Elomwe
Kilomwe
Familia ya Atlantiki-Kongo (tawi la Kibantu, Makua-Lomwe)
Kilomwe (Elomwe nchini Msumbiji, Cilomwe nchini Malawi) ni lugha ya Kibantu ya kundi la Makua-Lomwe (P30), yenye uhusiano wa karibu na Kimakhuwa (vmw). Walomwe wa kusini mwa Malawi ni wazao wa wahamiaji wa Kimsumbiji waliokimbia kazi ya kulazimishwa katika mashamba ya Kireno mwishoni mwa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20. Licha ya idadi yake kubwa ya wasemaji, Kilomwe hakina utambuzi rasmi katika nchi zote mbili; mwandiko wa NELIMO (Núcleo de Estudo de Línguas Moçambicanas, 1989) ndio kiwango cha Kimsumbiji.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kilomwe
Maji
mahi
/mahi/
Moto
moro
/moɾo/
Jua
nsuwa
/nsuwa/
Mwezi
mweri
/mweɾi/
Nyota
nyenyeeri
/ɲeɲeːri/
Mama
ammai
/amːai/
Baba
atati
/atati/
Mimi
miyo
/mijo/
Wewe
weyo
/wejo/
Jina
nsina
/nsina/
Jicho
nito
/nito/
Mkono
nthata
/ntʰata/
Moyo
murima
/muɾima/
Upendo
osivela
/osivela/
Mti
mwiri
/mwiɾi/
Nyumba
nupa
/nupa/
Mbwa
nampwe
/nampwe/
Paka
paka
/paka/
Kula
olya
/oʎa/
Kunywa
omwa
/omwa/
Moja
mosaa
/mosaː/
Mbili
eli
/eli/
Habari
salama
/salama/
Asante
ekoshelele
/ekoʃelele/
Nzuri
orera
/oɾeɾa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Makua-Lomwe) zinazohusiana
| Maana | Kilomwe | Kimakhuwa | Kiyao | Kishambaa | Kisena | Kichewa | Kimashami |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | mahi /mahi/ | maasi /maːsi/ | mesi /mesi/ | mazi /mazi/ | madzi /madzi/ | madzi /madzi/ | mringa /mɾiŋɡa/ |
| Moto | moro /moɾo/ | moro /moɾo/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | mòò /moːʔ/ |
| Jua | nsuwa /nsuwa/ | ettsuwa /etsuwa/ | lyuwa /ʎuwa/ | zuwa /zuwa/ | dzuwa /dzuwa/ | dzuwa /dzuwa/ | ìsùwà /isuwa/ |
| Mwezi | mweri /mweɾi/ | mweri /mweɾi/ | mwesi /mwesi/ | mwezi /mwezi/ | mwedzi /mwedzi/ | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ |
| Nyota | nyenyeeri /ɲeɲeːri/ | enettha /enetʰːa/ | ndondwa /ndondwa/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ |
| Mama | ammai /amːai/ | maama /maːma/ | amao /amaː/ | mama /mama/ | mai /mai/ | amayi /amaji/ | mama /mama/ |
| Baba | atati /atati/ | paapa /paːpa/ | atati /atati/ | baba /baba/ | baba /baba/ | abambo /abambo/ | baba /baba/ |
| Mimi | miyo /mijo/ | miyo /mijo/ | une /une/ | niye /nije/ | ine /ine/ | ine /ine/ | inyi /iɲi/ |
| Wewe | weyo /wejo/ | weyo /wejo/ | mmwe /mːwe/ | weye /weje/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ |
| Jina | nsina /nsina/ | nsina /nsina/ | lina /lina/ | izina /izina/ | dzina /dzina/ | dzina /dzina/ | irina /irina/ |
| Jicho | nito /nito/ | nittho /nitːo/ | liso /liso/ | izo /izo/ | diso /diso/ | diso /diso/ | rítiò /ɾitio/ |
| Mkono | nthata /ntʰata/ | nikhono /nikʰono/ | ngaila /ŋɡaila/ | ukono /ukono/ | nkono /nkono/ | dzanja /dzandʒa/ | kùoòko /kuoːko/ |
| Moyo | murima /muɾima/ | murima /muɾima/ | mtima /mtima/ | mwoyo /mwojo/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | mòyò /mojo/ |
| Upendo | osivela /osivela/ | ophenta /opʰenta/ | chikondi /tʃikondi/ | kwenda /kwenda/ | kufuna /kufuna/ | chikondi /tʃikondi/ | ìkwenda /ikwenda/ |
| Mti | mwiri /mwiɾi/ | muri /muɾi/ | mtela /mtela/ | mti /mti/ | mtengo /mteŋɡo/ | mtengo /mteŋɡo/ | mtí /mti/ |
| Nyumba | nupa /nupa/ | empa /empa/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Mbwa | nampwe /nampwe/ | mphwa /mpʰwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | galu /ɡalu/ | mbwa /mbwa/ |
| Paka | paka /paka/ | paaka /paːka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | mphaka /mpʰaka/ | paka /paka/ |
| Kula | olya /oʎa/ | ohuula /ohuːla/ | kulya /kuʎa/ | kuya /kuja/ | kudya /kudja/ | kudya /kudja/ | ìlya /iʎa/ |
| Kunywa | omwa /omwa/ | ohwèwa /ohwɛwa/ | kumwa /kumwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kumwa /kumwa/ | kumwa /kumwa/ | ìnyo /iɲo/ |
| Moja | mosaa /mosaː/ | mosa /mosa/ | mo /mo/ | imo /imo/ | posi /posi/ | chimodzi /tʃimodzi/ | ìmwí /imwi/ |
| Mbili | eli /eli/ | piili /piːli/ | iŵili /iβili/ | mbili /mbili/ | piŵiri /piwiri/ | awiri /awiri/ | iwi /iwi/ |
| Habari | salama /salama/ | salaama /salaːma/ | salama /salama/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | moni /moni/ | máshàlòmà /maʃaloma/ |
| Asante | ekoshelele /ekoʃelele/ | kosheni /koʃeni/ | nakwete /nakwete/ | asante /asante/ | ndatenda /ndatenda/ | zikomo /zikomo/ | ahsànte /ahsante/ |
| Nzuri | orera /oɾeɾa/ | ratteene /ɾatːeːne/ | chechete /tʃetʃete/ | hedi /hedi/ | nadidi /nadidi/ | chabwino /tʃabwino/ | ìchá /itʃa/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.