Bunun
Austronésia (Bunun)
O bunun é uma língua formosana (austronésia) do povo bunun, que habita as aldeias de maior altitude do centro de Taiwan, muitas vezes acima dos 1.000 m. Com cerca de 60.000 bunun étnicos e aproximadamente 12.000 falantes nativos diários, possui cinco grandes grupos dialetais (isbukun, takbanuaz, takivatan, takbakha e o takituduh, extinto ou moribundo); o isbukun é o padrão moderno. O bunun é célebre em todo o mundo pelo Pasibutbut, canto de colheita polifônico a oito vozes, uma das mais conhecidas tradições polifônicas indígenas da Ásia, documentado por Kurosawa Takatomo em 1943 e apresentado aos arquivos de etnomusicologia da UNESCO.
Onde é falada
31 palavras essenciais em Bunun
Água
danum
/danum/
Fogo
sapuz
/sapuz/
Sol
vali
/vali/
Lua
buan
/buan/
Estrela
bintuhan
/bintuhan/
Mãe
tina
/tina/
Pai
tama
/tama/
Eu
saikin
/saikin/
Tu
suu
/suʔu/
Nome
ngaan
/ŋaan/
Olho
mata
/mata/
Mão
ima
/ima/
Coração
is-ang
/isaŋ/
Amor
madaidaz
/madaidaz/
Árvore
kahu
/kahu/
Casa
lumaq
/lumaq/
Cão
asu
/asu/
Gato
ngingiyaw
/ŋiŋijaw/
Comer
maun
/maun/
Beber
muqun
/muqun/
Um
tasa
/tasa/
Dois
dusa
/dusa/
Olá
uninang
/uninaŋ/
Obrigado
uninang
/uninaŋ/
Bom
masial
/masial/
Fontes
- Ethnologue: bnn
- Li (1988) A Comparative Study of Bunun Dialects
- Kurosawa (1943) Takasago-zoku no ongaku
Palavras comparadas
Comparado com línguas Austronesian (Bunun) relacionadas
| Significado | Bunun | Proto-austronésio | Paiwan | Tao/yami | Mandar | Maranao | Malaio antigo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | danum /danum/ | *daNum /daNum/ | zaljum /zaɭum/ | ranom /ranom/ | uai /uai/ | ig /iɡ/ | ayar /ajar/ |
| Fogo | sapuz /sapuz/ | *Sapuy /Sapuy/ | sapuy /sapui/ | apuy /apuj/ | api /api/ | apoy /apoj/ | api /api/ |
| Sol | vali /vali/ | *waRi /waRi/ | qadaw /qadaw/ | araw /araw/ | mata allo /mata alːo/ | alongan /aloŋan/ | matari /matari/ |
| Lua | buan /buan/ | *bulaN /bulaN/ | qiljas /qiɭas/ | vehan /vehan/ | bulang /bulaŋ/ | bolan /bolan/ | bulan /bulan/ |
| Estrela | bintuhan /bintuhan/ | *bituqen /bituqen/ | vituqan /vituqan/ | vituen /vituən/ | bittoeng /bittoeŋ/ | bito-on /bitoʔon/ | bintang /bintaŋ/ |
| Mãe | tina /tina/ | *ina /ina/ | kina /kina/ | ina /ina/ | indo /indo/ | ina /ina/ | ibu /ibu/ |
| Pai | tama /tama/ | *ama /ama/ | kama /kama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | bapa /bapa/ |
| Eu | saikin /saikin/ | *aku /aku/ | tiaken /tiakən/ | yaken /jakən/ | iyau /ijau/ | ako /ako/ | aku /aku/ |
| Tu | suu /suʔu/ | *iSu /iSu/ | sun /sun/ | imo /ʔimo/ | io /iʔo/ | seka /sɵka/ | kamu /kamu/ |
| Nome | ngaan /ŋaan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaran /ŋaran/ | sanga /saŋa/ | ngaran /ŋaran/ | ngaran /ŋaran/ |
| Olho | mata /mata/ | *maCa /maCa/ | maca /matsa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mão | ima /ima/ | *lima /lima/ | lima /lima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /lima/ | tangan /taŋan/ |
| Coração | is-ang /isaŋ/ | *pusuq /pusuq/ | varung /vaɾuŋ/ | paso /paso/ | ate /ate/ | pusoʔ /pusoʔ/ | hati /hati/ |
| Amor | madaidaz /madaidaz/ | — /—/ | nasaqaqa /nasaqaqa/ | makakdeng /makakdəŋ/ | mappinawa /mapːinawa/ | kalimo /kalimo/ | sayang /sajaŋ/ |
| Árvore | kahu /kahu/ | *kaSiw /kaSiw/ | kasiw /kasiw/ | kayo /kajo/ | kaju /kaju/ | kayo /kajo/ | kayu /kaju/ |
| Casa | lumaq /lumaq/ | *Rumaq /Rumaq/ | umaq /umaq/ | vahay /vahaj/ | boyang /bojaŋ/ | walay /walaj/ | rumah /rumah/ |
| Cão | asu /asu/ | *asu /asu/ | vatu /vatu/ | ino /ino/ | asu /asu/ | aso /aso/ | anjing /andʒiŋ/ |
| Gato | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ | ngiaw /ŋiaw/ | koving /koviŋ/ | mio /mio/ | pusa /pusa/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| Comer | maun /maun/ | *kaen /kaen/ | keman /kəman/ | kuman /kuman/ | ma'ande /maʔande/ | mangan /maŋan/ | makan /makan/ |
| Beber | muqun /muqun/ | *inum /inum/ | temekel /təməkəl/ | minum /minum/ | minung /minuŋ/ | minom /minom/ | minum /minum/ |
| Um | tasa /tasa/ | *isa /isa/ | ita /ita/ | asa /asa/ | mesa /mesa/ | isa /isa/ | sa /sa/ |
| Dois | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ | drusa /ɖusa/ | doa /doa/ | dua /dua/ | dowa /dowa/ | dua /dua/ |
| Olá | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | masalu /masalu/ | akokay /akokaj/ | salama' ma'ondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | kapian /kapijan/ | — /—/ |
| Obrigado | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | masalu /masalu/ | ayoy /ajoj/ | kuru' sumanga' /kuɾuʔ sumaŋaʔ/ | salamat /salamat/ | — /—/ |
| Bom | masial /masial/ | — /—/ | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | mapia /mapia/ | macoa /matʃoa/ | mapia /mapija/ | baik /baik/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.