Okanisi tongo

Kiaukan

English-based creole

FamiliaEnglish-based creole Wasemaji~30K (Suriname) + ~15K (French Guiana) HatiLatin NchiSuriname Lugha rasmiNo (Sranan Tongo dominant in Suriname; French dominant in French Guiana) Uhai wa lughavulnerable ISO 639-3djk

Aukan (Ndyuka, Okanisi) is the principal Maroon Creole of the Eastern Suriname Maroon group, descended from West African Akan/Gbe-speaking enslaved populations who escaped Dutch plantations in the 18th century and established autonomous communities in the rainforest of the Tapanahony River. Eastern Maroon Creoles include Ndyuka, Aluku (alu), and Paramaccan (pmk), all derived from a 17th-18th century English-based plantation creole that the Maroons preserved in geographic isolation while Sranan Tongo (srn) urbanized in coastal Suriname. Distinct from Sranan in phonology (preservation of /ɲ/, longer vowels), morphology, and substantial Akan vocabulary. The Maroon kingdom maintained independence from Dutch colonial rule until 1760 (treaty), preserving cultural and linguistic distinctness.

Inakozungumzwa

Maneno 20 ya msingi katika Kiaukan

Maji

watra

/watra/

Moto

faya

/faja/

Jua

son

/soŋ/

Mwezi

mun

/mun/

Mama

mma

/mːa/

Baba

tata

/tata/

Kula

nyan

/ɲaŋ/

Kunywa

diingi

/diːŋi/

Upendo

lobi

/lobi/

Moyo

ati

/ati/

Mti

bon

/boŋ/

Nyumba

osu

/osu/

Mbwa

dagu

/daɡu/

Paka

poesi

/pusi/

Mkono

ana

/ana/

Jicho

ai

/ai/

Habari

fa yu de

/fa ju de/

Asante

gaantangi

/ɡaːntaŋi/

Moja

wan

/wan/

Nzuri

boon

/boːŋ/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za English-based creole zinazohusiana

Maana KiaukanKisranan TongoKibislamaPidgin ya NigeriaKikrioKipijinKreoli ya Mlango-Torres
Maji watra /watra/ watra /watra/ wota /wota/ wọtá /wɔta/ wata /ˈwata/ wata /wata/ woda /woda/
Moto faya /faja/ faya /faja/ faea /faea/ faya /faja/ faya /ˈfaja/ faea /faja/ paya /paja/
Jua son /soŋ/ son /son/ san /san/ sọn /sɔn/ san /san/ san /san/ san /san/
Mwezi mun /mun/ mun /mun/ mun /mun/ mun /mun/ mun /mun/ mun /mun/ mun /mun/
Mama mma /mːa/ mama /mama/ mama /mama/ mama /mama/ mama /ˈmama/ mami /mami/ mama /mama/
Baba tata /tata/ papa /papa/ papa /papa/ papa /papa/ papa /ˈpapa/ dadi /dadi/ papa /papa/
Kula nyan /ɲaŋ/ nyan /ɲan/ kakae /kakae/ chọp /tʃɔp/ it /it/ kaikai /kajkaj/ kaikai /kajkaj/
Kunywa diingi /diːŋi/ dringi /driŋi/ dring /driŋ/ drink /dɾiŋk/ drink /drɪŋk/ dring /driŋ/ dringk /dʒɾiŋk/
Ukurasa 1/3

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.