English (NZ) / Reo Pākehā
Kiingereza (NZ)
Kihindi-Ulaya (Kijerumani cha Magharibi, Kiingereza, Antipodean)
Kiingereza cha New Zealand ni aina ya Kiingereza kinachozungumzwa nchini New Zealand na watu wapatao milioni 3.8, na ndiyo aina kuu changa zaidi ya Kiingereza (ukoloni wa baada ya 1840). Kinatokana zaidi na lahaja za walowezi wa kusini mwa Uingereza, kikiwa na athari kubwa ya Kiaustralia na mchango wa Kiskoti (hasa Otago na Southland). Kinatofautiana na Kiingereza cha Australia kwa irabu zilizofungwa/za katikati zaidi (kile maarufu 'fush and chups' badala ya 'fish and chips' kutokana na uwekaji-kati wa /ɪ/), kuhamishwa mbele kwa /æ/, na rejista hai ya maneno yaliyokopwa kutoka Kimaori (kia ora, whānau, kai, mana, taonga, aroha) yaliyoingia katika usemi wa kila siku. Sera amilifu ya lugha mbili tangu Sheria ya Lugha ya Kimaori ya 1987 (Māori Language Act) imeinua te reo Māori kuwa lugha rasmi-shirikishi sambamba na Kiingereza.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiingereza (NZ)
Maji
water
/ˈwɔːtə/
Moto
fire
/fɑeə/
Jua
sun
/sɐn/
Mwezi
moon
/muːn/
Nyota
star
/stɐː/
Mama
mother
/ˈmɐðə/
Baba
father
/ˈfɐːðə/
Mimi
I
/ɑe/
Wewe
you
/jʉː/
Jina
name
/næem/
Jicho
eye
/ɐe/
Mkono
hand
/hænd/
Moyo
heart
/hɐːt/
Upendo
love
/lɐv/
Mti
tree
/tɾiː/
Nyumba
house
/hæɔs/
Mbwa
dog
/dɔɡ/
Paka
cat
/kæt/
Kula
eat
/iːt/
Kunywa
drink
/dɾɪŋk/
Moja
one
/wɐn/
Mbili
two
/tʉː/
Habari
kia ora
/kiə ɔːɾə/
Asante
cheers
/tʃiəz/
Nzuri
good
/ɡʊd/
Kekeo
cuckoo
/ˈkʊkuː/
Kompyuta
computer
/kəmˈpjʉːtɐ/
Sushi
sushi
/ˈsʉːʃiː/
Alama ya @
at
/ɛt/
Vyanzo
- Ethnologue: en (NZ)
- Bauer & Warren (2004) New Zealand English
- Hay, Maclagan & Gordon (2008) New Zealand English
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European (West Germanic, English, Antipodean) zinazohusiana
| Maana | Kiingereza (NZ) | Kiingereza (Australia) | Kiingereza (Cockney) | Kiingereza (Afrika Kusini) | Kiingereza (Estuary) | Kiingereza | Kiingereza (Ghana) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | water /ˈwɔːtə/ | water /ˈwoːɾə/ | water /ˈwoːʔə/ | water /ˈwɔːtə/ | water /ˈwɔːʔə/ | water /ˈwɔːtə/ | water /ˈwɔːtə/ |
| Moto | fire /fɑeə/ | fire /fɑːə/ | fire /fɑːə/ | fire /faɪə/ | fire /fɑɪə/ | fire /faɪə/ | fire /faɪə/ |
| Jua | sun /sɐn/ | sun /sɐn/ | sun /sɐn/ | sun /sʌn/ | sun /sʌn/ | sun /sʌn/ | sun /sʌn/ |
| Mwezi | moon /muːn/ | moon /muːn/ | moon /muːn/ | moon /muːn/ | moon /muːn/ | moon /muːn/ | moon /muːn/ |
| Nyota | star /stɐː/ | star /staː/ | star /stɑː/ | star /stɑː/ | star /stɑː/ | star /stɑːɹ/ | star /staː/ |
| Mama | mother /ˈmɐðə/ | mother /ˈmɐðə/ | mother /ˈmɐvə/ | mother /ˈmʌðə/ | mother /ˈmʌðə/ | mother /ˈmʌðə/ | mother /ˈmʌðə/ |
| Baba | father /ˈfɐːðə/ | father /ˈfɐːðə/ | father /ˈfɑːvə/ | father /ˈfɑːðə/ | father /ˈfɑːðə/ | father /ˈfɑːðə/ | father /ˈfaːðə/ |
| Mimi | I /ɑe/ | I /ɑɪ/ | I /ɑɪ/ | I /ɑɪ/ | I /ɑɪ/ | I /aɪ/ | I /aɪ/ |
| Wewe | you /jʉː/ | you /jʉː/ | you /juː/ | you /juː/ | you /juː/ | you /juː/ | you /juː/ |
| Jina | name /næem/ | name /næɪm/ | name /næɪm/ | name /naɪm/ | name /næɪm/ | name /neɪm/ | name /neɪm/ |
| Jicho | eye /ɐe/ | eye /ɑːe/ | eye /ɑː/ | eye /aɪ/ | eye /ɑɪ/ | eye /aɪ/ | eye /aɪ/ |
| Mkono | hand /hænd/ | hand /hæːnd/ | hand /ænd/ | hand /hænd/ | hand /hænd/ | hand /hænd/ | hand /hænd/ |
| Moyo | heart /hɐːt/ | heart /hɐːt/ | heart /ɑːʔ/ | heart /hɑːt/ | heart /hɑːʔ/ | heart /hɑːt/ | heart /haːt/ |
| Upendo | love /lɐv/ | love /lɐv/ | love /lɐv/ | love /lʌv/ | love /lʌv/ | love /lʌv/ | love /lʌv/ |
| Mti | tree /tɾiː/ | tree /tɹiː/ | tree /tɹiː/ | tree /tɹiː/ | tree /tɹiː/ | tree /tɹiː/ | tree /triː/ |
| Nyumba | house /hæɔs/ | house /hæːʉs/ | house /æːʔs/ | house /haʊs/ | house /hæʊs/ | house /haʊs/ | house /haʊs/ |
| Mbwa | dog /dɔɡ/ | dog /dɔɡ/ | dog /dɒɡ/ | dog /dɒɡ/ | dog /dɒɡ/ | dog /dɒɡ/ | dog /dɔɡ/ |
| Paka | cat /kæt/ | cat /kæːt/ | cat /kæʔ/ | cat /kæt/ | cat /kæʔ/ | cat /kæt/ | cat /kæt/ |
| Kula | eat /iːt/ | eat /iːt/ | eat /iːʔ/ | eat /iːt/ | eat /iːʔ/ | eat /iːt/ | eat /iːt/ |
| Kunywa | drink /dɾɪŋk/ | drink /dɹɪŋk/ | drink /dɹɪŋk/ | drink /dɹɪŋk/ | drink /dɹɪŋk/ | drink /dɹɪŋk/ | drink /drɪŋk/ |
| Moja | one /wɐn/ | one /wɐn/ | one /wɐn/ | one /wʌn/ | one /wʌn/ | one /wʌn/ | one /wʌn/ |
| Mbili | two /tʉː/ | two /tʉː/ | two /tʰuː/ | two /tʉː/ | two /tuː/ | two /tuː/ | two /tuː/ |
| Habari | kia ora /kiə ɔːɾə/ | g'day /ɡəˈdæɪ/ | oi /oɪ/ | hello /həˈləʊ/ | hello /həˈlʌʊ/ | hello /həˈləʊ/ | hello /həˈloː/ |
| Asante | cheers /tʃiəz/ | thanks /θæːŋks/ | fanks /fæŋks/ | thanks /θæŋks/ | thanks /θæŋks/ | thank you /θæŋk juː/ | thanks /θæŋks/ |
| Nzuri | good /ɡʊd/ | good /ɡʊd/ | good /ɡʊd/ | good /ɡʊd/ | good /ɡʊd/ | good /ɡʊd/ | good /ɡʊd/ |
| Kekeo | cuckoo /ˈkʊkuː/ | cuckoo /ˈkʊkuː/ | cuckoo /ˈkʊkuː/ | cuckoo /ˈkʊkuː/ | — | cuckoo /ˈkʊkuː/ | cuckoo /ˈkʊkuː/ |
| Kompyuta | computer /kəmˈpjʉːtɐ/ | computer /kəmˈpjʉːtə/ | computer /kəmˈpjuːʔə/ | computer /kəmˈpjʉːtə/ | — | computer /kəmˈpjuːtə/ | — |
| Sushi | sushi /ˈsʉːʃiː/ | sushi /ˈsʉːʃiː/ | sushi /ˈsʉːʃi/ | sushi /ˈsɵʃi/ | — | sushi /ˈsuːʃi/ | — |
| Alama ya @ | at /ɛt/ | at /æt/ | — | at /æt/ | — | at /æt/ | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.