Wadul aruu
Kiyukaghir cha Tundra
Yukaghir (Tundra)
Kiyukaghir cha Tundra (Wadul aruu) ni mojawapo ya aina mbili za Kiyukaghir zilizosalia (pamoja na Kiyukaghir cha Kolyma / cha Msitu, yux). Uhusiano wa kijenetiki wa familia ya Kiyukaghir na lugha za Kiurali bado unajadiliwa. Kiyukaghir cha Tundra kina takriban wazungumzaji 370 kando ya sehemu ya chini ya Mto Kolyma, hasa katika Andryushkino, pamoja na juhudi hai za kufufua lugha zikiwemo programu za shuleni.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiyukaghir cha Tundra
Maji
лавйэ
/lawje/
Moto
лачил
/latʃil/
Jua
пугэ
/puɣe/
Mwezi
киндьэ
/kindʲe/
Nyota
ҥэзэтчх
/ŋezetʃχ/
Mama
эмэй
/emej/
Baba
эчэ
/etʃe/
Mimi
мэт
/met/
Wewe
тэт
/tet/
Jina
ню
/nʲuː/
Jicho
ӈөбур
/ŋøbur/
Mkono
чальдьэ
/tʃaldʲe/
Moyo
сугудьэ
/suɡudʲe/
Upendo
—
/—/
Mti
саал
/saːl/
Nyumba
нумэ
/nume/
Mbwa
лаамэ
/laːme/
Paka
кошка
/koʂka/
Kula
ленди-
/lendi/
Kunywa
ӧйрэ-
/øjre/
Moja
маархан
/maːrqan/
Mbili
кийоон
/kijoːn/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
амдур
/amdur/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Yukaghir (Tundra) zinazohusiana
| Maana | Kiyukaghir cha Tundra | Kiyukaghir cha Kolyma | Kitofa | Kibabuza | Kikuvi | Kiitelmen | Kieida |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | лавйэ /lawje/ | оожии /oːʒiː/ | суғ /suɣ/ | zalum /zalum/ | ēru /eːru/ | иʔ /iʔ/ | otiʔkwah /otiʔkwah/ |
| Moto | лачил /latʃil/ | ло́чил /lótʃil/ | от /ot/ | apoi /apoi/ | nēsi /neːsi/ | пʼэнэ /pʼene/ | onaʔ /onaʔ/ |
| Jua | пугэ /puɣe/ | пугэ /puɣe/ | хүн /xyn/ | — /—/ | vēla /ʋeːla/ | коачʼ /koatʃʼ/ | karahkwah /karahkwah/ |
| Mwezi | киндьэ /kindʲe/ | киндьэ /kindʲe/ | ай /aj/ | zilias /siliəs/ | lēnʒu /leːndʒu/ | куӆаӈ /kuɬaŋ/ | tsikʌ /tsikʌ/ |
| Nyota | ҥэзэтчх /ŋezetʃχ/ | эҥэзэтчх /eŋezetʃχ/ | сылдыс /sɯldɯs/ | botto /botːo/ | sukka /sukka/ | эӈэн /eŋen/ | otsistohkwaʼ /odʒistohkwaʔ/ |
| Mama | эмэй /emej/ | эмэй /emej/ | ийе /ije/ | tina /tina/ | āva /aːʋa/ | — /—/ | aknulha /aknulha/ |
| Baba | эчэ /etʃe/ | эчиэ /etʃiə/ | ача /atʃa/ | tama /tama/ | bāva /baːʋa/ | — /—/ | haʔnih /haʔnih/ |
| Mimi | мэт /met/ | мэт /met/ | мен /men/ | ka-ina /kaina/ | nānu /naːnu/ | кма /kʼma/ | iʔí /iˈʔi/ |
| Wewe | тэт /tet/ | тэт /tet/ | сен /sen/ | ijo /ijo/ | īnu /iːnu/ | кза /kza/ | isé /iˈse/ |
| Jina | ню /nʲuː/ | ню /nʲuː/ | ат /at/ | naan /naːn/ | paru /paɾu/ | нан /nan/ | yukyáts /juˈɡjats/ |
| Jicho | ӈөбур /ŋøbur/ | ӈөбур /ŋøbur/ | карак /karak/ | macha /matʃa/ | kannu /kannu/ | иркэ /irke/ | oʔloh /oʔloh/ |
| Mkono | чальдьэ /tʃaldʲe/ | нугэн /nugen/ | хол /xol/ | rima /rima/ | key /kei̯/ | ʼух /ʔux/ | okaʔ /okaʔ/ |
| Moyo | сугудьэ /suɡudʲe/ | шубэжэ /ʃubeʒe/ | чүрек /tʃyrek/ | — /—/ | gunde /ɡunde/ | пинпин /pinpin/ | oianeh /oianeh/ |
| Upendo | — /—/ | анурэ /anurə/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | саал /saːl/ | чалдьэ /tʃaldʒe/ | ыъаш /ɯʔaʃ/ | kayu /kaju/ | mara /mara/ | ʼурх /ʔurx/ | oyʌte /ojʌte/ |
| Nyumba | нумэ /nume/ | нумэ /nume/ | өг /øɣ/ | ruma /ruma/ | illu /illu/ | — /—/ | kanúhsote /kanuhsote/ |
| Mbwa | лаамэ /laːme/ | таҥжэ /taŋʒe/ | ыът /ɯʔt/ | asu /asu/ | nēyi /neːji/ | ʼат /ʔat/ | é:lhal /ˈeːlhal/ |
| Paka | кошка /koʂka/ | кошка /koʂka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | кошка /koʂka/ | taks /taks/ |
| Kula | ленди- /lendi/ | чидиргэ- /tʃidirɣe/ | чиир /tʃiːr/ | maan /maːn/ | tinba /tinba/ | эс /es/ | ohkaʔ /ohkaʔ/ |
| Kunywa | ӧйрэ- /øjre/ | ӧгэйи- /øɡejii/ | иъжер /iʔʒer/ | minum /minum/ | unba /unba/ | — /—/ | ohwisaʔ /ohwisaʔ/ |
| Moja | маархан /maːrqan/ | иркэ /irke/ | бир /bir/ | nata /nata/ | ōnte /oːnte/ | дин /din/ | skaʔkoh /skaʔkoh/ |
| Mbili | кийоон /kijoːn/ | атахун /ataːqun/ | ийи /iji/ | naroa /naroa/ | rīndi /riːɳɖi/ | каӽх /kaχ/ | tékeni /ˈtekeni/ |
| Habari | — /—/ | льуоркэн /lʲuorken/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | пасьпе /pasʲpe/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | амдур /amdur/ | амлур /amlur/ | эъки /eʔki/ | — /—/ | nēha /neːha/ | ӆач /ɬatʃ/ | kaʔuh /kaʔuh/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.