Khasi
Kikhasi
Kiaustroasia (Khasian)
Kikhasi ni lugha kuu ya jimbo la Meghalaya kaskazini-mashariki mwa India. Ni mojawapo ya lugha chache za Kiausroasia zenye idadi kubwa ya wasemaji nje ya Asia ya Kusini-mashariki (nyingine ni tawi la Kimunda). Jamii ya Wakhasi ni ya mfumo wa matrilineal.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikhasi
Maji
um
/um/
Moto
ding
/diŋ/
Jua
ka sngi
/ka sŋi/
Mwezi
bnai
/bnai/
Nyota
khlur
/kʰlur/
Mama
mei
/mei/
Baba
kpa
/kpa/
Mimi
nga
/ŋa/
Wewe
me
/me/
Jina
kyrteng
/kirtɛŋ/
Jicho
ka khmat
/ka kʰmat/
Mkono
ka kti
/ka kti/
Moyo
ka jingmut
/ka dʒiŋmut/
Upendo
ieid
/iəid/
Mti
u dieng
/u diəŋ/
Nyumba
ka ïing
/ka jiŋ/
Mbwa
u ksew
/u ksew/
Paka
u miaw
/u miau/
Kula
bam
/bam/
Kunywa
dih
/dih/
Moja
wei
/wei/
Mbili
ar
/ar/
Habari
khublei
/kʰublei/
Asante
khublei shibun
/kʰublei ʃibun/
Nzuri
bha
/bʱa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austroasiatic (Khasian) zinazohusiana
| Maana | Kikhasi | Kikurtöp | Kiladakhi | Kipyu | Kisikkim | Kisherpa | Kibru cha Mashariki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | um /um/ | khwe /kʰwe/ | ཆུ /tɕʰu/ | ʔuy /uj/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | daak /daːk/ |
| Moto | ding /diŋ/ | mi /mi/ | མེ /me/ | vyaŋ /wjaŋ/ | མེ /me/ | མེ /me/ | oih /ʔoiʔ/ |
| Jua | ka sngi /ka sŋi/ | ningpe /niŋpe/ | ཉི་མ /ɲima/ | ño /ɲo/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | mat plei /mat plei/ |
| Mwezi | bnai /bnai/ | lai /lai/ | ཟླ་བ /zlawa/ | hla /hla/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | kasai /kasai/ |
| Nyota | khlur /kʰlur/ | karma /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | kar /karʔ/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /karma/ | mansơ /mənsɤ/ |
| Mama | mei /mei/ | amai /amai/ | ཨ་མ /ama/ | na /na/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | amey /amej/ |
| Baba | kpa /kpa/ | apai /apai/ | ཨ་པ /apa/ | paʔ /paʔ/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | amung /amuŋ/ |
| Mimi | nga /ŋa/ | ngat /ŋat/ | ང /ŋa/ | ŋa /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | cứq /kɯʔ/ |
| Wewe | me /me/ | wit /wit/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | naŋ /naŋ/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | mới /mɤːj/ |
| Jina | kyrteng /kirtɛŋ/ | ming /miŋ/ | མིང /miŋ/ | miŋ /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | ramoh /rəmɔːh/ |
| Jicho | ka khmat /ka kʰmat/ | mik /mik/ | མིག /mik/ | mik /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | mat /mat/ |
| Mkono | ka kti /ka kti/ | lak /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | lak /lak/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ati /ati/ |
| Moyo | ka jingmut /ka dʒiŋmut/ | nying /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | — /—/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | plong /ploŋ/ |
| Upendo | ieid /iəid/ | ga /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | — /—/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | hong /hoŋ/ |
| Mti | u dieng /u diəŋ/ | shing /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | siŋ /siŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | aleng /aleŋ/ |
| Nyumba | ka ïing /ka jiŋ/ | khim /kʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | vaiŋ /waiŋ/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ནང /naŋ/ | dung /duŋ/ |
| Mbwa | u ksew /u ksew/ | khwi /kʰwi/ | ཁྱི /kʰi/ | kwiy /kwij/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | acho /atʃo/ |
| Paka | u miaw /u miau/ | byila /bila/ | བྱི་ལ /pila/ | — /—/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | miew /mieu/ |
| Kula | bam /bam/ | za /za/ | ཟ /za/ | cyaʔ /tɕaʔ/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | cha /tʃa/ |
| Kunywa | dih /dih/ | thung /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | — /—/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ngoot /ŋoːt/ |
| Moja | wei /wei/ | thê /tʰe/ | གཅིག /tɕik/ | te /te/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ | muoi /muoi/ |
| Mbili | ar /ar/ | zon /zon/ | གཉིས /ɲis/ | nit /nit/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲi/ | bar /ɓaːr/ |
| Habari | khublei /kʰublei/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | — /—/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | te /te/ |
| Asante | khublei shibun /kʰublei ʃibun/ | kadrinche /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | kuhng /kuhŋ/ |
| Nzuri | bha /bʱa/ | lekpo /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | — /—/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | huom /huom/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.