ཆོས་སྐད (གྲྭ་པའི)
Kitibeti cha Kale (Liturujia)
Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish; Tibetan Buddhist liturgical pedagogy) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Liturgical Classical Tibetan (chos-skad, "Dharma language") is the actively recited form of Classical Tibetan maintained by Tibetan Buddhist monasteries and dharma centers worldwide. Distinct from scholarly Classical Tibetan (xct, historical-attested literary form used for academic philology) by: (1) Buddhist honorific and liturgical vocabulary preferred for sutra recitation (yab vs pha "father", byams-pa vs dgaʼ-ba "love/loving-kindness", khang-pa vs khyim "house", zhi-mi vs byi-la "cat"); (2) Dharamsala-standardized Lhasa-Tibetan pronunciation taught to international students and used in the modern Gelug authoritative tradition (the variety promoted by the Dalai Lama's Library of Tibetan Works and Archives); (3) ritual recitation styles including slow chant with melodic tones, mantras in Sanskrit-via-Tibetan transcription. The Tibetan Buddhist counterpart of Quranic Arabic recitation and Theravada Pali chanting. Anchored at Dharamsala, the Indian exile center of modern Tibetan Buddhist pedagogy.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kitibeti cha Kale (Liturujia)
Maji
ཆུ
/tɕʰu/
Moto
མེ
/me/
Jua
ཉི་མ
/ɲima/
Mwezi
ཟླ་བ
/dawa/
Mama
ཨ་མ
/ama/
Baba
ཡབ
/jab/
Kula
བཟའ
/sa/
Kunywa
འཐུང
/tʰuŋ/
Upendo
བྱམས་པ
/tɕampa/
Moyo
སྙིང
/ɲiŋ/
Mti
ཤིང
/ɕiŋ/
Nyumba
ཁང་པ
/kʰaŋpa/
Mbwa
ཁྱི
/tɕʰi/
Paka
ཞི་མི
/ʑimi/
Mkono
ལག་པ
/lakpa/
Jicho
མིག
/mik/
Habari
བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས
/tʂaʃi delek/
Asante
ཐུགས་རྗེ་ཆེ
/tʰukdʑe tɕʰe/
Moja
གཅིག
/tɕik/
Nzuri
ཡག་པོ
/jakpo/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish; Tibetan Buddhist liturgical pedagogy) zinazohusiana
| Maana | Kitibeti cha Kale (Liturujia) | Kitibet cha Khams | Kitibet cha kale cha kawaida | Kibalti | Kisikkim | Kiladakhi | Kisherpa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Moto | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Jua | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mwezi | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Mama | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Baba | ཡབ /jab/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| Kula | བཟའ /sa/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| Kunywa | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Upendo | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ |
| Moyo | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Mti | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ |
| Nyumba | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ནང /naŋ/ |
| Mbwa | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| Paka | ཞི་མི /ʑimi/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ |
| Mkono | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Jicho | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Habari | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | ཨ་རོ /aro/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ |
| Asante | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| Moja | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ |
| Nzuri | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.