Lìgure
Kiliguria
Kiromance (Kigallo-Italiki)
Kiligure (Lìgure / Zeneise kwa lahaja ya Genoa) ni lugha ya Italo-Romance yenye wasemaji takriban 500,000 — kaskazini-magharibi mwa Italia (Liguria, sehemu za Piemonte na Sardinia), Monako (ambako ni lugha ya kitaifa ya kihistoria pamoja na Kifaransa), na Argentina (wilaya ya Boca huko Buenos Aires, iliyoletwa na mabaharia wa Genoa wa karne ya 19 na msingi wa misimu ya Lunfardo). Jamhuri ya kibahari ya Genoa (karne ya 11-19) ilieneza lugha hiyo katika Bahari ya Mediterania hadi Crimea (Caffa), Bahari ya Aegea (Chios), na Korsika (ambako inaunda msingi wa lahaja ya Bonifacio). Tofauti na Kiitaliano na Kipiedmontese, ikiwa na sifa za Gallo-Italic (irabu za mbele zilizoviringwa /y ø/, ulaini wa konsonanti kati ya irabu), na nazali ya kipekee /ŋ/. Hutumia maandishi ya Kilatini yenye mwandiko wa jadi wa Genoa uliowekwa kanuni na Académia Ligùstica do Brénno. UNESCO inaiainisha kama iliyo hatarini kabisa ya kutoweka.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiliguria
Maji
ægoa
/ɛɡwa/
Moto
fêugo
/føɡu/
Jua
sô
/suː/
Mwezi
lùn-a
/lyna/
Nyota
stella
/ˈstelːa/
Mama
moæ
/mwɛ/
Baba
poæ
/pwɛ/
Mimi
mi
/mi/
Wewe
ti
/ti/
Jina
nomme
/ˈnomme/
Jicho
euggio
/ødʒu/
Mkono
man
/maŋ/
Moyo
chêu
/køː/
Upendo
amô
/amuː/
Mti
ærbo
/ɛrbu/
Nyumba
câza
/kaːza/
Mbwa
can
/kaŋ/
Paka
gatto
/ɡatu/
Kula
mangiâ
/mandʒaː/
Kunywa
béive
/bejve/
Moja
un
/uŋ/
Mbili
dôi
/ˈdui/
Habari
ciâo
/tʃaː/
Asante
graçie
/ɡrasje/
Nzuri
bon
/buŋ/
Kekeo
cùcco
/ˈkuku/
Kompyuta
computer
/komˈpjuter/
Sushi
sushi
/ˈsuʃi/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Romance (Gallo-Italic) zinazohusiana
| Maana | Kiliguria | Kitabarchino | Kilombardia | Kipiemonte | Kiveneti | Kikorsika | Kifriuli |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ægoa /ɛɡwa/ | ægua /ˈɛɡwa/ | aqua /ˈaːkwa/ | eva /ˈeva/ | aqua /akwa/ | acqua /akwa/ | aghe /ˈaɡe/ |
| Moto | fêugo /føɡu/ | feûgu /ˈføɡu/ | fœg /føːk/ | feu /føː/ | fogo /foɡo/ | focu /fɔku/ | fûc /fuːk/ |
| Jua | sô /suː/ | su /ˈsu/ | sô /soː/ | sol /sol/ | sol /sol/ | sole /sɔle/ | soreli /soˈreːli/ |
| Mwezi | lùn-a /lyna/ | lugna /ˈlyɲa/ | lüna /ˈlyna/ | lun-a /ˈlyŋa/ | łuna /ɫuna/ | luna /luna/ | lune /ˈlune/ |
| Nyota | stella /ˈstelːa/ | stella /ˈstɛlːa/ | stella /ˈstɛla/ | stèila /ˈstɛjla/ | stela /ˈstela/ | stella /ˈstella/ | stele /ˈstɛle/ |
| Mama | moæ /mwɛ/ | maire /ˈmajre/ | mader /ˈmaːder/ | mare /ˈmare/ | mare /mare/ | mamma /mamma/ | mari /ˈmaːri/ |
| Baba | poæ /pwɛ/ | paire /ˈpajre/ | pader /ˈpaːder/ | pare /ˈpare/ | pare /pare/ | babbu /babːu/ | pari /ˈpaːri/ |
| Mimi | mi /mi/ | mi /mi/ | mì /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | eiu /ˈɛju/ | jo /jɔ/ |
| Wewe | ti /ti/ | ti /ti/ | tì /ti/ | ti /ti/ | ti /ti/ | tù /tu/ | tu /tu/ |
| Jina | nomme /ˈnomme/ | nomme /ˈnɔmːe/ | nòmm /nɔm/ | nòm /nɔm/ | nome /ˈnome/ | nome /ˈnome/ | non /non/ |
| Jicho | euggio /ødʒu/ | öggiu /ˈødʒu/ | öcc /øtʃ/ | euj /øj/ | ocio /ɔtʃo/ | ochju /ɔcu/ | voli /ˈvoli/ |
| Mkono | man /maŋ/ | mòn /mɔŋ/ | man /maŋ/ | man /maŋ/ | man /man/ | manu /manu/ | man /maŋ/ |
| Moyo | chêu /køː/ | chêu /kø/ | cör /kør/ | cheur /kør/ | cor /kɔr/ | core /kɔre/ | cûr /kuːr/ |
| Upendo | amô /amuː/ | amù /aˈmu/ | amor /aˈmuːr/ | amor /aˈmur/ | amor /amor/ | amore /amɔre/ | amôr /aˈmoːr/ |
| Mti | ærbo /ɛrbu/ | âbu /ˈaːbu/ | albar /ˈalbar/ | àrbol /ˈarbol/ | àrboro /arboro/ | arburu /arburu/ | arbul /ˈarbul/ |
| Nyumba | câza /kaːza/ | cà /ka/ | cà /kaː/ | ca /ka/ | caxa /ˈkaza/ | casa /kaza/ | cjase /ˈcaːse/ |
| Mbwa | can /kaŋ/ | can /kaŋ/ | can /kan/ | can /kaŋ/ | can /kan/ | cane /kane/ | cjan /caŋ/ |
| Paka | gatto /ɡatu/ | gatu /ˈɡatu/ | gat /ɡat/ | gat /ɡat/ | gato /ɡato/ | ghjattu /ɟattu/ | gjat /ɟat/ |
| Kula | mangiâ /mandʒaː/ | mangià /manˈdʒa/ | mangià /maɲˈdʒaː/ | mangé /maɲˈdʒe/ | magnàr /maˈɲar/ | manghjà /manɟa/ | mangjâ /manˈɲaː/ |
| Kunywa | béive /bejve/ | beive /ˈbejve/ | bev /bev/ | bèive /ˈbɛive/ | bévar /ˈbevar/ | beie /beje/ | bevi /ˈbeːvi/ |
| Moja | un /uŋ/ | un /uŋ/ | vün /vyŋ/ | un /yŋ/ | un /un/ | unu /unu/ | un /uŋ/ |
| Mbili | dôi /ˈdui/ | dui /ˈdui/ | duu /dy/ | doi /dui/ | do /do/ | dui /ˈdui/ | doi /doj/ |
| Habari | ciâo /tʃaː/ | ciau /tʃaw/ | ciao /ˈtʃaːo/ | ciao /tʃao/ | ciao /tʃao/ | salute /salute/ | mandi /ˈmandi/ |
| Asante | graçie /ɡrasje/ | graçie /ˈɡrasje/ | gràzie /ˈɡrasje/ | gràssie /ˈɡrasːie/ | grassie /ɡrasje/ | grazie /ɡratsje/ | graziis /ˈɡraːtsjis/ |
| Nzuri | bon /buŋ/ | bon /buŋ/ | bun /buŋ/ | bon /buŋ/ | bon /bon/ | bonu /bɔnu/ | bon /boŋ/ |
| Kekeo | cùcco /ˈkuku/ | — | cùcch /ˈkuk/ | coco /ˈkuku/ | cucù /kuˈku/ | cuccu /ˈkukku/ | cuc /kuk/ |
| Kompyuta | computer /komˈpjuter/ | computer /komˈpjuter/ | computer /komˈpjuter/ | computer /komˈpjuter/ | computer /komˈpjuter/ | urdinatore /urdinaˈtore/ | computer /komˈpjuter/ |
| Sushi | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.