Qafaraf
Kiafar
Kiafro-Asia (Kikushi)
Kiafar (Qafaraf) ni lugha ya watu wa Afar katika Pembe ya Afrika, na ina uhusiano wa karibu na Kisomali (zote ni za Kikushiti cha Mashariki). Lina mfumo wa nadra duniani uitwao "marked nominative", ambapo hali ya nominative ndiyo iliyo na alama ya kimofolojia.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiafar
Maji
lee
/leː/
Moto
gira
/ɡira/
Jua
ayró
/ajɾo/
Mwezi
alsá
/alsa/
Nyota
cutuk
/ħutuk/
Mama
iná
/iˈna/
Baba
abbá
/abːa/
Mimi
anu
/anu/
Wewe
atu
/atu/
Jina
migaaq
/migaːʕ/
Jicho
intí
/inti/
Mkono
gabá
/ɡaba/
Moyo
lubbí
/lubːi/
Upendo
kacanú
/kaħanu/
Mti
caxá
/ħaɖa/
Nyumba
qarí
/ʕari/
Mbwa
kuduú
/kuduː/
Paka
dummú
/dummu/
Kula
akmé
/akme/
Kunywa
kibé
/kibe/
Moja
enek
/enek/
Mbili
namma
/namːa/
Habari
nagá
/naɡa/
Asante
qungúsa
/ʕuŋɡusa/
Nzuri
meqé
/meʕe/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic (Cushitic) zinazohusiana
| Maana | Kiafar | Kisaho | Kioromo | Kikonso | Kipashai | Kisidamo | Kimaori cha Visiwa vya Cook |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | lee /leː/ | lee /leː/ | bishaan /biʃaːn/ | pishaa /piʃaː/ | واری /waːri/ | waayyo /waːjːo/ | vai /vai/ |
| Moto | gira /ɡira/ | gira /ɡira/ | ibidda /ibidːa/ | apitta /apitːa/ | انگاری /aŋɡaːri/ | giiraa /ɡiːraː/ | ahi /ahi/ |
| Jua | ayró /ajɾo/ | ayro /ajɾo/ | aduu /aduː/ | piirtuta /piːrtuta/ | سور /sur/ | arrishshe /arːiʃːe/ | rā /raː/ |
| Mwezi | alsá /alsa/ | alsa /alsa/ | jiʼa /dʒiʔa/ | leya /leja/ | مس /mas/ | agana /aɡana/ | marama /marama/ |
| Nyota | cutuk /ħutuk/ | cutuk /ħutuk/ | urjii /urdʒiː/ | hikkitta /hikːitːa/ | تارا /taːraː/ | beeddakko /beːdːakko/ | etū /eˈtuː/ |
| Mama | iná /iˈna/ | ina /ina/ | haadha /haːɗa/ | aayyaa /aːjːaː/ | نا /naː/ | ama /ama/ | māmā /maːmaː/ |
| Baba | abbá /abːa/ | abba /abba/ | abbaa /abːaː/ | aappaa /aːpːaː/ | تاتا /taːtaː/ | anna /anːa/ | pāpā /paːpaː/ |
| Mimi | anu /anu/ | anu /ʔanu/ | ani /ani/ | anti /anti/ | آ /aː/ | ani /ani/ | au /au/ |
| Wewe | atu /atu/ | atu /ʔatu/ | ati /ati/ | atti /atti/ | تو /tu/ | ati /ati/ | koe /koe/ |
| Jina | migaaq /migaːʕ/ | migaq /miɡaːʕ/ | maqaa /makʼaː/ | maχχa /maχːa/ | نام /naːm/ | suʼma /suʔma/ | ingoa /iˈŋoa/ |
| Jicho | intí /inti/ | inti /inti/ | ija /idʒa/ | ilta /ilta/ | اچی /atʃiː/ | ille /ilːe/ | mata /mata/ |
| Mkono | gabá /ɡaba/ | gaba /ɡaba/ | harka /haɾka/ | harka /harka/ | دست /dast/ | anga /anɡa/ | rima /ɾima/ |
| Moyo | lubbí /lubːi/ | qalbe /qalbe/ | onnee /onːeː/ | sataʔta /sataʔta/ | دل /dil/ | wodanaa /wodanaː/ | ngākau /ŋaːkau/ |
| Upendo | kacanú /kaħanu/ | kaxano /kaħano/ | jaalala /dʒaːlala/ | ʄaalaɗiyaa /ʄaːlaɗijaː/ | پیار /pjaːr/ | baxa /batʼa/ | aro'a /aɾoʔa/ |
| Mti | caxá /ħaɖa/ | caar /ħaːr/ | muka /muka/ | ʛoyra /ʛojra/ | درغ /darʁ/ | haqqe /haqːe/ | rākau /raːkau/ |
| Nyumba | qarí /ʕari/ | kalo /kalo/ | mana /mana/ | tika /tika/ | جوغ /dʒoʁ/ | mine /mine/ | 'are /ʔaɾe/ |
| Mbwa | kuduú /kuduː/ | kare /kaɾe/ | saree /saɾeː/ | kuta /kuta/ | کوتا /kotaː/ | minceeti /mintʃeːti/ | kurī /kuɾiː/ |
| Paka | dummú /dummu/ | dummu /dummu/ | adurree /aduɾːeː/ | aturraata /aturːaːta/ | بلور /baloːr/ | adurree /adurːeː/ | ngiao /ŋiao/ |
| Kula | akmé /akme/ | niitan /niːtan/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | ɗamiyaa /ɗamijaː/ | کخن- /kxn/ | itaa /itaː/ | kai /kai/ |
| Kunywa | kibé /kibe/ | yaaqab /jaːʕab/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | ikiyaa /ikijaː/ | پی- /piː/ | aguraa /aɡuraː/ | inu /inu/ |
| Moja | enek /enek/ | inki /inki/ | tokko /tokːo/ | takka /takːa/ | ایک /eːk/ | mitto /mitːo/ | ta'i /taʔi/ |
| Mbili | namma /namːa/ | lammá /lamˈma/ | lama /lama/ | lakki /lakːi/ | دو /duː/ | lame /lame/ | rua /ˈrua/ |
| Habari | nagá /naɡa/ | malaal /malaːl/ | akkam /akːam/ | nakaytaa /nakajtaː/ | سلام /salaːm/ | nagaa yi'ne /naɡaː jiʔne/ | kia orāna /kia oɾaːna/ |
| Asante | qungúsa /ʕuŋɡusa/ | galatto /ɡalatto/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | — /—/ | شکریه /ʃukrija/ | gali'ne /ɡaliʔne/ | meitaki /meitaki/ |
| Nzuri | meqé /meʕe/ | meqe /meʕe/ | gaarii /ɡaːriː/ | paʛaari /paʛaːri/ | شو /ʃoː/ | danchu /dantʃu/ | meitaki /meitaki/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.