ლუშნუ ნინ
Kisvani
familia ya Kikartveli (tawi la Svan — dada wa Zan-Kijojia)
Kisvani (ლუშნუ ნინ Lušnu Nin, "lugha ya Kisvani") ndicho kilichotofautiana zaidi miongoni mwa lugha nne za Kikartveli — cha kwanza kujitenga kutoka Proto-Kartvelian (~3000-2000 KK), na hivyo kuwa dada wa tawi la Zan-Kijojia (Kijojia, Kimingreli, Kilazi). Kisvani huhifadhi sifa za kale zilizopotea katika lugha nyingine za Kikartveli, ikiwa ni pamoja na mfumo wa irabu nne wenye urefu wa kifonimu na konsonanti za koromeo. Kinazungumzwa katika mabonde ya milima mirefu ya Svaneti kaskazini-magharibi mwa Jojia, na jamii inayozungumza Kisvani kihistoria imekuwa imejitenga kijiografia, jambo lililochangia kuhifadhiwa kwa lugha hii pamoja na ubadilishaji mkubwa wa misimbo na Kijojia Sanifu leo. Imeorodheshwa na UNESCO kama lugha iliyo hatarini kwa hakika.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kisvani
Maji
ლიც
/litsʼ/
Moto
ლემესგ
/lemesɡ/
Jua
მიჟ
/miʒ/
Mwezi
დოშდულ
/doʃdul/
Nyota
ანჩხ
/antʃx/
Mama
დი
/di/
Baba
ფუ
/pʰu/
Mimi
მი
/mi/
Wewe
სი
/si/
Jina
ჟახ
/ʒax/
Jicho
თე
/tʰe/
Mkono
შდიხ
/ʃdix/
Moyo
გვი
/ɡwi/
Upendo
ხოჩა
/xotʃa/
Mti
ხან
/xan/
Nyumba
კოჯ
/kʼodʒ/
Mbwa
ჯეღ
/dʒeʁ/
Paka
ფისკ
/pʰisk/
Kula
ჭიმედ
/tʃʼimed/
Kunywa
ლიშგი
/liʃɡi/
Moja
ეშხუ
/eʃxu/
Mbili
ჲორი
/jori/
Habari
ხოჩაპ
/xotʃapʰ/
Asante
ხოჩამდ
/xotʃamd/
Nzuri
ხოჩა
/xotʃa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Kartvelian (Svan branch — sister to Zan-Georgian) zinazohusiana
| Maana | Kisvani | Kimingreli | Kilaz | Kijojia | Kinanai | Kishipibo-Conibo | Kibai (cha Kati) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ლიც /litsʼ/ | წყარი /tsʼqʼari/ | წკარი /tsʼkari/ | წყალი /tsʼqʼali/ | муэ /mue/ | jene /hene/ | tshi /tʃʰɪ/ |
| Moto | ლემესგ /lemesɡ/ | დაჩხირი /datʃxiri/ | დაჩხური /datʃxuri/ | ცეცხლი /tsetsxli/ | това /tova/ | chii /tʃiː/ | me /me/ |
| Jua | მიჟ /miʒ/ | ბჟა /bʒa/ | მჟორა /mʒora/ | მზე /mze/ | сиун /siun/ | bari /bari/ | nyi /ɲi/ |
| Mwezi | დოშდულ /doʃdul/ | თუთა /tʰutʰa/ | თუთა /tʰutʰa/ | მთვარე /mtʰvare/ | биа /bia/ | oxe /oʃe/ | thsi /tʰsɪ/ |
| Nyota | ანჩხ /antʃx/ | მურიცხი /muritsxi/ | მურუცხი /murutsxi/ | ვარსკვლავი /varskvlavi/ | хосякта /xoˈsʲakta/ | wishati /wiʃati/ | gɯsɿ /ɡɯ˧sɿ˧/ |
| Mama | დი /di/ | დიდა /dida/ | ნანა /nana/ | დედა /deda/ | энин /enin/ | tita /tita/ | me /me/ |
| Baba | ფუ /pʰu/ | მუმა /muma/ | ბაბა /baba/ | მამა /mama/ | ама /ama/ | papa /papa/ | phu /pʰu/ |
| Mimi | მი /mi/ | მა /ma/ | მა /ma/ | მე /me/ | ми /mi/ | ea /ea/ | ngo /ŋo˧/ |
| Wewe | სი /si/ | სი /si/ | სი /si/ | შენ /ʃen/ | си /si/ | mia /mia/ | no /no˧/ |
| Jina | ჟახ /ʒax/ | ჯოხო /dʒɔxɔ/ | ჯოხო /dʒoxo/ | სახელი /saxeli/ | гэрбу /gərˈbu/ | jane /ˈhane/ | mie /mie˧/ |
| Jicho | თე /tʰe/ | თოლი /tʰoli/ | თოლი /tʰoli/ | თვალი /tʰvali/ | насал /nasal/ | bero /bero/ | ngat /ŋɑ́t/ |
| Mkono | შდიხ /ʃdix/ | ხე /xe/ | ხე /xe/ | ხელი /xeli/ | нгала /ŋala/ | mëken /mɯken/ | khon /kʰɔ̃/ |
| Moyo | გვი /ɡwi/ | გური /ɡuri/ | გური /ɡuri/ | გული /ɡuli/ | миаван /miavan/ | joínti /hoˈinti/ | sin /sɪ̃/ |
| Upendo | ხოჩა /xotʃa/ | ჸოროფა /ʔorofa/ | ოროფა /oropa/ | სიყვარული /siqʼvaruli/ | эйини /ejini/ | noi /noi/ | phi-tshje /pʰɪ tʃʰje/ |
| Mti | ხან /xan/ | ჯა /dʒa/ | ჯა /dʒa/ | ხე /xe/ | мо /mo/ | jiwi /xiwi/ | si /sɪ/ |
| Nyumba | კოჯ /kʼodʒ/ | ოხორი /oxori/ | ოხორი /oxori/ | სახლი /saxli/ | дё /dʒo/ | xobo /ʃobo/ | khe /kʰe/ |
| Mbwa | ჯეღ /dʒeʁ/ | ჯოღორი /dʒoʁori/ | ჯოღორი /dʒoɣori/ | ძაღლი /dzaɣli/ | инда /inda/ | ochiti /otʃiti/ | kho /kʰo/ |
| Paka | ფისკ /pʰisk/ | კატა /kʼatʼa/ | კატუ /kʼatʼu/ | კატა /kʼatʼa/ | коси /kosi/ | mishi /miʃi/ | mau /mau̯/ |
| Kula | ჭიმედ /tʃʼimed/ | ჭკომუა /tʃʼkʼomua/ | ჩამუ /tʃamu/ | ჭამა /tʃʼama/ | депу /depu/ | piti /piti/ | tshje /tʃʰje/ |
| Kunywa | ლიშგი /liʃɡi/ | წუმა /tsʼuma/ | ხცემა /xtsema/ | დალევა /daleva/ | омичи /omitʃi/ | xeati /ʃeati/ | phi /pʰɪ/ |
| Moja | ეშხუ /eʃxu/ | არ /ar/ | არ /ar/ | ერთი /ertʰi/ | эмун /emun/ | westíora /westioɾa/ | yi /i˧/ |
| Mbili | ჲორი /jori/ | ჟირი /ʒiri/ | ჟურ /ʒur/ | ორი /ori/ | дюэр /dʒuˈər/ | rabé /ɾaˈbe/ | ko /ko˧/ |
| Habari | ხოჩაპ /xotʃapʰ/ | გეგაჯანას /ɡeɡadʒanas/ | ბრუნდი /brundi/ | გამარჯობა /ɡamardʒoba/ | банди-банди /bandi bandi/ | jakon raoma /xakon raoma/ | he /he/ |
| Asante | ხოჩამდ /xotʃamd/ | გიდიდი /ɡididi/ | ბერეკეთი /berekʰetʰi/ | მადლობა /madloba/ | банихан /banihan/ | irake /iɾake/ | mje-kje /mje kje/ |
| Nzuri | ხოჩა /xotʃa/ | ჯგირი /dʒɡiri/ | ჯურა /dʒura/ | კარგი /kʼarɡi/ | ая /aja/ | jakon /xakon/ | no /no/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.