Pinayuanan
Paiwan
Austronésia (Paiwanic)
O paiwan é a segunda maior língua formosana, falada no sul de Taiwan (Pingtung, Taitung) por cerca de 96 mil pessoas, das quais aproximadamente 10 mil a usam diariamente como primeira língua. Distingue-se por uma divisão de registro lexical entre nobres e plebeus — chefes e aristocratas empregam uma camada lexical à parte. Os paiwan são célebres pela iconografia da víbora "cem passos" em suas tradições. É reconhecida oficialmente como uma das 16 línguas austronésias indígenas de Taiwan e ensinada nas escolas primárias desde 2001 com uma ortografia latina padronizada.
Onde é falada
31 palavras essenciais em Paiwan
Água
zaljum
/zaɭum/
Fogo
sapuy
/sapui/
Sol
qadaw
/qadaw/
Lua
qiljas
/qiɭas/
Estrela
vituqan
/vituqan/
Mãe
kina
/kina/
Pai
kama
/kama/
Eu
tiaken
/tiakən/
Tu
sun
/sun/
Nome
ngadan
/ŋadan/
Olho
maca
/matsa/
Mão
lima
/lima/
Coração
varung
/vaɾuŋ/
Amor
nasaqaqa
/nasaqaqa/
Árvore
kasiw
/kasiw/
Casa
umaq
/umaq/
Cão
vatu
/vatu/
Gato
ngiaw
/ŋiaw/
Comer
keman
/kəman/
Beber
temekel
/təməkəl/
Um
ita
/ita/
Dois
drusa
/ɖusa/
Olá
masalu
/masalu/
Obrigado
masalu
/masalu/
Bom
nguanguaq
/ŋuaŋuaq/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Austronesian (Paiwanic) relacionadas
| Significado | Paiwan | Puyuma | Bunun | Proto-austronésio | Tao/yami | Thao | Maranao |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | zaljum /zaɭum/ | enay /enai/ | danum /danum/ | *daNum /daNum/ | ranom /ranom/ | nanum /nanum/ | ig /iɡ/ |
| Fogo | sapuy /sapui/ | apuy /apui/ | sapuz /sapuz/ | *Sapuy /Sapuy/ | apuy /apuj/ | apuy /apuj/ | apoy /apoj/ |
| Sol | qadaw /qadaw/ | kadaw /kadaw/ | vali /vali/ | *waRi /waRi/ | araw /araw/ | fitulha /fituʎa/ | alongan /aloŋan/ |
| Lua | qiljas /qiɭas/ | bulan /buɭan/ | buan /buan/ | *bulaN /bulaN/ | vehan /vehan/ | furaz /fuɾað/ | bolan /bolan/ |
| Estrela | vituqan /vituqan/ | vituwan /vituwan/ | bintuhan /bintuhan/ | *bituqen /bituqen/ | vituen /vituən/ | fitu'ish /fituʔiʃ/ | bito-on /bitoʔon/ |
| Mãe | kina /kina/ | ina /ina/ | tina /tina/ | *ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ |
| Pai | kama /kama/ | ama /ama/ | tama /tama/ | *ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ |
| Eu | tiaken /tiakən/ | kuiku /kuiku/ | saikin /saikin/ | *aku /aku/ | yaken /jakən/ | yaku /jaku/ | ako /ako/ |
| Tu | sun /sun/ | yu /ju/ | suu /suʔu/ | *iSu /iSu/ | imo /ʔimo/ | ihu /ʔihu/ | seka /sɵka/ |
| Nome | ngadan /ŋadan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaan /ŋaan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngaran /ŋaran/ | tanan /tanan/ | ngaran /ŋaran/ |
| Olho | maca /matsa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | maca /maθa/ | mata /mata/ |
| Mão | lima /lima/ | lima /lima/ | ima /ima/ | *lima /lima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Coração | varung /vaɾuŋ/ | kalumetan /kalumetan/ | is-ang /isaŋ/ | *pusuq /pusuq/ | paso /paso/ | putul /putul/ | pusoʔ /pusoʔ/ |
| Amor | nasaqaqa /nasaqaqa/ | ulaw /ulaw/ | madaidaz /madaidaz/ | — /—/ | makakdeng /makakdəŋ/ | suka /suka/ | kalimo /kalimo/ |
| Árvore | kasiw /kasiw/ | kawi /kawi/ | kahu /kahu/ | *kaSiw /kaSiw/ | kayo /kajo/ | lhalum /ʎalum/ | kayo /kajo/ |
| Casa | umaq /umaq/ | ruma /ɾuma/ | lumaq /lumaq/ | *Rumaq /Rumaq/ | vahay /vahaj/ | kayan /kajan/ | walay /walaj/ |
| Cão | vatu /vatu/ | suwan /suwan/ | asu /asu/ | *asu /asu/ | ino /ino/ | atu /atu/ | aso /aso/ |
| Gato | ngiaw /ŋiaw/ | kating /katiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ | koving /koviŋ/ | posi /posi/ | pusa /pusa/ |
| Comer | keman /kəman/ | kuman /kuman/ | maun /maun/ | *kaen /kaen/ | kuman /kuman/ | kuman /kuman/ | mangan /maŋan/ |
| Beber | temekel /təməkəl/ | enpa /enpa/ | muqun /muqun/ | *inum /inum/ | minum /minum/ | naqayan /naqajan/ | minom /minom/ |
| Um | ita /ita/ | sa /sa/ | tasa /tasa/ | *isa /isa/ | asa /asa/ | tata /tata/ | isa /isa/ |
| Dois | drusa /ɖusa/ | zua /ʐua/ | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ | doa /doa/ | tusha /tuʃa/ | dowa /dowa/ |
| Olá | masalu /masalu/ | marayas /maɾajas/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | akokay /akokaj/ | ya /ja/ | kapian /kapijan/ |
| Obrigado | masalu /masalu/ | kasapakan /kasapakan/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | ayoy /ajoj/ | mihu /mihu/ | salamat /salamat/ |
| Bom | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | mauruway /mauɾuwai/ | masial /masial/ | — /—/ | mapia /mapia/ | kapah /kapah/ | mapia /mapija/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.