Kalenjin
Kikalenjin
Nilo-Sahara (Eastern Sudanic, Nilotic, Southern Nilotic — kundi la Kalenjin)
Kalenjin ni kundi la lugha za Kinilotiki cha Kusini katika familia ya Nilo-Sahara, kinachozungumzwa na watu wa Kalenjin hasa katika eneo la Bonde la Ufa nchini Kenya, huku jamii ndogo zikiwa Uganda na Tanzania. Kina wazungumzaji wapatao milioni tano na kinajumuisha lahaja zinazohusiana kwa karibu kama Nandi, Kipsigis, Keiyo, Tugen, Marakwet na Sabaot. Kimeandikwa kwa hati ya Kilatini, ni lugha yenye toni na, kama lugha nyingine za Kinilotiki, hutumia upatanifu wa irabu unaotegemea nafasi ya shina la ulimi (ATR).
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikalenjin
Maji
beek
/beːk/
Moto
maat
/maːt/
Jua
asis
/asis/
Mwezi
arawa
/arawa/
Nyota
kokeel
/koˈkeːl/
Mama
ee'yu
/eːju/
Baba
kwanda
/kwanda/
Mimi
anee
/aneː/
Wewe
inyee
/iɲeː/
Jina
kaina
/kaina/
Jicho
konda
/kɔnda/
Mkono
eut
/eut/
Moyo
muguleldo
/muɡuleldo/
Upendo
chamuga
/tʃamuɡa/
Mti
keetit
/keːtit/
Nyumba
gaa
/ɡaː/
Mbwa
ses
/ses/
Paka
paka
/paka/
Kula
am
/am/
Kunywa
ee
/eː/
Moja
agenge
/aɡeŋe/
Mbili
aeng'
/aeŋ/
Habari
chamege
/tʃameɡe/
Asante
kongoi
/koŋoi/
Nzuri
karaaran
/karaːran/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Nilo-Saharan (Eastern Sudanic, Nilotic, Southern Nilotic — Kalenjin cluster) zinazohusiana
| Maana | Kikalenjin | Kinyaturu | Kikhotani | Kibeja | Kiakadi | Kibrahui | Kimasaaba |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | beek /beːk/ | maazi /maːzi/ | 𑀊𑀤𑀸 /uːdaː/ | yam /jam/ | 𒈬 /muː/ | دیر /diːɾ/ | kamaatsi /kamaːtsi/ |
| Moto | maat /maːt/ | moto /moto/ | 𑀆𑀢𑀭 /aːtar/ | neʼaat /neʔaːt/ | 𒉈𒌋 /iʃaːtu/ | کاہا /kaha/ | kamulilo /kamulilo/ |
| Jua | asis /asis/ | nzua /nzua/ | 𑀉𑀭𑁆𑀫 /urma/ | yint /jint/ | 𒀭𒌓 /ʃamʃu/ | دے /deː/ | suuba /suːba/ |
| Mwezi | arawa /arawa/ | umweri /umweɾi/ | 𑀫𑀸𑀲𑁆𑀢 /maːsta/ | tirig /tiɾiɡ/ | 𒌗 /warχu/ | ماہ /mah/ | umweesi /umweːsi/ |
| Nyota | kokeel /koˈkeːl/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | 𑀲𑁆𑀢𑀸𑀭 /staːra/ | hayúk /hajuːk/ | 𒀯 /kakːabu/ | استار /isˈtaːr/ | kumunyeenye /kumuɲeːɲe/ |
| Mama | ee'yu /eːju/ | mama /mama/ | 𑀫𑀸𑀢 /maːta/ | indee /iːndeː/ | 𒌝𒈬 /umːu/ | لمّا /lumːaː/ | mayi /maji/ |
| Baba | kwanda /kwanda/ | tata /tata/ | 𑀧𑀺𑀢 /pita/ | baab /baːb/ | 𒀊 /abu/ | باوا /baːwaː/ | papa /papa/ |
| Mimi | anee /aneː/ | une /une/ | aä /aːə/ | ané /ʔane/ | 𒀀𒈾𒆪 /anaːku/ | ای /iː/ | ise /ise/ |
| Wewe | inyee /iɲeː/ | uwe /uwe/ | 𑀢𑀽 /tuː/ | barúk /baruːk/ | 𒀜𒋫 /atːa/ | نی /niː/ | iwe /iwe/ |
| Jina | kaina /kaina/ | izina /izina/ | 𑀦𑀸𑀫 /naːma/ | sim /sim/ | 𒈬 /ʃumu/ | نام /naːm/ | lisiina /lisiːna/ |
| Jicho | konda /kɔnda/ | iriiso /iɾiːso/ | 𑀘𑁂𑀰𑁆𑀫𑀦𑁆 /tʃʰeʃman/ | liili /liːli/ | 𒅆 /iːnu/ | خن /xan/ | liiso /liːso/ |
| Mkono | eut /eut/ | ukuboko /ukuboko/ | 𑀤𑀲𑁆𑀢 /dasta/ | ay /aj/ | 𒋗 /qaːtu/ | دو /doː/ | kumukhono /kumukʰono/ |
| Moyo | muguleldo /muɡuleldo/ | umutima /umutima/ | 𑀬𑀲𑀭 (ysära) /zəra/ | ginʼa /ɡinʔa/ | 𒇷𒅁 /libːu/ | دل /dil/ | umwoyo /umwojo/ |
| Upendo | chamuga /tʃamuɡa/ | butogwa /butoɡwa/ | 𑀅𑀭𑁆𑀭𑀽 /arːuː/ | kima /kima/ | 𒊏𒄠 /raːmu/ | عشق /eʃq/ | khusima /kʰusima/ |
| Mti | keetit /keːtit/ | umuti /umuti/ | 𑀤𑁆𑀭𑀼 /drːu/ | hindeb /hindeb/ | 𒄑 /isˤu/ | پنتل /pantal/ | kumusaala /kumusaːla/ |
| Nyumba | gaa /ɡaː/ | nyumba /ɲumba/ | 𑀩𑁆𑀬𑀸𑀳 /bjaːha/ | gaw /ɡaw/ | 𒂍 /biːtu/ | اولا /ulaː/ | nzu /nzu/ |
| Mbwa | ses /ses/ | imbwa /imbwa/ | 𑀰𑀼 /ʂu/ | yas /jas/ | 𒌨𒁇 /kalbu/ | کچک /kutʃik/ | imbwa /imbwa/ |
| Paka | paka /paka/ | paka /paka/ | 𑀰𑁆𑀰𑁆𑀭𑀅𑀼 /ʂʂarau/ | kabsoot /kabsoːt/ | 𒋗𒊏𒉡 /ʃuraːnu/ | پسی /pisi/ | paka /paka/ |
| Kula | am /am/ | kuria /kuɾia/ | 𑀧𑀭𑀢 /parætæ/ | tame /tame/ | 𒀀𒅗𒇻 /akaːlu/ | کنّا /kunːa/ | khulya /kʰuʎa/ |
| Kunywa | ee /eː/ | kunywa /kuɲwa/ | 𑀧𑀻𑀅 /piːa/ | gwaʼa /ɡʷaʕa/ | 𒊮𒌅 /ʃatuː/ | پنّنگ /pinːinɡ/ | khunywa /kʰuɲwa/ |
| Moja | agenge /aɡeŋe/ | umwe /umwe/ | 𑀰𑁆𑀰𑀅𑀼 /ɕːau/ | gaal /ɡaːl/ | 𒁹 /iʃteːn/ | اسٹ /asiʈ/ | mulala /mulala/ |
| Mbili | aeng' /aeŋ/ | aviri /aβiri/ | 𑀤𑀼𑀯 /duva/ | maloob /maloːb/ | 𒈫 /ʃina/ | ایراٹ /iˈraːʈ/ | babili /βaβili/ |
| Habari | chamege /tʃameɡe/ | mbukire /mbukiɾe/ | 𑀤𑁆𑀭𑀽𑀤𑀻 /drːuːdiː/ | salaam /salaːm/ | 𒁲 /ʃulmu/ | سلام /sælaːm/ | mulembe /mulembe/ |
| Asante | kongoi /koŋoi/ | asante /aˈsante/ | 𑀧𑁆𑀬𑀰𑁆𑀢 /pjaʃta/ | baraʼoo /baɾaʕoː/ | 𒁲𒌅 /taʃlimtu/ | شکریہ /ʃukɾijaː/ | ole nise /ole nise/ |
| Nzuri | karaaran /karaːran/ | kihi /kihi/ | 𑀯𑀺𑀭𑀢𑁆𑀢 /viratːa/ | dabaab /dabaːb/ | 𒄭𒄀 /damqu/ | کشی /kaʃi/ | kalayi /kalaji/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.