Καθαρεύουσα

Kigiriki (Katharevousa)

Kihindi-Ulaya (Kiheleni; rejista ya kifasihi ya kizamani) · aina ya kihistoria / iliyofichwa

FamiliaKihindi-Ulaya (Kiheleni; rejista ya kifasihi ya kizamani) Wasemajirejista ya kifasihi ya kihistoria (1820s–1976) HatiKigiriki (politoniki hadi mageuzi ya monotoniki ya 1982) NchiUgiriki, Saiprasi, wahamiaji wa Kigiriki (Alexandria, Constantinople, Asia Ndogo) Lugha rasmiDola ya kisasa ya Ugiriki 1834–1976 (ilibadilishwa na Kigiriki cha Kidemotiki kupitia mageuzi ya kikatiba/kielimu ya 1976) Uhai wa lughaimepotea ISO 639-3ell

Katharevousa (καθαρεύουσα "[lugha] isafishayo") ni rejista ya kifasihi yenye usafi mkubwa wa Kigiriki iliyotumika kama lugha rasmi ya dola la Kigiriki cha kisasa kuanzia 1834 hadi 1976, wakati Demotiki (lugha ya kawaida inayozungumzwa) ilipokuwa lugha rasmi pekee. Iliundwa na Adamantios Korais na wengine wakati wa Mwangaza wa Kigiriki ili kuufanya msamiati na mofolojia ya Kigiriki cha kisasa kuwa wa kale kuelekea kanuni za Kigiriki cha Kale/Koine — kurejesha mnyambuliko wa nomino za kiklasiki, hali ya dativi, hali ya optativi, na msamiati uliotokana na Kigiriki cha Kale badala ya maneno ya mkopo ya Kituruki/Kiitaliano/Kislavoni yaliyoenea katika Demotiki. Iliandikwa kwa lafudhi ya politoni (pumzi kali/laini, alama tatu za lafudhi) hadi marekebisho ya monotoni ya 1982. "Swali la Lugha ya Kigiriki" (γλωσσικό ζήτημα) kati ya Katharevousa na Demotiki liliumiliki maisha ya umma ya Kigiriki kwa zaidi ya miaka 150 na lilizua ghasia za Evangelika za 1901 (kuhusu tafsiri ya Biblia kwa Demotiki) na ghasia za Oresteiaka za 1903 (kuhusu Aeschylus kwa Demotiki). Hufundishwa leo kwa ajili ya kusoma fasihi ya karne ya 19-20 (Roidis, Papadiamantis), nyaraka rasmi, na Kigiriki cha kikanisa/kisheria — tofauti na Kigiriki cha Kale (el_grc) na Kigiriki cha kisasa (el).

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kigiriki (Katharevousa)

Maji

ὕδωρ

/ˈiðor/

Moto

πῦρ

/pir/

Jua

ἥλιος

/ˈilios/

Mwezi

σελήνη

/seˈlini/

Nyota

ἀστήρ

/asˈtir/

Mama

μήτηρ

/ˈmitir/

Baba

πατήρ

/paˈtir/

Mimi

ἐγώ

/eˈɣo/

Wewe

σύ

/si/

Jina

ὄνομα

/ˈonoma/

Jicho

ὀφθαλμός

/ofθalˈmos/

Mkono

χείρ

/çir/

Moyo

καρδία

/karˈði.a/

Upendo

ἀγάπη

/aɣaˈpi/

Mti

δένδρον

/ˈðenðron/

Nyumba

οἶκος

/ˈikos/

Mbwa

κύων

/ˈkion/

Paka

αἴλουρος

/ˈeluros/

Kula

ἐσθίω

/esˈθio/

Kunywa

πίνω

/ˈpino/

Moja

εἷς

/is/

Mbili

δύο

/ˈðio/

Habari

χαῖρε

/ˈçere/

Asante

εὐχαριστῶ

/efxariˈsto/

Nzuri

ἀγαθόν

/aɣaˈθon/

Kekeo

κόκκυξ

/ˈko.ciks/

Kompyuta

ὑπολογιστής

/ipoloʝiˈstis/

Sushi

τάριχος

/ˈtarixos/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Indo-European (Hellenic; archaized literary register) zinazohusiana

Maana Kigiriki (Katharevousa)KigirikiKigiriki cha PontusKigiriki cha kaleKiesperantoKikareliaKiitaliano (cha enzi ya Dante)
Maji ὕδωρ /ˈiðor/ νερό /neˈɾo/ νερόν /neˈron/ ὕδωρ /hýdɔːr/ akvo /ˈakvo/ vesi /ˈvesi/ acqua /ˈakːwa/
Moto πῦρ /pir/ φωτιά /foˈtʲa/ φωτία /foˈtia/ πῦρ /pŷːr/ fajro /ˈfajro/ tuli /ˈtuli/ foco /ˈfɔko/
Jua ἥλιος /ˈilios/ ήλιος /ˈiʎos/ ήλιον /ˈilion/ ἥλιος /hɛ́ːlios/ suno /ˈsuno/ päivy /ˈpæivy/ sole /ˈsole/
Mwezi σελήνη /seˈlini/ φεγγάρι /feˈŋɡaɾi/ φέγγον /ˈfeŋɡon/ σελήνη /selɛ́ːnɛː/ luno /ˈluno/ kuu /kuː/ luna /ˈluna/
Nyota ἀστήρ /asˈtir/ αστέρι /aˈsteri/ άστρον /ˈastron/ ἀστήρ /astɛ̌ːr/ stelo /ˈstelo/ tähti /ˈtæhti/ stella /ˈstella/
Mama μήτηρ /ˈmitir/ μητέρα /miˈteɾa/ μάνα /ˈmana/ μήτηρ /mɛ́ːtɛːr/ patrino /paˈtrino/ muamo /ˈmuamo/ madre /ˈmaːdre/
Baba πατήρ /paˈtir/ πατέρας /paˈteɾas/ κύρης /ˈciɾis/ πατήρ /patɛ́ːr/ patro /ˈpatro/ tuatto /ˈtuatto/ padre /ˈpaːdre/
Mimi ἐγώ /eˈɣo/ εγώ /eˈɣo/ εγώ /eˈɣo/ ἐγώ /eɡɔ̌ː/ mi /mi/ mie /mie/ io /ˈio/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.