Cymraeg
Kiwelshi
Kikelti
Pia hujulikana kama: Welsh, Cymraeg
Kiwelshi (Cymraeg) ni lugha ya Kiselti ya tawi la Kibritoni yenye uhusiano na Kikornishi na Kibretoni, inayozungumzwa hasa Wales na pia na jamii ndogo kwingineko, ikiwemo Patagonia. Ina hadhi rasmi Wales; sensa ya 2021 ilirekodi wakazi 538,300 wenye umri wa miaka mitatu au zaidi walioripoti kuwa wanaweza kuizungumza, huku tafiti nyingine zikitumia mbinu tofauti na kutoa makadirio tofauti. Kiwelshi huandikwa kwa kawaida kwa alfabeti ya Kilatini na hujulikana kwa mabadiliko ya konsonanti yanayosababishwa na sarufi, yakiwemo badiliko laini, la puani na lenye pumzi, pamoja na mpangilio msingi wa kitenzi–kiima–yambwa. Elimu kwa njia ya Kiwelshi humaanisha elimu ambayo Kiwelshi ni lugha kuu ya kufundishia na kujifunzia, si somo tu linalofundishwa katika shule zinazotumia Kiingereza; ni muhimu kwa urithishaji wa lugha. Mkakati wa Serikali ya Wales wa Cymraeg 2050 unalenga wazungumzaji milioni moja na matumizi makubwa zaidi ya kila siku kufikia 2050.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiwelshi
Maji
dŵr
/duːr/
Moto
tân
/tɑːn/
Jua
haul
/haɨl/
Mwezi
lleuad
/ɬɛɨ̯ad/
Nyota
seren
/ˈsɛrɛn/
Mama
mam
/mam/
Baba
tad
/tɑːd/
Mimi
fi
/viː/
Wewe
ti
/tiː/
Jina
enw
/ˈɛnu/
Jicho
llygad
/ɬəɡad/
Mkono
llaw
/ɬaʊ/
Moyo
calon
/kalɔn/
Upendo
cariad
/karjad/
Mti
coeden
/kɔɨdɛn/
Nyumba
tŷ
/tiː/
Mbwa
ci
/kiː/
Paka
cath
/kɑːθ/
Kula
bwyta
/bʊɨta/
Kunywa
yfed
/əvɛd/
Moja
un
/ɨːn/
Mbili
dau
/daɨ/
Habari
helô
/hɛˈloː/
Asante
diolch
/diːɔlx/
Nzuri
da
/dɑː/
Kekeo
cog
/koːɡ/
Woof
wff wff
/ʊf ʊf/
Kompyuta
cyfrifiadur
/kəvrɪvˈjaːdɨr/
Sushi
swshi
/ˈsʊʃi/
Dopamini
dopamin
/dɔˈpamɪn/
Alama ya @
malwen
/ˈmalwɛn/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Celtic zinazohusiana
| Maana | Kiwelshi | Kicornish | Kibretoni | Kiswidi | Kiirula | Kiingereza cha Kati | Kislovenia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | dŵr /duːr/ | dowr /dɔuɾ/ | dour /duːɾ/ | vatten /vatːɛn/ | nīr /niːɾ/ | water /watər/ | voda /ˈʋɔːda/ |
| Moto | tân /tɑːn/ | tan /tan/ | tan /tɑ̃ːn/ | eld /ɛld/ | tī /tiː/ | fyr /fyːr/ | ogenj /oːɡənj/ |
| Jua | haul /haɨl/ | howl /haʊl/ | heol /heːɔl/ | sol /suːl/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ | sonne /sɔnːə/ | sonce /soːntsɛ/ |
| Mwezi | lleuad /ɬɛɨ̯ad/ | loor /loːɾ/ | loar /lwaːɾ/ | måne /moːnɛ/ | niLā /niɭaː/ | mone /moːnə/ | luna /luːna/ |
| Nyota | seren /ˈsɛrɛn/ | sterenn /ˈstɛrɛn/ | steredenn /steˈreːdɛn/ | stjärna /ˈɧæːɳa/ | naTčattiram /naʈtʃatːiɾam/ | sterre /ˈstɛrːə/ | zvezda /ˈzʋeːzda/ |
| Mama | mam /mam/ | mamm /mam/ | mamm /mɑ̃m/ | mamma /mamːa/ | ammā /amːaː/ | moder /moːdər/ | mati /maːti/ |
| Baba | tad /tɑːd/ | tas /taːs/ | tad /taːd/ | pappa /papːa/ | ayyā /ajːaː/ | fader /faːdər/ | oče /oːtʃɛ/ |
| Mimi | fi /viː/ | my /mɪ/ | me /me/ | jag /jɑːɡ/ | nānu /naːnu/ | I /iː/ | jaz /jaːs/ |
| Wewe | ti /tiː/ | ty /tɪ/ | te /te/ | du /dʉː/ | nī /niː/ | thou /θuː/ | ti /tiː/ |
| Jina | enw /ˈɛnu/ | hanow /ˈhanɔw/ | anv /ˈãːno/ | namn /namn/ | pēru /peːɾu/ | name /ˈnaːmə/ | ime /iˈmeː/ |
| Jicho | llygad /ɬəɡad/ | lagas /ˈlaɡas/ | lagad /laɡat/ | öga /øːɡa/ | kaNN /kaɳː/ | eye /iːə/ | oko /ɔˈkoː/ |
| Mkono | llaw /ɬaʊ/ | leuv /lœv/ | dorn /dɔɾn/ | hand /hand/ | kayyu /kajːu/ | hand /hand/ | roka /ɾɔːka/ |
| Moyo | calon /kalɔn/ | kolon /ˈkolon/ | kalon /kalɔ̃n/ | hjärta /ˈjæʈːa/ | idayam /idajam/ | herte /hɛrtə/ | srce /sərtsɛ/ |
| Upendo | cariad /karjad/ | kerensa /kɛˈɾɛnsa/ | karantez /kaɾɑ̃ntes/ | kärlek /ɕæːɭɛk/ | kāhal /kaːhal/ | love /lʊvə/ | ljubezen /ljubeːzɛn/ |
| Mti | coeden /kɔɨdɛn/ | gwedhen /ˈɡwɛðən/ | gwezenn /ˈɡweːzɛn/ | träd /trɛːd/ | maram /maɾam/ | tre /treː/ | drevo /dɾeːʋo/ |
| Nyumba | tŷ /tiː/ | chi /tʃiː/ | ti /tiː/ | hus /hʉːs/ | vīDu /viːɖu/ | hous /huːs/ | hiša /xiːʃa/ |
| Mbwa | ci /kiː/ | ki /kiː/ | ki /kiː/ | hund /hɵnd/ | nāyi /naːji/ | hound /huːnd/ | pes /pɛːs/ |
| Paka | cath /kɑːθ/ | kath /kaːθ/ | kazh /kaːs/ | katt /katː/ | pūne /puːne/ | catte /katːə/ | mačka /maːtʃka/ |
| Kula | bwyta /bʊɨta/ | dybri /ˈdɨbɾi/ | debriñ /debɾĩː/ | äta /ɛːta/ | činnu /tʃinːu/ | eten /eːtən/ | jesti /jɛːsti/ |
| Kunywa | yfed /əvɛd/ | eva /ˈɛva/ | evañ /eːvɑ̃/ | dricka /drɪkːa/ | kuDi /kuɖi/ | drinken /drɪŋkən/ | piti /piːti/ |
| Moja | un /ɨːn/ | onen /ˈɔnən/ | unan /yːnɑ̃n/ | en /eːn/ | onnu /onːu/ | oon /oːn/ | eden /ɛːdən/ |
| Mbili | dau /daɨ/ | dew /dɛʊ/ | daou /dɔw/ | två /tvoː/ | reNDu /reɳɖu/ | two /twɔː/ | dva /dʋaː/ |
| Habari | helô /hɛˈloː/ | dydh da /dɪð daː/ | demat /deːmat/ | hej /hɛj/ | vannakkam /vanːakːam/ | hail /hɛːl/ | živjo /ʒiːʋjo/ |
| Asante | diolch /diːɔlx/ | meur ras /mœːɾ ɾaːs/ | trugarez /tɾyɡaɾes/ | tack /takː/ | nanri /nanɾi/ | thank /θank/ | hvala /xʋaːla/ |
| Nzuri | da /dɑː/ | da /daː/ | mat /maːt/ | bra /brɑː/ | nalla /nalːa/ | good /ɡoːd/ | dober /doːbər/ |
| Kekeo | cog /koːɡ/ | koukou /ˈkukuː/ | koukoug /ˈkukuk/ | gök /jøːk/ | — | cuccu /ˈkukuː/ | kukavica /ˈkuːkaʋitsa/ |
| Woof | wff wff /ʊf ʊf/ | — | wouf wouf /wuf wuf/ | voff voff /vɔf vɔf/ | — | — | hov hov /xou xou/ |
| Kompyuta | cyfrifiadur /kəvrɪvˈjaːdɨr/ | jynn-amontya /dʒɪn əˈmɔntja/ | urzhiataer /yrzjaˈtaɛːr/ | dator /ˈdɑːtɔr/ | — | rekenere /ˈrɛkənɛːrə/ | računalnik /ratʃuˈnaːlnik/ |
| Sushi | swshi /ˈsʊʃi/ | — | sushi /ˈsyʃi/ | sushi /ˈsʉːɧi/ | — | stokfish /ˈstɔkfiʃ/ | suši /ˈsuːʃi/ |
| Dopamini | dopamin /dɔˈpamɪn/ | Dopamin /dɔˈpamɪn/ | dopamin /doˈpamin/ | dopamin /dɔpaˈmiːn/ | — | — | dopamin /dɔpaˈmiːn/ |
| Alama ya @ | malwen /ˈmalwɛn/ | — | — | snabel-a /ˈsnɑːbɛlɑː/ | — | — | afna /ˈaːfna/ |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.