Kiirula

Kiirula (ISO 639-3: iru) ni lugha huru ya Kidravidia Kusini inayozungumzwa na jamii za Adivasi za Wairula kwenye miteremko ya chini ya Milima ya Nilgiri na sehemu jirani za Tamil Nadu, Kerala na Karnataka, India. Kina uhusiano wa karibu na Kitamil, hasa tawi la Kitamil–Kimalayalam, na pia kina sifa zilizoundwa na mawasiliano na Kikannada pamoja na lugha nyingine za Nilgiri. Maelezo hutofautisha aina kadhaa, zikiwemo Kasaba au Irula ya Kaskazini, Irula ya Kusini na Urali Irula, ingawa majina na mipaka hutofautiana kwa chanzo. Kiirula ni lugha ambatani, kwa kawaida yenye mpangilio kiima–yambwa–kitenzi ulio nyumbufu kiasi, na kina konsonanti za kukunja ulimi pamoja na viambishi tamati vingi vya kawaida katika lugha za Kidravidia. Kina mapokeo imara ya mdomo na kinaweza kuandikwa kwa hati ya Kitamil au unukuzi wa kitaaluma wa Kilatini, lakini hakina kiwango kimoja kinachokubaliwa; hakina hadhi rasmi, na kuhesabiwa chini katika sensa pamoja na uhamaji kwenda lugha za wengi za maeneo hufanya tathmini ya uhai iwe changamano.