Nhanda
pama-nyungan
O nhanda (também nanda ou nhanta) é uma língua aborígene pama-nyungan criticamente ameaçada de extinção da costa central de Murchison-Gascoyne, na Austrália Ocidental, perto de Geraldton e Kalbarri. A língua tem cerca de 30 falantes idosos fluentes, além de cerca de 60 falantes parciais, dentro da população étnica nhanda mais ampla de cerca de 750 pessoas. O nhanda preserva traços pama-nyungan clássicos, incluindo o alinhamento ergativo-absolutivo, a morfologia nominal sufixal e uma rica terminologia de parentesco. A gramática de referência de Blevins de 2001 (Nhanda Aboriginal Language) tornou a língua acessível à linguística acadêmica, e o Nhanda Aboriginal Language Centre, liderado pela comunidade, apoia a revitalização em curso por meio de programas escolares, projetos de história oral e o Wajarri-Nhanda Cultural Centre.
Onde é falada
31 palavras essenciais em Nhanda
Água
kapi
/kapi/
Fogo
warla
/waɻla/
Sol
wurʼa
/wuɾʔa/
Lua
kanyala
/kaɲala/
Estrela
indiya
/indija/
Mãe
ngamaji
/ŋamadʒi/
Pai
kuthurra
/kutʰuɻa/
Eu
ngayi
/ŋaji/
Tu
nyini
/ɲini/
Nome
yini
/jini/
Olho
kuru
/kuɻu/
Mão
mara
/maɻa/
Coração
pulpara
/pulpaɻa/
Amor
kanyji
/kaɲdʒi/
Árvore
parntany
/paɳʈaɲ/
Casa
nhurra
/ɳuɻa/
Cão
kuwiyarl
/kuwijaɻl/
Gato
paka
/paka/
Comer
ngarna
/ŋaɻna/
Beber
nyuna
/ɲuna/
Um
kuyu
/kuju/
Dois
wuthada
/wut̪aɖa/
Olá
—
/—/
Obrigado
—
/—/
Bom
walykumarra
/waʎkumaɻa/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Pama-Nyungan relacionadas
| Significado | Nhanda | Warnman | Olkol | Martu Wangka | Pintupi-Luritja | Pitjantjatjara | Warlpiri |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ |
| Fogo | warla /waɻla/ | waru /waɻu/ | paral /paɻal/ | waru /waɾu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | warlu /waɭu/ |
| Sol | wurʼa /wuɾʔa/ | tjirntu /cinʈu/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | wanta /wanta/ |
| Lua | kanyala /kaɲala/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kakal /kakal/ | kayalany /kajalaɲ/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ |
| Estrela | indiya /indija/ | biyi /biji/ | el idnban /el ˈidnban/ | piriny /piriɲ/ | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ |
| Mãe | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngama /ŋama/ | ngangi /ŋaŋi/ | yakaji /jakaɟi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngati /ŋati/ |
| Pai | kuthurra /kutʰuɻa/ | kirrki /kiɻki/ | kaba /kaba/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kirda /kiɖa/ |
| Eu | ngayi /ŋaji/ | ngayu /ŋaju/ | ay /aj/ | ngayu /ŋaju/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngaju /ŋaɟu/ |
| Tu | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | inag /inaɡ/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ |
| Nome | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | yirdi /jiɖi/ |
| Olho | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ |
| Mão | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ |
| Coração | pulpara /pulpaɻa/ | kurda /kuɖa/ | piku /piku/ | kurtu /kʊɻʈu/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | wankaru /waŋkaɻu/ |
| Amor | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | nyangu /ɲaŋu/ |
| Árvore | parntany /paɳʈaɲ/ | watiya /watija/ | warray /waɾaj/ | watarrka /wataɻka/ | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ |
| Casa | nhurra /ɳuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | ngurra /ŋura/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ |
| Cão | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | kunpa /kunpa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | jarntu /caɳʈu/ |
| Gato | paka /paka/ | ngarda /ŋaɖa/ | paka /paka/ | — /—/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | mungalpa /muŋalpa/ |
| Comer | ngarna /ŋaɻna/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | ngalku- /ŋalku/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarni /ŋaɳi/ |
| Beber | nyuna /ɲuna/ | nyaa /ɲaː/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | purrami /purami/ |
| Um | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | jinta /cinta/ |
| Dois | wuthada /wut̪aɖa/ | kujarra /kuɟara/ | uchir /utʃir/ | kujarra /kucara/ | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | jirrama /ɟiɾama/ |
| Olá | — /—/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ |
| Obrigado | — /—/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ |
| Bom | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | ngurrju /ŋurcu/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.