Будад мез
Kibudukh
Caucasus Kaskazini-Mashariki (Lezgic, kikundi kidogo cha Shahdagh)
Kibudukh (Будад мез / Budad mez) ni lugha ya Kaskazini-Mashariki ya Kaukasia iliyo hatarini kutoweka kabisa, ya kikundi kidogo cha Shahdagh cha tawi la Lezgic, inayozungumzwa na watu wapatao 200 katika kijiji pekee cha Buduq katika Wilaya ya Quba kaskazini-mashariki mwa Azabajani. Ndani ya Lezgic, Kibudukh hutengeneza kundi dogo la Shahdagh pamoja na jamaa wake wa karibu zaidi Kikryts (kry), zote zikitokana na babu wa pamoja wa proto-Shahdagh. Kitaipolojia Kibudukh kina sifa bainifu za Lezgic — orodha kubwa ya konsonanti yenye fonimu za ejective na pharyngealized, mpangilio wa ergative-absolutive, makundi matatu hadi manne ya nomino, na mfumo changamano wa kisarufi wa hali za nafasi — lakini tofauti na Kilezgian au Kitabasaran, hakina hati rasmi, na urithishaji baina ya vizazi umehamia kwa kiasi kikubwa kwa Kiazabajani.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kibudukh
Maji
хьед
/ħed/
Moto
цӏай
/tsʼaj/
Jua
рагъ
/raʁ/
Mwezi
ваз
/vaz/
Nyota
хед
/χed/
Mama
баб
/bab/
Baba
дада
/dada/
Mimi
зы
/zɨ/
Wewe
вы
/wɨ/
Jina
тӀвар
/tʼʷar/
Jicho
ул
/ul/
Mkono
кул
/kul/
Moyo
юкӏ
/jukʼ/
Upendo
—
/—/
Mti
тар
/tar/
Nyumba
кӏул
/kʼul/
Mbwa
хвар
/χʷar/
Paka
—
/—/
Kula
ухьун
/uħun/
Kunywa
эджи
/edʒi/
Moja
са
/sa/
Mbili
къуьд
/qʼʷyd/
Habari
салам
/salam/
Asante
—
/—/
Nzuri
—
/—/
Kekeo
гугутӀ
/ɡuɡutʼ/
Vyanzo
- Talibov (2007) Budukhsko-russkij slovar'
- Alekseev (1994) Budukh, in The Indigenous Languages of the Caucasus, vol. 4
- Glottolog: Budukh
- Ethnologue: bdk
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za NE Caucasian (Lezgic, Shahdagh subgroup) zinazohusiana
| Maana | Kibudukh | Kirutul | Kiaghul | Kikryz | Kitabasaran | Kilezgi | Kitsakur |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | xed /xed/ | штар /ʃtar/ | яд /jad/ | хьад /ħad/ |
| Moto | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | ts'a /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Jua | рагъ /raʁ/ | варагъ /waraʁ/ | рагъ /raʁ/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | верг /verɡ/ |
| Mwezi | ваз /vaz/ | ваз /waz/ | ваз /vaz/ | vats /vats/ | варз /varz/ | варз /varz/ | ваз /vaz/ |
| Nyota | хед /χed/ | хед /χed/ | гъед /ʁed/ | xed /xed/ | хяд /xæd/ | гъед /ʁed/ | хане /χanɛ/ |
| Mama | баб /bab/ | нин /nin/ | баб /bab/ | dada /dada/ | баб /bab/ | диде /dide/ | йед /jed/ |
| Baba | дада /dada/ | дид /did/ | ада /ada/ | buba /buba/ | дад /dad/ | буба /buba/ | дакӏ /dakʼ/ |
| Mimi | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ | зун /zun/ | zin /zin/ | узу /uzu/ | зун /zun/ | зы /zɨ/ |
| Wewe | вы /wɨ/ | вы /wɨ/ | вун /wun/ | vun /vun/ | уву /uvu/ | вун /wun/ | ғу /ʁu/ |
| Jina | тӀвар /tʼʷar/ | дур /dur/ | тӀвар /tʼʷar/ | tʼʷar /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | до /do/ |
| Jicho | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ul /ul/ | ул /ul/ | вил /vil/ | ул /ul/ |
| Mkono | кул /kul/ | хыл /χɨl/ | хил /xil/ | kul /kul/ | хил /xil/ | гъил /ʁil/ | хыл /xəl/ |
| Moyo | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | rikʼ /rikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | рикӏ /rikʼ/ | йикӏ /jikʼ/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | кӏанди /kʼandi/ | mukan /muˈkan/ | ккунивал /kːunival/ | кӏан хьун /kʼan χun/ | ыкӏикна /əkʼikna/ |
| Mti | тар /tar/ | хыл /χɨl/ | тар /tar/ | xer /xer/ | гар /ɡar/ | тар /tar/ | йывон /jəvon/ |
| Nyumba | кӏул /kʼul/ | хал /χal/ | кьали /qʼali/ | xal /xal/ | хал /xal/ | кӏвал /kʼval/ | хав /xav/ |
| Mbwa | хвар /χʷar/ | хыних /χɨniχ/ | хвай /xwaj/ | xveqʼ /χveqʼ/ | хю /xy/ | кицӏ /kitsʼ/ | хӏвай /ħʷaj/ |
| Paka | — /—/ | гету /ɡetu/ | кац /kats/ | — /—/ | кет /ket/ | кац /kats/ | кӏет /kʼet/ |
| Kula | ухьун /uħun/ | ухьун /uħun/ | ифи /ifi/ | ulkura /ulˈkura/ | ипӏуб /ipʼub/ | тӏуьн /tʼyn/ | аӏкӏвыс /aʕkʷʼəs/ |
| Kunywa | эджи /edʒi/ | эджин /edʒin/ | ахъан /aqʼan/ | hatsra /hatsˈra/ | ужуб /uʒub/ | хъун /qun/ | ийыхьес /iijəħes/ |
| Moja | са /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | sa /sa/ | саб /sab/ | сад /sad/ | са /sa/ |
| Mbili | къуьд /qʼʷyd/ | кьуьд /qʼyd/ | кьуд /qʼud/ | qʼʷad /qʼʷad/ | кьюб /qʼyb/ | кьвед /qʷʼed/ | къвад /qʼʷad/ |
| Habari | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | бахытыд /baxətəd/ |
| Nzuri | — /—/ | йишды /jiʃdɨ/ | хъвай /qwaj/ | yiğin /jiˈʁin/ | ужу /uʒu/ | хъсан /qsan/ | йишда /jiʃda/ |
| Kekeo | гугутӀ /ɡuɡutʼ/ | гиггу /ɡiɡːu/ | кекку /kːekːu/ | гугу /ɡuɡu/ | кукум /kːukːum/ | кукупӀ /kːukːupʼ/ | гукки /ɡukːi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.