Беларуская
Kibelarusi
Kislaviki
Kibelarusi (беларуская мова) ni lugha ya Kislavoni cha Mashariki yenye uhusiano wa karibu na Kiukraini na Kirusi, na ni lugha ya taifa ya Belarus pamoja na Kirusi. Kwa kawaida huandikwa kwa Kisiriliki, ikiwemo herufi maalumu ў, na tahajia mara nyingi huonyesha mabadiliko ya kawaida ya sauti kama akannye. Lugha ya kisasa ya fasihi ilijengeka karibu na mwanzo wa karne ya ishirini, na sarufi ya Branislaŭ Taraškievič ya mwaka 1918 ilikuwa na ushawishi mkubwa. Kiwango rasmi cha leo kinatokana na mageuzi ya tahajia ya Kisovieti ya 1933 na marekebisho ya baadaye, huku kiwango cha kale cha Taraškievica kikiendelea katika baadhi ya uchapishaji, shughuli za utamaduni na diaspora; tofauti si za tahajia pekee. Kibelarusi, Kirusi na usemi mchanganyiko huishi pamoja, lakini Kirusi hutawala nyanja nyingi za mijini na umma, huku Kibelarusi kikibaki muhimu kwa fasihi, utamaduni, elimu na utambulisho wa taifa.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kibelarusi
Maji
вада
/vada/
Moto
агонь
/aɣonʲ/
Jua
сонца
/sontsa/
Mwezi
месяц
/mʲesʲats/
Nyota
зорка
/ˈzorka/
Mama
маці
/matsʲi/
Baba
бацька
/batsʲka/
Mimi
я
/ja/
Wewe
ты
/tɨ/
Jina
імя
/iˈmʲa/
Jicho
вока
/voka/
Mkono
рука
/ruka/
Moyo
сэрца
/sɛrtsa/
Upendo
каханне
/kaxanʲːe/
Mti
дрэва
/drɛva/
Nyumba
дом
/dom/
Mbwa
сабака
/sabaka/
Paka
кот
/kot/
Kula
есці
/jesʲtsʲi/
Kunywa
піць
/pʲitsʲ/
Moja
адзін
/adzʲin/
Mbili
два
/dva/
Habari
прывітанне
/prɨvʲitanʲːe/
Asante
дзякуй
/dzʲakuj/
Nzuri
добры
/dobrɨ/
Kekeo
зязюля
/zʲaˈzʲulʲa/
Woof
гаў-гаў
/ɣau ɣau/
Kompyuta
камп'ютар
/kamˈpjutar/
Sushi
сушы
/ˈsuʂɨ/
Dopamini
дафамін
/dafaˈmʲin/
Alama ya @
слімак
/ˈslʲimak/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Slavic zinazohusiana
| Maana | Kibelarusi | Kirusi | Kiukraini | Kirusyn | Kipolandi | Kisorbia cha Juu | Kisorbia cha Chini |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | вада /vada/ | вода /vɐˈda/ | вода /vɔˈdɑ/ | вода /ˈvoda/ | woda /ˈvɔda/ | woda /ˈvɔda/ | woda /ˈvɔda/ |
| Moto | агонь /aɣonʲ/ | огонь /ɐˈɡonʲ/ | вогонь /voˈɦonʲ/ | огень /ˈohenʲ/ | ogień /ˈɔɡɛɲ/ | woheń /ˈvɔhɛɲ/ | wogeń /ˈvɔɡɛɲ/ |
| Jua | сонца /sontsa/ | солнце /ˈsontsə/ | сонце /sɔntsɛ/ | сонце /ˈsontse/ | słońce /ˈswɔɲtsɛ/ | słónco /ˈswʊntsɔ/ | słyńco /ˈswɨntsɔ/ |
| Mwezi | месяц /mʲesʲats/ | луна /ɫʊˈna/ | місяць /ˈmʲisʲɑtsʲ/ | місяць /ˈmʲisʲatsʲ/ | księżyc /ˈkɕɛ̃ʐɨts/ | měsac /ˈmʲɛsats/ | mjasec /ˈmʲasɛts/ |
| Nyota | зорка /ˈzorka/ | звезда /zvʲɪzˈda/ | зірка /ˈzʲirka/ | звізда /ˈzvʲizda/ | gwiazda /ˈɡvjazda/ | hwězda /ˈɦwʲɛzda/ | gwězda /ɡvʲɛzda/ |
| Mama | маці /matsʲi/ | мать /matʲ/ | мати /mɑtɪ/ | мати /ˈmati/ | matka /ˈmatka/ | mać /matɕ/ | maś /maɕ/ |
| Baba | бацька /batsʲka/ | отец /ɐˈtʲets/ | батько /bɑtʲkɔ/ | отець /oˈtɛtsʲ/ | ojciec /ˈɔjtɕɛts/ | nan /nan/ | nan /nan/ |
| Mimi | я /ja/ | я /ja/ | я /ja/ | я /ja/ | ja /ja/ | ja /ja/ | ja /ja/ |
| Wewe | ты /tɨ/ | ты /tɨ/ | ти /tɪ/ | ты /tɪ/ | ty /tɨ/ | ty /tɨ/ | ty /tɨ/ |
| Jina | імя /iˈmʲa/ | имя /ˈimʲə/ | ім'я /iˈmja/ | мено /ˈmɛno/ | imię /ˈimʲɛ/ | mjeno /ˈmjɛnɔ/ | mě /mʲɛ/ |
| Jicho | вока /voka/ | глаз /ɡɫas/ | око /ɔkɔ/ | око /ˈoko/ | oko /ˈɔkɔ/ | woko /ˈwɔkɔ/ | woko /ˈwɔkɔ/ |
| Mkono | рука /ruka/ | рука /rʊˈka/ | рука /rukɑ/ | рука /ˈruka/ | ręka /ˈrɛŋka/ | ruka /ˈruka/ | ruka /ˈruka/ |
| Moyo | сэрца /sɛrtsa/ | сердце /ˈsʲertsə/ | серце /sɛrtsɛ/ | сердце /ˈserdze/ | serce /ˈsɛrtsɛ/ | wutroba /ˈvutrɔba/ | wutšoba /ˈvutʃɔba/ |
| Upendo | каханне /kaxanʲːe/ | любовь /lʲʊˈbofʲ/ | любов /lʲubɔw/ | любов /lʲuˈbov/ | miłość /ˈmiwɔɕtɕ/ | lubosć /ˈlubɔstɕ/ | lubosć /ˈlubɔɕtɕ/ |
| Mti | дрэва /drɛva/ | дерево /ˈdʲerʲɪvə/ | дерево /dɛrɛwɔ/ | древо /ˈdrevo/ | drzewo /ˈdʐɛvɔ/ | štom /ʃtɔm/ | bom /bɔm/ |
| Nyumba | дом /dom/ | дом /dom/ | дім /dim/ | хыжа /ˈxɨʒa/ | dom /dɔm/ | dom /dom/ | dom /dɔm/ |
| Mbwa | сабака /sabaka/ | собака /sɐˈbakɐ/ | собака /sɔˈbɑkɑ/ | пес /pes/ | pies /pjɛs/ | pos /pɔs/ | pjas /pʲas/ |
| Paka | кот /kot/ | кошка /ˈkoʂkə/ | кішка /ˈkʲiʃkɐ/ | мачка /ˈmatʃka/ | kot /kɔt/ | kóčka /ˈkʊtʃka/ | kócka /ˈkɛtska/ |
| Kula | есці /jesʲtsʲi/ | есть /jesʲtʲ/ | їсти /jistɪ/ | їсти /ˈjisti/ | jeść /jɛɕtɕ/ | jěsć /jɛstɕ/ | jěsć /jɛɕtɕ/ |
| Kunywa | піць /pʲitsʲ/ | пить /pʲitʲ/ | пити /pɪtɪ/ | пити /ˈpiti/ | pić /pitɕ/ | pić /pitɕ/ | piś /piɕ/ |
| Moja | адзін /adzʲin/ | один /ɐˈdʲin/ | один /ɔdɪn/ | єден /ˈjeden/ | jeden /ˈjɛdɛn/ | jedyn /ˈjɛdɨn/ | jaden /ˈjadɛn/ |
| Mbili | два /dva/ | два /dva/ | два /dʋa/ | два /dva/ | dwa /dva/ | dwaj /dwaj/ | dwa /dva/ |
| Habari | прывітанне /prɨvʲitanʲːe/ | привет /prʲɪˈvʲet/ | привіт /prɪwit/ | Здраво /ˈzdravo/ | cześć /tʂɛɕtɕ/ | witaj /ˈvitaj/ | witaj /ˈvitaj/ |
| Asante | дзякуй /dzʲakuj/ | спасибо /spɐˈsʲibɐ/ | дякую /dʲɑkuju/ | дякую /ˈdʲakuju/ | dziękuję /dʑɛŋˈkujɛ/ | dźakuju so /ˈdʑakuju sɔ/ | źěkujom se /ˈdʑɛkujɔm sɛ/ |
| Nzuri | добры /dobrɨ/ | хороший /xɐˈroʂɨj/ | добрий /ˈdɔbrɪj/ | добрый /ˈdobrɨj/ | dobry /ˈdɔbrɨ/ | dobry /ˈdɔbrɨ/ | dobry /ˈdɔbrɨ/ |
| Kekeo | зязюля /zʲaˈzʲulʲa/ | кукушка /kʊˈkuʂkə/ | зозуля /zoˈzulʲɐ/ | зозуля /zoˈzulʲa/ | kukułka /kuˈkuwka/ | kokula /ˈkɔkula/ | kukawa /ˈkukawa/ |
| Woof | гаў-гаў /ɣau ɣau/ | гав-гав /ɡaf ɡaf/ | гав-гав /ɦɑu ɦɑu/ | — | hau hau /xau xau/ | — | — |
| Kompyuta | камп'ютар /kamˈpjutar/ | компьютер /kɐm⁽ʲ⁾ˈp⁽ʲ⁾jutɨr/ | комп’ютер /kɔmˈpjuter/ | компютер /komˈpjuter/ | komputer /kɔmˈpu.tɛr/ | kompjuter /ˈkɔmpjutɛr/ | computer /ˈkɔmpjutɛr/ |
| Sushi | сушы /ˈsuʂɨ/ | суши /ˈsuʂɨ/ | суші /ˈsuʃʲi/ | — | sushi /ˈsu.ɕi/ | — | — |
| Dopamini | дафамін /dafaˈmʲin/ | дофамин /dəfɐˈmʲin/ | дофамін /dofɐˈmin/ | — | dopamina /dɔpaˈmina/ | — | — |
| Alama ya @ | слімак /ˈslʲimak/ | собака /sɐˈbakə/ | равлик /ˈrɑu̯lɪk/ | — | małpa /ˈmawpa/ | — | — |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.