Odul aruu
Kiyukaghir cha Kolyma
Yukaghir
Kiyukaghir cha Kolyma (Kiyukaghir cha Msituni, jina la kujiita Odul aruu) ni mojawapo ya lugha mbili zinazosalia za familia ya Kiyukaghir ya kaskazini-mashariki mwa Siberia, dada wa Kiyukaghir cha Tundra (ykg). Lugha zote mbili wakati mmoja zilikuwa sehemu ya mwendelezo mkubwa zaidi wa lugha za Kiyukaghir kotekote katika Aktiki ya Urusi, lakini familia hii imepungua hadi wazungumzaji wapatao 30–50 wenye ufasaha kwa kila tawi, waliojilimbikiza katika kijiji cha Nelemnoye (Kolyma) na Andryushkino (Tundra). Kiisimu, Kiyukaghir cha Kolyma kinahifadhi muundo wa kitaipolojia wa Kiyukaghir wa kuweka alama za fokasi kwenye vitenzi, mfumo changamano wa kesi (kesi takriban 9), na uthibitisho tajiri wa chanzo cha habari (evidentiality). Sensa ya mwaka 2010 ilirekodi watu 1,597 wa kabila la Kiyukaghir cha Kolyma, lakini wengi wao ni wenye lugha mbili au wanazungumza Kirusi kama lugha ya pili (L2). UNESCO inaiainisha kama iliyo hatarini kubwa ya kutoweka.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiyukaghir cha Kolyma
Maji
оожии
/oːʒiː/
Moto
ло́чил
/lótʃil/
Jua
пугэ
/puɣe/
Mwezi
киндьэ
/kindʲe/
Nyota
эҥэзэтчх
/eŋezetʃχ/
Mama
эмэй
/emej/
Baba
эчиэ
/etʃiə/
Mimi
мэт
/met/
Wewe
тэт
/tet/
Jina
ню
/nʲuː/
Jicho
ӈөбур
/ŋøbur/
Mkono
нугэн
/nugen/
Moyo
шубэжэ
/ʃubeʒe/
Upendo
анурэ
/anurə/
Mti
чалдьэ
/tʃaldʒe/
Nyumba
нумэ
/nume/
Mbwa
таҥжэ
/taŋʒe/
Paka
кошка
/koʂka/
Kula
чидиргэ-
/tʃidirɣe/
Kunywa
ӧгэйи-
/øɡejii/
Moja
иркэ
/irke/
Mbili
атахун
/ataːqun/
Habari
льуоркэн
/lʲuorken/
Asante
пасьпе
/pasʲpe/
Nzuri
амлур
/amlur/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Yukaghir zinazohusiana
| Maana | Kiyukaghir cha Kolyma | Kiyukaghir cha Tundra | Kiselkup | Kiket | Kialtai | Kinenets | Kierzya |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | оожии /oːʒiː/ | лавйэ /lawje/ | ӱт /yt/ | уьл /ulʲ/ | суу /suː/ | ӣд /iːd/ | ведь /vedʲ/ |
| Moto | ло́чил /lótʃil/ | лачил /latʃil/ | тӱ /ty/ | бок /bok/ | от /ot/ | ту /tu/ | тол /tol/ |
| Jua | пугэ /puɣe/ | пугэ /puɣe/ | чэлы /tɕeːlɨ/ | и /i/ | кӱн /kyn/ | хаер /xajer/ | чи /tʃi/ |
| Mwezi | киндьэ /kindʲe/ | киндьэ /kindʲe/ | ариаа /ariaː/ | ӄип /qip/ | ай /aj/ | ирий /irij/ | ков /kov/ |
| Nyota | эҥэзэтчх /eŋezetʃχ/ | ҥэзэтчх /ŋezetʃχ/ | кыска /ˈkɨska/ | ӄоʼ /qoʔ/ | јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ | нумгы /numˈɡɨ/ | теште /ˈtʲeʃtʲe/ |
| Mama | эмэй /emej/ | эмэй /emej/ | эма /ema/ | ам /am/ | эне /ene/ | небя /nebja/ | ава /ava/ |
| Baba | эчиэ /etʃiə/ | эчэ /etʃe/ | ача /atʃa/ | об /oːp/ | ада /ada/ | нися /nʲisʲa/ | тетя /tʲetʲa/ |
| Mimi | мэт /met/ | мэт /met/ | ман /man/ | ат /aʔt/ | мен /men/ | мань /manʲ/ | мон /mon/ |
| Wewe | тэт /tet/ | тэт /tet/ | тан /tan/ | у /uː/ | сен /sen/ | пыдар /pɨˈdar/ | тон /ton/ |
| Jina | ню /nʲuː/ | ню /nʲuː/ | ним /nim/ | и /iʔ/ | ат /at/ | нюм /nʲum/ | лем /lʲem/ |
| Jicho | ӈөбур /ŋøbur/ | ӈөбур /ŋøbur/ | сай /saj/ | де /de/ | кӧс /køs/ | сэв /sew/ | сельме /sʲelʲmʲe/ |
| Mkono | нугэн /nugen/ | чальдьэ /tʃaldʲe/ | уты /utɨ/ | тыр /tɯr/ | кол /kol/ | ӈуда /ŋuda/ | кедь /kedʲ/ |
| Moyo | шубэжэ /ʃubeʒe/ | сугудьэ /suɡudʲe/ | сидя /sidʲa/ | суӈ /suŋ/ | јӱрек /dʒyrek/ | сей /sej/ | седей /sedej/ |
| Upendo | анурэ /anurə/ | — /—/ | нанымба /nanɨmba/ | синьси /sinʲsi/ | сӱӱш /syːʃ/ | садось /sadosʲ/ | вечкема /vetʃkema/ |
| Mti | чалдьэ /tʃaldʒe/ | саал /saːl/ | по /po/ | оксь /oksʲ/ | агаш /aɡaʃ/ | пя /pja/ | чувто /tʃuvto/ |
| Nyumba | нумэ /nume/ | нумэ /nume/ | мат /mat/ | куьсь /kusʲ/ | айыл /ajɯl/ | мяˮ /mjaʔ/ | кудо /kudo/ |
| Mbwa | таҥжэ /taŋʒe/ | лаамэ /laːme/ | канак /kanak/ | тип /tip/ | ийт /ijt/ | вэно /weno/ | киска /kiska/ |
| Paka | кошка /koʂka/ | кошка /koʂka/ | кетча /ketʃa/ | кошка /koʂka/ | киске /kiske/ | кошка /koʂka/ | катка /katka/ |
| Kula | чидиргэ- /tʃidirɣe/ | ленди- /lendi/ | амгу /amɡu/ | сьел /sʲel/ | јиир /dʒiːr/ | ёлась /jolasʲ/ | ярсамс /jarsams/ |
| Kunywa | ӧгэйи- /øɡejii/ | ӧйрэ- /øjre/ | ӱдыргу /ydɨrɡu/ | уьлся /ulʲsʲa/ | ичер /itʃer/ | я /ja/ | симемс /sʲimems/ |
| Moja | иркэ /irke/ | маархан /maːrqan/ | уккур /ukːur/ | ӄусь /qusʲ/ | бир /bir/ | ӈопой /ŋopoj/ | вейке /vejke/ |
| Mbili | атахун /ataːqun/ | кийоон /kijoːn/ | шиты /ˈʃitɨ/ | ын /ɯːn/ | эки /eˈki/ | сидя /sʲiˈdʲa/ | кавто /ˈkavto/ |
| Habari | льуоркэн /lʲuorken/ | — /—/ | тӱла /tyla/ | торова /torova/ | эзен /ezen/ | аньˮторова /anʔtorova/ | шумбрат /ʃumbrat/ |
| Asante | пасьпе /pasʲpe/ | — /—/ | пасьпе /pasʲpe/ | асьх /asʲx/ | быйан /bɯjan/ | спасибо /spasibo/ | сюкпря /sʲukprʲa/ |
| Nzuri | амлур /amlur/ | амдур /amdur/ | нот /not/ | аӄта /aqta/ | јакшы /dʒaqʃɯ/ | сава /sawa/ | паро /paro/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.