Pintupi-Luritja
pama-nyungan
O pintupi-luritja é uma língua pama-nhungana do Deserto Ocidental, falada por cerca de 1.000 pessoas nas comunidades do deserto central australiano de Papunya, Mt Liebig e Kintore Walungurru, no Território do Norte. Os pintupi são conhecidos internacionalmente sobretudo como o berço do movimento dos artistas de Papunya Tula, que teve início em 1971, quando artistas pintupi mais velhos em Papunya foram pioneiros do moderno estilo de pintura de pontos do Deserto Ocidental, hoje reconhecido mundialmente como arte contemporânea aborígene. A língua é a variedade mais oriental do conjunto do Deserto Ocidental, mutuamente inteligível com o pitjantjatjara (pjt), mas com traços distintivos da língua luritja que refletem um longo contato com o arrernte. Os Pintupi Nine, a última família pintupi "não contactada", emergiram do Deserto de Gibson em Kiwirrkurra em 1984 — o último caso documentado de aborígenes australianos a estabelecerem um primeiro contato com europeus na era moderna.
Onde é falada
31 palavras essenciais em Pintupi-Luritja
Água
kapi
/kapi/
Fogo
waru
/waɻu/
Sol
tjintu
/cintu/
Lua
pira
/piɻa/
Estrela
kililpi
/kiˈlilpi/
Mãe
ngunytju
/ŋuɲcu/
Pai
mama
/mama/
Eu
ngayulu
/ŋajulu/
Tu
nyuntu
/ɲuntu/
Nome
yini
/jini/
Olho
kuru
/kuɻu/
Mão
mara
/maɻa/
Coração
kurunpa
/kuɻunpa/
Amor
mukulya
/mukuʎa/
Árvore
punu
/punu/
Casa
ngura
/ŋuɻa/
Cão
papa
/papa/
Gato
pusi
/pusi/
Comer
ngalkuni
/ŋalkuni/
Beber
tjikini
/cikini/
Um
kutju
/kucu/
Dois
kutjarra
/kucaɾa/
Olá
palya
/paʎa/
Obrigado
palya
/paʎa/
Bom
palya
/paʎa/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Pama-Nyungan relacionadas
| Significado | Pintupi-Luritja | Pitjantjatjara | Warnman | Martu Wangka | Nhanda | Warlpiri | Ngunnawal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ | kungal /kuŋal/ |
| Fogo | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | warlu /waɭu/ | warba /waɻba/ |
| Sol | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | wanta /wanta/ | guma /ɡuma/ |
| Lua | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | pira /piɻa/ | birrang /biɻaŋ/ |
| Estrela | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | biyi /biji/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | dyurra /ɟura/ |
| Mãe | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngama /ŋama/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngati /ŋati/ | guni /ɡuni/ |
| Pai | mama /mama/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kirda /kiɖa/ | pumba /pumba/ |
| Eu | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngaya /ŋaja/ |
| Tu | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | ngindu /ŋindu/ |
| Nome | yini /jini/ | ini /ini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ |
| Olho | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ | mil /mil/ |
| Mão | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɻa/ |
| Coração | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | wankaru /waŋkaɻu/ | gauar /ɡauar/ |
| Amor | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | nyangu /ɲaŋu/ | marmit /maɻmit/ |
| Árvore | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | watiya /watija/ | warabi /waɻabi/ |
| Casa | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngurra /ŋura/ | kuni /kuni/ |
| Cão | papa /papa/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | jarntu /caɳʈu/ | mirri /miɻi/ |
| Gato | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | — /—/ | paka /paka/ | mungalpa /muŋalpa/ | poosi /puːsi/ |
| Comer | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarni /ŋaɳi/ | daring /daɻiŋ/ |
| Beber | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | purrami /purami/ | nyu /ɲu/ |
| Um | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | jinta /cinta/ | guma /ɡuma/ |
| Dois | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | kujarra /kuɟara/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | jirrama /ɟiɾama/ | bula /bula/ |
| Olá | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ |
| Obrigado | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ |
| Bom | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | ngurrju /ŋurcu/ | walunga /waluŋa/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.