Djambarrpuyŋu
Джамбаррпуйнгу
пама-ньюнгская (Yolŋu, Dhuwal)
Джамбаррпуйнгу — разновидность йолнгу-мата группы дхувал, распространённая на северо-востоке Земли Арнема в Северной территории Австралии, с центром в Галивинку (остров Элчо). Это самый распространённый аборигенный язык региона, служащий языком межплеменного общения между кланами йолнгу; поэтому перепись 2021 года насчитала около 3800 говорящих — больше, чем почти для любого другого традиционного австралийского языка. Грамматически он пама-ньюнгский: с развитым падежным маркированием, очень свободным порядком слов и системой местоимений, различающей единственное, двойственное и множественное число, а также инклюзивное и эксклюзивное «мы». В его лексике есть характерный слой макассарских заимствований, оставшийся от многовековой торговли трепангом с Сулавеси: walu «солнце, день» возводят к макассарскому allo. Необычно для австралийского языка, дети до сих пор усваивают его как родной; на него полностью переведён Новый Завет (2008), есть большой словарь и справочная грамматика.
Где на нём говорят
31 основных слов на языке Джамбаррпуйнгу
Вода
gapu
/ɡapu/
Огонь
gurtha
/ɡuɻt̪a/
Солнце
walu
/walu/
Луна
ŋaḻindi
/ŋaɭindi/
Звезда
ganyu
/ɡaɲu/
Мать
ŋäṉḏi
/ŋaːɳɖi/
Отец
bäpa
/baːpa/
Я
ŋarra
/ŋara/
Ты
nhe
/n̪e/
Имя
yäku
/jaːku/
Глаз
mel
/mel/
Рука
goŋ
/ɡoŋ/
Сердце
ḏoṯurrk
/ɖoʈurk/
Любовь
djäl
/ɟaːl/
Дерево
dharpa
/d̪aɻpa/
Дом
buṉbu
/buɳbu/
Собака
wuŋgan
/wuŋɡan/
Кошка
butjikit
/bucikit/
Есть
ḻuka
/ɭuka/
Пить
ḻuka
/ɭuka/
Один
waŋgany
/waŋɡaɲ/
Два
märrma'
/maːrmaʔ/
Привет
Nhämirri nhe?
/n̪aːmiri n̪e/
Спасибо
—
/—/
Хороший
manymak
/maɲmak/
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками Pama-Nyungan (Yolŋu, Dhuwal)
| Значение | Джамбаррпуйнгу | Варльпири | Марту-ванка | Нанда | Олкол | Нгуннавал | Нунгар |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | gapu /ɡapu/ | ngapa /ŋapa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kungal /kuŋal/ | kep /kep/ |
| Огонь | gurtha /ɡuɻt̪a/ | warlu /waɭu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | paral /paɻal/ | warba /waɻba/ | kaarl /kaːɻl/ |
| Солнце | walu /walu/ | wanta /wanta/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | guma /ɡuma/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| Луна | ŋaḻindi /ŋaɭindi/ | pira /piɻa/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | kakal /kakal/ | birrang /biɻaŋ/ | miyak /mijak/ |
| Звезда | ganyu /ɡaɲu/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | el idnban /el ˈidnban/ | dyurra /ɟura/ | djinda /ɟinda/ |
| Мать | ŋäṉḏi /ŋaːɳɖi/ | ngati /ŋati/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngangi /ŋaŋi/ | guni /ɡuni/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| Отец | bäpa /baːpa/ | kirda /kiɖa/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kaba /kaba/ | pumba /pumba/ | maam /maːm/ |
| Я | ŋarra /ŋara/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ay /aj/ | ngaya /ŋaja/ | ngany /ŋaɲ/ |
| Ты | nhe /n̪e/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | inag /inaɡ/ | ngindu /ŋindu/ | noonook /nunuk/ |
| Имя | yäku /jaːku/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | kwerl /kwɛɻl/ |
| Глаз | mel /mel/ | milpa /milpa/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | mil /mil/ | mel /mel/ |
| Рука | goŋ /ɡoŋ/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mar /maɻ/ |
| Сердце | ḏoṯurrk /ɖoʈurk/ | wankaru /waŋkaɻu/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | piku /piku/ | gauar /ɡauar/ | kortang /koɻtaŋ/ |
| Любовь | djäl /ɟaːl/ | nyangu /ɲaŋu/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | marmit /maɻmit/ | djaadjam /dʒaːdʒam/ |
| Дерево | dharpa /d̪aɻpa/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warray /waɾaj/ | warabi /waɻabi/ | boorn /boːɻn/ |
| Дом | buṉbu /buɳbu/ | ngurra /ŋura/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | kuni /kuni/ | mia /maja/ |
| Собака | wuŋgan /wuŋɡan/ | jarntu /caɳʈu/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunpa /kunpa/ | mirri /miɻi/ | dwert /dweɻt/ |
| Кошка | butjikit /bucikit/ | mungalpa /muŋalpa/ | — /—/ | paka /paka/ | paka /paka/ | poosi /puːsi/ | nguni /ŋuni/ |
| Есть | ḻuka /ɭuka/ | ngarni /ŋaɳi/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | daring /daɻiŋ/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| Пить | ḻuka /ɭuka/ | purrami /purami/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyu /ɲu/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| Один | waŋgany /waŋɡaɲ/ | jinta /cinta/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | guma /ɡuma/ | keny /keɲ/ |
| Два | märrma' /maːrmaʔ/ | jirrama /ɟiɾama/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | uchir /utʃir/ | bula /bula/ | koodjal /kuɟal/ |
| Привет | Nhämirri nhe? /n̪aːmiri n̪e/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ | kaya /kaja/ |
| Спасибо | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ | boordawan /boːɻdawan/ |
| Хороший | manymak /maɲmak/ | ngurrju /ŋurcu/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | walunga /waluŋa/ | kwobidak /kwobidak/ |
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.