原始モンゴル語

Promongoli

Mongolic (proto)

FamiliaMongolic (proto) Wasemaji歴史言語 / 推定不可 (祖語) EneoMongolian plateau (~5-10c CE) Uandishi wa KilatiniJanhunen/Nugteren transcription UsomajiProto-Mongol (ujenzi upya)

Proto-Mongol (Proto-Mongolic) ni babu wa pamoja aliyejengwa upya wa lugha zote za Kimongoli, ikiwa ni pamoja na Kimongoli cha Khalkha, Kiburiati, Kikalmyk-Oirati, lahaja za Mongolia ya Ndani, Kidagur, na kundi la Qinghai-Gansu (Kimonguor, Kibonan, Kidongxiang n.k.). Hutarehewa kawaida karne ya 5–10 katika nyanda za juu za Mongolia, kabla tu ya kuanzishwa kwa Milki ya Mongol na kabla ya Mongolia ya Kati. Ujenzi upya unategemea 'Historia ya Siri ya Wamongol', vifaa vya maandishi ya ʼPhags-pa, kamusi za Kichina-Kimongoli, na ulinganishaji wa lugha za Kimongoli za kisasa, kwa nukuu ya Janhunen (2003) na Nugteren (2011): *nike(n) 'moja', *naran 'jua', *mori(n) 'farasi', *kümün 'mtu'; -n ya mwisho huwekwa kwenye mabano kwa sababu inajitokeza tu katika mazingira fulani ya kimofolojia.

Inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Promongoli

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
one *nigen /*niɡen/
two *qoyar /*qojar/
three *gurba(n) /*gurban/
four *dörbe(n) /*dœrben/
five *tabu(n) /*tabun/
six *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/
seven *doluɣa(n) /*doluɣan/
eight *nayima(n) /*najiman/
nine *yersü(n) /*jersyn/
ten *harba(n) /*harban/
sun *naran /*naran/
moon *sara(n) /*saran/
mountain *agula /*aɣula/
water *usu(n) /*usun/
fire *gal /*ɡal/
tree *modu(n) /*modun/
soil *sirui /*siruj/
sky *teŋri /*teŋri/
ground *gajar /*ɡadʒar/
sea *dalai /*dalaj/
dog *noxai /*noxaj/
horse *mori(n) /*morin/
bird *sibawun /*sibaʊn/
fish *jigasu(n) /*dʒiɣasun/
ox *hüker /*hyker/
sheep *honi(n) /*honin/
person *kümün /*kymyn/
hand *gar /*ɡar/
foot *köl /*kœl/
eye *nidün /*nidyn/
ear *cikin /*tʃikin/
mouth *aman /*aman/
head *terixün /*terixyn/
heart *jirüken /*dʒiryken/
blood *cisu(n) /*tʃisun/
meat *mika(n) /*mikan/
up *degere /*deɡere/
down *doxora /*doxora/
middle *dumda /*dumda/
hit *dumda /*dumda/
left *jegün /*dʒeɡyn/
right *baragun /*baraɣun/
east *jegün /*dʒeɡyn/
西 west *baragun /*baraɣun/
south *emüne /*emyne/
north *hoyitu /*hojitu/
go *yabu- /*jabu-/
row *yabu- /*jabu-/
come *ire- /*ire-/
leave *od- /*od-/
see *üje- /*ydʒe-/
hear *sonos- /*sonos-/
eat *ide- /*ide-/
drink *uxu- /*uxu-/
run *güyü- /*ɡyjy-/
sit *saxu- /*saxu-/
stand *bos- /*bos-/

Vyanzo

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha za Mongolic (proto) zinazohusiana

Herufi PromongoliKikhitanPratungusProjapaniProkoreaPrototibetobirmaProhmong-Mien
*nigen /*niɡen/ om /əm/ *əmun /*əmun/ *pitə-tu /*pitə-tu/ *hʌtan /*hʌtan/ *ʔɨ /*ʔɨ/
*qoyar /*qojar/ jur /dʒur/ *dʒuər /*d͡ʒuər/ *puta /*puta/ *tupɨr /*tupɨɾ/ *g-nis /*g-nis/ *ʔu̯i /*ʔu̯i/
*gurba(n) /*gurban/ gur /ɡur/ *ilan /*ilan/ *mi /*mi/ *seki /*seki/ *g-sum /*g-sum/ *pjɔu /*pjɔu/
*dörbe(n) /*dœrben/ dur /dur/ *dügin /*dyɡin/ *jə /*jə/ *neki /*neki/ *b-ləy /*b-ləy/ *plei /*plei/
*tabu(n) /*tabun/ tau /tau/ *tuɲga /*tuɲɡa/ *itu /*itu/ *tasəs /*tasəs/ b- 形*b-ŋa /*b-ŋa/l- 形*l-ŋa /*l-ŋa/ *prja /*prja/
*jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ nil /nil/ *ɲuŋun /*ɲuŋun/ *mu /*mu/ *jəsəs /*jəsəs/ *d-k-ruk /*d-k-ruk/ *kruk /*kruk/
*doluɣa(n) /*doluɣan/ dalu /dalu/ *nadan /*nadan/ *nana /*nana/ *nirkup /*niɾkup/
*nayima(n) /*najiman/ naim /naim/ *dʒapkun /*d͡ʒapkun/ *ja /*ja/ *jətərp /*jətəɾp/ *b-r-gyat 形*b-r-gyat /*b-r-gyat/*b-g-ryat 形*b-g-ryat /*b-g-ryat/
*yersü(n) /*jersyn/ isen /isen/ *xəgün /*xəɡyn/ *kəkənə /*kəkənə/ *ahop /*ahop/ *d-kəw /*d-kəw/ *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/
*harba(n) /*harban/ par /par/ *dʒuwan /*d͡ʒuwan/ *təwə /*təwə/ *jer /*jeɾ/ *gju̯əpD /*gju̯əpD/
Ukurasa 1/6

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.