Mwezi

киндьэ

/kindʲe/

Nyota

эҥэзэтчх

/eŋezetʃχ/

Mama

эмэй

/emej/

Baba

эчиэ

/etʃiə/

Mimi

мэт

/met/

Wewe

тэт

/tet/

Jina

ню

/nʲuː/

Jicho

ӈөбур

/ŋøbur/

Mkono

нугэн

/nugen/

Moyo

шубэжэ

/ʃubeʒe/

Upendo

анурэ

/anurə/

Mti

чалдьэ

/tʃaldʒe/

Nyumba

нумэ

/nume/

Mbwa

таҥжэ

/taŋʒe/

Paka

кошка

/koʂka/

Kula

чидиргэ-

/tʃidirɣe/

Kunywa

ӧгэйи-

/øɡejii/

Moja

иркэ

/irke/

Mbili

атахун

/ataːqun/

Habari

льуоркэн

/lʲuorken/

Asante

пасьпе

/pasʲpe/

Nzuri

амлур

/amlur/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Yukaghir zinazohusiana

Maana Kiyukaghir cha KolymaKiyukaghir cha TundraKiselkupKiketKialtaiKinenetsKierzya
Maji оожии /oːʒiː/ лавйэ /lawje/ ӱт /yt/ уьл /ulʲ/ суу /suː/ ӣд /iːd/ ведь /vedʲ/
Moto ло́чил /lótʃil/ лачил /latʃil/ тӱ /ty/ бок /bok/ от /ot/ ту /tu/ тол /tol/
Jua пугэ /puɣe/ пугэ /puɣe/ чэлы /tɕeːlɨ/ и /i/ кӱн /kyn/ хаер /xajer/ чи /tʃi/
Mwezi киндьэ /kindʲe/ киндьэ /kindʲe/ ариаа /ariaː/ ӄип /qip/ ай /aj/ ирий /irij/ ков /kov/
Nyota эҥэзэтчх /eŋezetʃχ/ ҥэзэтчх /ŋezetʃχ/ кыска /ˈkɨska/ ӄоʼ /qoʔ/ јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ нумгы /numˈɡɨ/ теште /ˈtʲeʃtʲe/
Mama эмэй /emej/ эмэй /emej/ эма /ema/ ам /am/ эне /ene/ небя /nebja/ ава /ava/
Baba эчиэ /etʃiə/ эчэ /etʃe/ ача /atʃa/ об /oːp/ ада /ada/ нися /nʲisʲa/ тетя /tʲetʲa/
Mimi мэт /met/ мэт /met/ ман /man/ ат /aʔt/ мен /men/ мань /manʲ/ мон /mon/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.