Արեւմտահայերէն
Западноармянский
индоевропейская
Западноармянский язык (Արեւմտահայերէն Arevmdahayerēn) — разновидность армянского языка, восходящая к литературной традиции западноармянских (анатолийских) регионов Османской империи. Геноцид армян 1915 года изгнал ~1,5 миллиона носителей западноармянского с их анатолийской родины в Левант (Ливан/Сирия), Америку и Европу; сегодня западноармянский сохраняется почти исключительно в диаспоре. От восточноармянского (hy, стандартного языка современной Армении) он отличается фонологическими чертами (оглушение смычных: классические армянские b/d/g, восточные p/t/k, западные b/d/g/звонкие; сохранённая классическая орфография против реформированного в советское время правописания), а также лексическими и грамматическими различиями. ЮНЕСКО классифицирует его как определённо находящийся под угрозой исчезновения из-за снижения межпоколенческой передачи в диаспоре.
Где на нём говорят
31 основных слов на языке Западноармянский
Вода
ջուր
/tʃuɾ/
Огонь
կրակ
/ɡɾɑɡ/
Солнце
արեւ
/ɑˈɾev/
Луна
լուսին
/lusin/
Звезда
աստղ
/asdʁ/
Мать
մայր
/majɾ/
Отец
հայր
/hajɾ/
Я
ես
/jɛs/
Ты
դուն
/tʰun/
Имя
անուն
/aˈnun/
Глаз
աչք
/ɑtʃkʰ/
Рука
ձեռք
/tsɛɾkʰ/
Сердце
սիրտ
/siɾd/
Любовь
սէր
/sɛɾ/
Дерево
ծառ
/dzaɾ/
Дом
տուն
/dun/
Собака
շուն
/ʃun/
Кошка
կատու
/ɡɑdu/
Есть
ուտել
/uˈdel/
Пить
խմել
/χəˈmel/
Один
մէկ
/mɛɡ/
Два
երկու
/jɛrˈɡu/
Привет
բարեւ
/bɑɾev/
Спасибо
շնորհակալութիւն
/ʃnoɾhɑɡɑluˈtʰjun/
Хороший
աղուոր
/ɑʁvoɾ/
Кукушка
կկու
/gəˈgu/
Компьютер
համակարգիչ
/hɑmɑɡɑɾˈkitʃ/
Суши
սուշի
/suˈʃi/
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками Indo-European
| Значение | Западноармянский | Армянский | Древнеармянский (грабар) | Зазаки | Курдский | Узбекский | Португальский |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ջուր /tʃuɾ/ | ջուր /dʒuɾ/ | ջուր /dʒuɾ/ | aw /aw/ | av /ɑːv/ | suv /suv/ | água /ˈaɡwɐ/ |
| Огонь | կրակ /ɡɾɑɡ/ | կրակ /kɾɑk/ | հուր /huɾ/ | adır /aˈdɯɾ/ | agir /ɑɡɪɾ/ | olov /ɒlɒv/ | fogo /ˈfoɡu/ |
| Солнце | արեւ /ɑˈɾev/ | արև /ɑˈɾev/ | արեւ /ɑɾɛw/ | tîj /tiːʒ/ | roj /ɾoːʒ/ | quyosh /qujɒʃ/ | sol /sɔɫ/ |
| Луна | լուսին /lusin/ | լուսին /luˈsin/ | լուսին /lusin/ | aşmî /aʃˈmiː/ | heyv /hejv/ | oy /ɒj/ | lua /luɐ/ |
| Звезда | աստղ /asdʁ/ | աստղ /astʁ/ | աստղ /astɫ/ | astare /asˈtaːre/ | stêrk /stɛːɾk/ | yulduz /julˈduz/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ |
| Мать | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | maye /ˈmajɛ/ | dê /dɛː/ | ona /ɒnɑ/ | mãe /mɐ̃j/ |
| Отец | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | pî /piː/ | bav /bɑːv/ | ota /ɒtɑ/ | pai /paj/ |
| Я | ես /jɛs/ | ես /jɛs/ | ես /es/ | ez /ɛz/ | ez /ɛz/ | men /men/ | eu /ew/ |
| Ты | դուն /tʰun/ | դու /du/ | դու /du/ | ti /ti/ | tu /tu/ | sen /sen/ | tu /tu/ |
| Имя | անուն /aˈnun/ | անուն /aˈnun/ | անուն /anun/ | name /ˈnaːme/ | nav /nav/ | ism /ism/ | nome /ˈnomɨ/ |
| Глаз | աչք /ɑtʃkʰ/ | աչք /ɑtʃkʰ/ | ակն /ɑkn/ | çim /tʃim/ | çav /tʃɑːv/ | koʻz /koz/ | olho /oʎu/ |
| Рука | ձեռք /tsɛɾkʰ/ | ձեռք /dzeɾkʰ/ | ձեռն /dzeɾn/ | dest /dɛst/ | dest /dɛst/ | qoʻl /qol/ | mão /mɐ̃w/ |
| Сердце | սիրտ /siɾd/ | սիրտ /siɾt/ | սիրտ /siɾt/ | zerre /ˈzɛrːe/ | dil /dɪl/ | yurak /juɾɑk/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ |
| Любовь | սէր /sɛɾ/ | սեր /seɾ/ | սէր /sɛːɾ/ | hes /hɛs/ | evîn /ɛviːn/ | sevgi /sevɡi/ | amor /ɐˈmoɾ/ |
| Дерево | ծառ /dzaɾ/ | ծառ /tsɑɾ/ | ծառ /tsɑr/ | dare /ˈdaɾɛ/ | dar /dɑːɾ/ | daraxt /dɑɾɑxt/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ |
| Дом | տուն /dun/ | տուն /tun/ | տուն /tun/ | keye /ˈkɛjɛ/ | mal /mɑːl/ | uy /uj/ | casa /kazɐ/ |
| Собака | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | kuçeg /kuˈtʃɛɡ/ | kûçik /kuːtʃɪk/ | it /it/ | cão /kɐ̃w/ |
| Кошка | կատու /ɡɑdu/ | կատու /kɑˈtu/ | կատու /kɑtu/ | pisîk /piˈsiːk/ | pisîk /pɪsiːk/ | mushuk /muʃuk/ | gato /ɡatu/ |
| Есть | ուտել /uˈdel/ | ուտել /uˈtel/ | ուտեմ /utem/ | werdiş /ˈweɾdiʃ/ | xwarin /xwɑːɾɪn/ | yemoq /jemɒq/ | comer /kuˈmeɾ/ |
| Пить | խմել /χəˈmel/ | խմել /χəˈmel/ | ըմպեմ /əmpem/ | şimitiş /ʃiˈmitiʃ/ | vexwarin /vɛxwɑːɾɪn/ | ichmoq /itʃmɒq/ | beber /bɨˈbeɾ/ |
| Один | մէկ /mɛɡ/ | մեկ /mek/ | մի /mi/ | yew /jɛw/ | yek /jɛk/ | bir /biɾ/ | um /ũ/ |
| Два | երկու /jɛrˈɡu/ | երկու /jɛrˈku/ | երկու /erku/ | di /dɪ/ | du /du/ | ikki /ikˈki/ | dois /dojʃ/ |
| Привет | բարեւ /bɑɾev/ | բարև /bɑˈɾev/ | ողջոյն /voʁdʒojn/ | silam /siˈlam/ | silav /sɪlɑːv/ | salom /sɑlɒm/ | olá /ɔˈla/ |
| Спасибо | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑɡɑluˈtʰjun/ | շնորհակալություն /ʃnoɾhɑkɑluˈtʰjun/ | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑkɑlutʰiwn/ | sıpas /sɯˈpas/ | spas /spɑːs/ | rahmat /ɾɑxmɑt/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ |
| Хороший | աղուոր /ɑʁvoɾ/ | լավ /lɑv/ | բարի /baɾi/ | rind /ɾind/ | baş /bɑːʃ/ | yaxshi /jɑxʃi/ | bom /bõ/ |
| Кукушка | կկու /gəˈgu/ | կկու /kəˈku/ | — | Phepug /pʰɛˈpuɡ/ | pepûk /pɛˈpuːk/ | kakku /kɑkˈku/ | cuco /ˈkuku/ |
| Компьютер | համակարգիչ /hɑmɑɡɑɾˈkitʃ/ | համակարգիչ /hɑmɑkɑɾɡitʃʰ/ | — | komputer /kompuˈteɾ/ | komputer /komputɛɾ/ | kompyuter /kompjuˈter/ | computador /kõputɐˈdoɾ/ |
| Суши | սուշի /suˈʃi/ | սուշի /suʃi/ | — | — | sûşî /suːʃiː/ | sushi /suˈʃi/ | sushi /ˈsu.ʃi/ |
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.