Нанай
Kinanai
familia ya Kitungus (tawi la Kusini, kundi la Manchu-Nanai)
Kinanai (Нанай kwa Kirusi) ni lugha ya Kitungus cha Kusini ya bonde la sehemu ya chini ya Mto Amur, jamaa hai aliye karibu zaidi na Kimanchu ndani ya tawi la Manchu-Nanai. Watu wa Nanai ni wavuvi-wawindaji wa jadi wa Mto Amur ambao utamaduni wao una mavazi ya ngozi ya ndege na koti nene zilizotengenezwa kwa ufundi kutoka ngozi ya samaki. Idadi ya Wananai nchini Urusi ni wapatao 12,000 lakini ni wapatao 1,500 tu wanaobaki na ufasaha wa lugha kama L1, huku vizazi vingi vichanga vikiwa na utawala wa Kirusi. Nchini China, idadi ya Wahezhen wenye uhusiano wa karibu ni wapatao 5,000 wakiwa na wazungumzaji fasaha wachache zaidi. Lugha hii inasikika katika anthropolojia ya awali ya Kisovieti kupitia kitabu cha Dersu Uzala (1923) cha Vladimir Arsenyev.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kinanai
Maji
муэ
/mue/
Moto
това
/tova/
Jua
сиун
/siun/
Mwezi
биа
/bia/
Nyota
хосякта
/xoˈsʲakta/
Mama
энин
/enin/
Baba
ама
/ama/
Mimi
ми
/mi/
Wewe
си
/si/
Jina
гэрбу
/gərˈbu/
Jicho
насал
/nasal/
Mkono
нгала
/ŋala/
Moyo
миаван
/miavan/
Upendo
эйини
/ejini/
Mti
мо
/mo/
Nyumba
дё
/dʒo/
Mbwa
инда
/inda/
Paka
коси
/kosi/
Kula
депу
/depu/
Kunywa
омичи
/omitʃi/
Moja
эмун
/emun/
Mbili
дюэр
/dʒuˈər/
Habari
банди-банди
/bandi bandi/
Asante
банихан
/banihan/
Nzuri
ая
/aja/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Tungusic (Southern, Manchu-Nanai) zinazohusiana
| Maana | Kinanai | Kievenki | Kiudege | Kijurchen | Kimanchu | Kieven | Kisibe |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | муэ /mue/ | мӯ /muː/ | уй /uj/ | muke /muke/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | мӯ /muː/ | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ |
| Moto | това /tova/ | того /toɡo/ | тогбо /toɡbo/ | tuwa /tuwa/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | тоог /toːɡ/ | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ |
| Jua | сиун /siun/ | дылача /dɯlatɕa/ | даигаси /daiɡasi/ | šun /ʃun/ | ᡧᡠᠨ /ʃun/ | нөлтэн /nølten/ | ᠰᡠᠨ /sun/ |
| Mwezi | биа /bia/ | бега /beɡa/ | биа /bia/ | biya /bija/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | бяг /bjaɡ/ | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ |
| Nyota | хосякта /xoˈsʲakta/ | осикта /oˈsikta/ | ваикта /ˈwaikta/ | usiha /usixa/ | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usiˈχa/ | осикат /oˈsikat/ | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usˈχa/ |
| Mama | энин /enin/ | эни /eni/ | энэ /ene/ | eme /eme/ | ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ | эньэн /eɲen/ | ᡝᠨᡞᠶᡝ /ənije/ |
| Baba | ама /ama/ | амин /amin/ | амэ /amə/ | ama /ama/ | ᠠᠮᠠ /ama/ | аман /aman/ | ᠠᠮᠠ /ama/ |
| Mimi | ми /mi/ | би /bi/ | би /bi/ | bi /bi/ | ᠪᡳ /bi/ | би /bi/ | ᠪᡳ /bi/ |
| Wewe | си /si/ | си /si/ | си /si/ | si /ʃi/ | ᠰᡳ /si/ | хи /hiː/ | ᠰᡳ /ɕi/ |
| Jina | гэрбу /gərˈbu/ | гэрбӣ /gərˈbiː/ | гэгбэ /gəgˈbə/ | gebu /gəbu/ | ᡤᡝᠪᡠ /ɡəbu/ | гэрбэ /gərˈbə/ | ᡤᡝᠪᡠ /ɡəˈvu/ |
| Jicho | насал /nasal/ | эса /esa/ | яа /jaː/ | yasa /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | яса /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ |
| Mkono | нгала /ŋala/ | нгалэ /ŋale/ | нала /nala/ | gala /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | нгал /ŋal/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ |
| Moyo | миаван /miavan/ | меван /mevan/ | миаван /miavan/ | niyaman /nijaman/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | мяван /mjavan/ | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ |
| Upendo | эйини /ejini/ | аявдави /ajavdavi/ | чисанай /tʃisanaj/ | gosi /ɡosi/ | ᡥᠠᡳᡵᠠᠮᠪᡳ /xairambi/ | аякан /ajakan/ | ᠴᡳᠯᡨᡠᠮᠪᡳ /tʃiltumbi/ |
| Mti | мо /mo/ | мо /mo/ | мо /mo/ | mo /mo/ | ᠮᠣᠣ /moː/ | мо /mo/ | ᠮᠣᠯᠣ /molo/ |
| Nyumba | дё /dʒo/ | дю /dʒu/ | дзугди /dzuɡdi/ | boo /boː/ | ᠪᠣᠣ /boː/ | дьу /dʒu/ | ᠪᠣᠣ /boː/ |
| Mbwa | инда /inda/ | нгинакин /ŋinakin/ | инай /inaj/ | indahǔn /indahuːn/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxuːn/ | нгин /ŋin/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxun/ |
| Paka | коси /kosi/ | кошка /koʂka/ | кошк /koʃk/ | kesike /kesike/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | кошка /koʂka/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ |
| Kula | депу /depu/ | дептэ /depte/ | джевэ /dʒevə/ | jefu /dʒefu/ | ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ | дьэб /dʒeb/ | ᠵᡝᠮᠪᡞ /dʒəmbi/ |
| Kunywa | омичи /omitʃi/ | умӣ /umiː/ | омимэ /omimə/ | omi /omi/ | ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ | ум /um/ | ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ |
| Moja | эмун /emun/ | умун /umun/ | омо /omo/ | emu /emu/ | ᠡᠮᡠ /əmu/ | омэн /omen/ | ᡝᠮᡠ /əmu/ |
| Mbili | дюэр /dʒuˈər/ | дюр /dʒuːr/ | дюэ /dʒuˈə/ | juwe /dʑuwə/ | ᠵᡠᠸᡝ /dʒuwə/ | дёр /dʲoːr/ | ᠵᡠᠸᡝ /dʒuə/ |
| Habari | банди-банди /bandi bandi/ | дорообо /doroːbo/ | бандиба /bandiba/ | — /—/ | ᠰᡳ ᠰᠠᡳᠨ /si sain/ | дорова /dorova/ | ᠨᡳᠩᡤᡝ ᠰᠠᡳᠨ /niŋɡe sain/ |
| Asante | банихан /banihan/ | пасиба /pasiba/ | нюхча /ɲuxtʃa/ | — /—/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | пасиба /pasiba/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ |
| Nzuri | ая /aja/ | ая /aja/ | ая /aja/ | sain /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | ай /aj/ | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.