Kibetawi

Kibetawi ni lugha ya kienyeji ya Jakarta yenye msingi wa Kimalay, lugha ya kila siku ya watu wa Betawi, ambao waliungana katika Batavia ya kikoloni kutokana na nasaba za Kimalay, Kisunda, Kijava, Kibali, Kichina, Kiarabu na Wamardijker. Kimuundo ni lugha ya kundi la Kimalayi, lakini imejengwa upya kwa kiasi kikubwa kutokana na mgusano: viwakilishi vyake vya kawaida vya nafsi ni mikopo kutoka Kihokkien (guè 'mimi' kutoka 我, lu 'wewe' kutoka 汝), na sehemu kubwa ya msamiati wa kila siku hutoka Kijava, Kibali, Kiarabu na Kiholanzi. Alama inayosikika zaidi ya lahaja ya mjini ya Jakarta ni kubadilika kwa -a ya mwisho wa neno kuwa -è (apa → apè, kita → kitè), pamoja na kupotea kwa -h ya mwisho (rumah → ruma) na kushuka kwa /ai/ na /au/ kuwa /aɛ/ na /o/ (air → aèr, kalau → kalo). Kwa vizazi vingi iliandikwa kwa hati yenye asili ya Kiarabu inayojulikana huko kama Arab Gundul na pia kwa herufi za Kilatini, na ina utamaduni mkubwa uliorekodiwa wa nyimbo na filamu. Ethnologue inaipa daraja 6b, yaani inatishiwa: watu wazima kote Jakarta Kubwa bado wanaizungumza, lakini Kiindonesia kinaisukuma kando miongoni mwa vijana, hata ingawa viwakilishi na chembe za kisarufi za Kibetawi vimekuwa uti wa mgongo wa Kiindonesia cha mazungumzo cha kitaifa.