Ao (Chungli Ao: Ao, Mongsen Ao: Aa)

Kioo naga

Kichina-Kitibeti (lugha za Naga)

FamiliaKichina-Kitibeti (lugha za Naga) Wasemaji~260K L1 (lugha mama) HatiAlfabeti ya Kilatini (seti ya msingi ya herufi 20, hakuna alama za toni katika tahajia sanifu) Lugha rasmiSi rasmi (Kiingereza ndiyo lugha rasmi ya Nagaland)

Ao Naga (ISO 639-3: njo) ni lugha ya Kisino-Tibeti inayozungumzwa kama lugha ya kwanza na takribani watu 260,000, hasa katika wilaya ya Mokokchung, jimbo la Nagaland kaskazini-mashariki mwa India. Aina zake kuu ni Chungli, aina yenye hadhi inayotumiwa katika fasihi nyingi na mawasiliano kati ya vijiji, na Mongsen; aina ndogo zinajumuisha Changki. Ao ni lugha ya toni na kwa kiasi kikubwa ina mpangilio wa SOV; Mongsen ni ambatani sana na hutumia zaidi viambishi tamati, ikiwa na mofolojia pana ya vitenzi na toni tatu za kileksika. Tahajia inayotegemea alfabeti ya Kilatini, iliyoletwa kupitia umisionari wa karne ya 19, imeimarika kwa Chungli ya maandishi na kwa kawaida haiandiki toni. Ao hutumiwa nyumbani, makanisani, katika elimu na utangazaji, na ina hazina kubwa ya fasihi iliyochapishwa na ya kidijitali.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kioo naga

Maji

apv

/ʌpʰ/

Moto

liju

/liːdʒu/

Jua

meino

/mei̯nɔ/

Mwezi

meishim

/mei̯ʃim/

Nyota

meɹok

/meɹok/

Mama

ama

/ʌmʌ/

Baba

apa

/ʌpʰʌ/

Mimi

ì

/ì/

Wewe

na

/na/

Jina

atü

/atɯ/

Jicho

ami

/ʌmi/

Mkono

atsü

/ʌts̺y/

Moyo

thamar

/tʰʌmʌɹ/

Upendo

atülü

/ʌt̺ylʰy/

Mti

kesethi

/keseːtʰi/

Nyumba

khezo

/kʰeːzɔ/

Mbwa

tsia

/ts̺ʲɑ/

Paka

moka

/mɔkʰʌ/

Kula

taichü

/tai̯tʃʰy/

Kunywa

tsi

/ts̺i/

Moja

ai

/ai̯/

Mbili

aná

/ana/

Habari

alile

/ʌliːle/

Asante

ateu

/ʌteu/

Nzuri

khetü

/kʰetʰy/

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Naga) zinazohusiana

Maana Kioo nagaKinaga cha TangkhulKichiang cha KusiniLahaja ya AomoriLahaja ya HiroshimaKijapani (Kagoshima)Kidrung
Maji apv /ʌpʰ/ ze /ze/ tʃʰu /tʃʰu/ /mizɯ/ /mizɯ/ /midzɯ̥/ ʃə /ʃə/
Moto liju /liːdʒu/ mei /mei/ miː /miː/ /hi/ /hi/ 火っ /çiʔ/ məə /məː/
Jua meino /mei̯nɔ/ nyithui /ɲitʰui/ ɲit /ɲit/ /hi/ /hi/ お日さん /ohisaɴ/ /nɯ/
Mwezi meishim /mei̯ʃim/ lai /lai/ ʐwaː /ʐwaː/ /tsɯki/ /tsɯki/ /tsɯki/ məŋ /məŋ/
Nyota meɹok /meɹok/ sira /siraː/ zgɿ /zɡɿ/ /hoɕi/ /hoɕi/ /hoɕi/ əkɯr /əkɯr/
Mama ama /ʌmʌ/ ina /ina/ miː /miː/ かっちゃ /kattɕa/ おふくろ /oɸɯkɯɾo/ かか /kaka/ ma /ma/
Baba apa /ʌpʰʌ/ apa /apa/ /pə/ とっちゃ /tottɕa/ 親父 /ojadʑi/ とと /toto/ pa /pa/
Mimi ì /ì/ i /i/ qa /qɑ/ /wa/ わし /waɕi/ おい /oi/ nga /ŋa/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.