Umbundu
Kiumbundu
Atlantiki-Kongo (Kibantu, Southwest)
Kiumbundu ni lugha kubwa zaidi ya kiasili ya Angola, eneo lake la lugha ya mama ni nyanda za juu za kati (Mkoa wa Bié). Hutumika kama lingua franca muhimu ya kanda na ilikuwa lugha muhimu katika biashara na milki ya Ureno.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiumbundu
Maji
ovava
/ovava/
Moto
ondalu
/ondalu/
Jua
ekumbi
/ekumbi/
Mwezi
osãi
/osãi/
Nyota
onyeleñgele
/oɲeleŋɡele/
Mama
inã
/inã/
Baba
tate
/tate/
Mimi
ame
/ame/
Wewe
ove
/ove/
Jina
onduko
/onduko/
Jicho
iso
/iso/
Mkono
oluwoko
/oluwoko/
Moyo
utima
/utima/
Upendo
ocisola
/otʃisola/
Mti
omuti
/omuti/
Nyumba
onjo
/ondʒo/
Mbwa
ombwa
/ombwa/
Paka
ocikangu
/otʃikaŋɡu/
Kula
okulya
/okulja/
Kunywa
okunwa
/okunwa/
Moja
imwe
/imwe/
Mbili
vali
/vali/
Habari
oloi
/oloi/
Asante
twalipata
/twalipata/
Nzuri
vyali
/vjali/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Southwest) zinazohusiana
| Maana | Kiumbundu | Kiherero | Kikwanyama | Kindonga | Kiluvale | Kinyankole | Kichiga |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ovava /ovava/ | omeva /omeva/ | omeva /omeva/ | omeya /omeja/ | meya /meja/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ |
| Moto | ondalu /ondalu/ | omuriro /omuriro/ | omundilo /omundilo/ | omulilo /omulilo/ | kakahya /kakahja/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ |
| Jua | ekumbi /ekumbi/ | eyuva /ejuva/ | etango /etaŋɡo/ | etango /etaŋɡo/ | likumbi /likumbi/ | izooba /izoːba/ | eizooba /eizoːba/ |
| Mwezi | osãi /osãi/ | omueze /omueze/ | omwedi /omwedi/ | omwedhi /omweði/ | kakweji /kakwedʒi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ |
| Nyota | onyeleñgele /oɲeleŋɡele/ | onyose /oˈɲose/ | onyofi /oɲofi/ | onyofi /oɲofi/ | tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ |
| Mama | inã /inã/ | mama /mama/ | meme /meme/ | meme /meme/ | mama /mama/ | maawe /maːwe/ | nyina /ɲina/ |
| Baba | tate /tate/ | tate /tate/ | tate /tate/ | tate /tate/ | tata /tata/ | tata /tata/ | ishe /iʃe/ |
| Mimi | ame /ame/ | ami /ami/ | ame /ame/ | ame /ame/ | ami /ami/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ |
| Wewe | ove /ove/ | ove /ove/ | ove /ove/ | ngoye /ŋoje/ | ove /ove/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ |
| Jina | onduko /onduko/ | ena /ena/ | edina /edina/ | edhina /eðina/ | lijina /liˈʒina/ | eiziina /eiziːna/ | eiziina /eiziːna/ |
| Jicho | iso /iso/ | eho /eho/ | eho /eho/ | eho /eho/ | liso /liso/ | eriiso /eriːso/ | eriisho /eriːʃo/ |
| Mkono | oluwoko /oluwoko/ | eke /eke/ | eke /eke/ | oshikaha /oʃikaha/ | livoko /livoko/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ |
| Moyo | utima /utima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | mutima /mutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ |
| Upendo | ocisola /otʃisola/ | orusuvero /orusuvero/ | ohole /ohole/ | ohole /ohole/ | zangi /zaŋɡi/ | rukundo /rukundo/ | kukunda /kukunda/ |
| Mti | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | mutondo /mutondo/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ |
| Nyumba | onjo /ondʒo/ | ondjuwo /ondʒuwo/ | eumbo /eumbo/ | egumbo /eɡumbo/ | zuvo /zuvo/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ |
| Mbwa | ombwa /ombwa/ | ombwa /ombwa/ | ombwa /ombwa/ | ombwa /ombwa/ | kawa /kawa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ |
| Paka | ocikangu /otʃikaŋɡu/ | okatjiru /okatʃiru/ | okatufi /okatufi/ | okashima /okaʃima/ | katako /katako/ | kapa /kapa/ | kapa /kapa/ |
| Kula | okulya /okulja/ | kuriya /kurija/ | lya /ʎa/ | lya /ʎa/ | kulya /kuʎa/ | kurya /kurja/ | kurya /kurja/ |
| Kunywa | okunwa /okunwa/ | kunwa /kunwa/ | nwa /nwa/ | nwa /nwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Moja | imwe /imwe/ | -mwe /mwe/ | -mwe /mwe/ | -mwe /mwe/ | -mwe /mwe/ | emwe /emwe/ | rumwe /rumwe/ |
| Mbili | vali /vali/ | -vari /vari/ | vali /vali/ | vali /vali/ | -vali /vali/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ |
| Habari | oloi /oloi/ | wa penduka /wa penduka/ | wa hala po /wa hala po/ | wa lalapo /wa lalapo/ | mwane /mwane/ | agandi /aɡandi/ | oraire /oraire/ |
| Asante | twalipata /twalipata/ | okuhepa /okuhepa/ | pandula /pandula/ | tangi /taŋɡi/ | nasakwilila /nasakwilila/ | webare /webare/ | webare /webare/ |
| Nzuri | vyali /vjali/ | -wa /wa/ | -wa /wa/ | -nawa /nawa/ | -mwaza /mwaza/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.