удин муз
Kiudi
NE Caucasian (Lezgic)
Udi is a Northeast Caucasian (Lezgic) language of Azerbaijan and Georgia, the linear modern descendant of the Caucasian Albanian language (Aluan) — the literary language of the medieval Caucasian Albanian church (4th-12th centuries CE). The Caucasian Albanian script, invented by Mesrop Mashtots c. 410 CE, was rediscovered through Sinai palimpsests deciphered by Gippert and Schulze in 2008-2009. Modern Udi is highly endangered with ~6,000 speakers concentrated in Niž (Nij) village in Qabala District, Azerbaijan. Udi has typologically unusual features: SOV with limited person-marking, complex case system (~12 cases), and ergative-absolutive alignment with split ergativity.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kiudi
Maji
хе
/xe/
Moto
арух
/arux/
Jua
бех
/beχ/
Mwezi
уьш
/yʃ/
Mama
нана
/nana/
Baba
бабо
/babo/
Kula
уксун
/uksun/
Kunywa
уьгсун
/yɡsun/
Upendo
букӏесун
/buqʼesun/
Moyo
укӏ
/uqʼ/
Mti
хунч
/xunt͡ʃ/
Nyumba
кӏойи
/qʼoji/
Mbwa
ха
/xa/
Paka
пӏшу
/pʼʃu/
Mkono
кьил
/qʼil/
Jicho
пул
/pul/
Habari
салам
/salam/
Asante
бахтӏам
/baχtʼam/
Moja
са
/sa/
Nzuri
яхъи
/jaqʼi/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za NE Caucasian (Lezgic) zinazohusiana
| Maana | Kiudi | Kialbania cha Kaukasia | Kiaghul | Kibudukh | Kirutul | Kidargwa | Kikryz |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | хе /xe/ | xe /xe/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | шин /ʃin/ | xed /xed/ |
| Moto | арух /arux/ | ow /oʊ/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | ts'a /t͡sʼa/ |
| Jua | бех /beχ/ | beɣ /beɣ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | варагъ /waraʁ/ | берхӏи /beɾħi/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ |
| Mwezi | уьш /yʃ/ | ḳac̣ḳac̣ /kʼat͡sʼkʼat͡sʼ/ | ваз /vaz/ | ваз /vaz/ | ваз /waz/ | баз /baz/ | vats /vat͡s/ |
| Mama | нана /nana/ | nana /nana/ | баб /bab/ | баб /bab/ | нин /nin/ | нес /nes/ | dada /dada/ |
| Baba | бабо /babo/ | baba /baba/ | ада /ada/ | дада /dada/ | дид /did/ | атта /atːa/ | buba /buba/ |
| Kula | уксун /uksun/ | ows- /us/ | ифи /ifi/ | ухьун /uħun/ | ухьун /uħun/ | букӏан /bukʼan/ | ulkura /ulˈkura/ |
| Kunywa | уьгсун /yɡsun/ | owɣ- /uɣ/ | ахъан /aqʼan/ | эджи /edʒi/ | эджин /edʒin/ | даркьес /daɾqʼes/ | hatsra /hat͡sˈra/ |
| Upendo | букӏесун /buqʼesun/ | besown /besun/ | кӏанди /kʼandi/ | — /—/ | — /—/ | дигай /diɡaj/ | mukan /muˈkan/ |
| Moyo | укӏ /uqʼ/ | ükʼ /ykʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | уркӏ /uɾkʼ/ | rikʼ /rikʼ/ |
| Mti | хунч /xunt͡ʃ/ | xod /xod/ | тар /tar/ | тар /tar/ | хыл /χɨl/ | галга /ɡalɡa/ | xer /xer/ |
| Nyumba | кӏойи /qʼoji/ | ḳoǰ /kʼod͡ʒ/ | кьали /qʼali/ | кӏул /kʼul/ | хал /χal/ | хъали /qali/ | xal /xal/ |
| Mbwa | ха /xa/ | xa /xa/ | хвай /xwaj/ | хвар /χʷar/ | хыних /χɨniχ/ | хя /xja/ | xveqʼ /χveqʼ/ |
| Paka | пӏшу /pʼʃu/ | — /—/ | кац /kats/ | — /—/ | гету /ɡetu/ | гата /ɡata/ | — /—/ |
| Mkono | кьил /qʼil/ | kʼul /kʼul/ | хил /xil/ | кул /kul/ | хыл /χɨl/ | някӏ /ɲækʼ/ | kul /kul/ |
| Jicho | пул /pul/ | pʼul /pʼul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | хӏули /ħuli/ | ul /ul/ |
| Habari | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ |
| Asante | бахтӏам /baχtʼam/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ | — /—/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ | — /—/ |
| Moja | са /sa/ | sa /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | ца /tsa/ | sa /sa/ |
| Nzuri | яхъи /jaqʼi/ | kʼačʼal /kʼat͡ʃʼal/ | хъвай /qwaj/ | — /—/ | йишды /jiʃdɨ/ | гӏяхӏил /ʕaħil/ | yiğin /jiˈʁin/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.