Kilaz

Kilazi (jina la asili Lazuri) ni lugha ya Kikartveli inayohusiana kwa karibu na Kimingreli, inayozungumzwa na watu wapatao 150,000 hasa kwenye pwani ya Bahari Nyeusi kaskazini-mashariki mwa Uturuki (majimbo ya Rize na Artvin) na makundi madogo huko Adjara, Georgia. Walazi ni watu wenye asili ya Kikristo waliosilimu wakati wa kipindi cha Othmani na sasa hujitambulisha hasa kama Waturuki Waislamu wa madhehebu ya Sunni wenye urithi wa Kikaukasia. Kiisimu, Kilazi ni sehemu ya tawi la Kizan la Kikartveli pamoja na Kimingreli (xmf), ambapo huunda mwendelezo wa lahaja katika mpaka wa Uturuki na Georgia. Lugha ya Kilazi haina hadhi rasmi nchini Uturuki, ambapo imekandamizwa chini ya sera za usawazishaji wa kiisimu wa Jamhuri ya Uturuki tangu 1923, na sasa iko hatarini kutoweka vibaya kwani vizazi vichanga huzungumza Kituruki pekee. Taasisi ya Kilazi (Laz Enstitüsü) iliyoanzishwa mwaka 2013 ndiyo jitihada kuu ya kisasa ya kuihuisha.