Awakateko
Aguacateco
Mayan
Aguacateco (Awakateko, autonymously Awakateko) is a Mayan language of the Mam-Awakateko branch, spoken by ~17,000 people in the Aguacatán municipality of Huehuetenango Department, Guatemala. The Awakateko community survived the 1980s Guatemalan Civil War genocide despite being in an area of intense military activity. Linguistically, Awakateko shares Mam-Awakateko features with Mam (mam) and Ixil (ixl), but with distinctive vocabulary and phonological features. The McArthur & McArthur 1956 phonology and modern Academia revitalization have produced standardized literacy materials.
Onde é falada
20 palavras essenciais em Aguacateco
Água
aʼ
/aʔ/
Fogo
qʼaq
/qʼaq/
Sol
qʼijl
/qʼihl/
Lua
xahaw
/ʃahaw/
Mãe
naa
/naː/
Pai
mam
/mam/
Comer
wii
/wiː/
Beber
uuk
/uːk/
Amor
xajan
/ʃahan/
Coração
kʼuum
/kʼuːm/
Árvore
tzeʼ
/tseʔ/
Casa
nya
/ɲa/
Cão
txʼiʼ
/tʃʼiʔ/
Gato
mis
/mis/
Mão
qʼab
/qʼab/
Olho
witzʼ
/witsʼ/
Olá
kʼamta
/kʼamta/
Obrigado
tixwajʼ
/tiʃwahʼ/
Um
jun
/hun/
Bom
saqʼ
/saqʼ/
Fontes
Palavras comparadas
Comparado com línguas Mayan relacionadas
| Significado | Aguacateco | mam | Q'anjob'al | Poqomchi' | Central Mam | Uspanteko | Itzá Maya |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | haʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Fogo | qʼaq /qʼaq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | qʼaaq /qʼaːq/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ |
| Sol | qʼijl /qʼihl/ | qʼij /qʼih/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼij /qʼih/ | qʼiij /qʼiːh/ | qʼiij /qʼiːh/ | kʼin /kʼin/ |
| Lua | xahaw /ʃahaw/ | xjaw /ʃaw/ | ixaw /iʃaw/ | ik /ik/ | xjaaw /ʃhaːw/ | ikʼ /ikʼ/ | uj /uh/ |
| Mãe | naa /naː/ | nan /nan/ | mim /mim/ | tuut /tuːt/ | nan /nan/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ |
| Pai | mam /mam/ | mam /mam/ | mam /mam/ | ajaab /ahaːb/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tat /tat/ |
| Comer | wii /wiː/ | waan /waːn/ | lo /lo/ | wai /wai/ | waaʼn /waːʔn/ | waʼ /waʔ/ | jant /hant/ |
| Beber | uuk /uːk/ | kʼaan /kʼaːn/ | uku /uku/ | uuk /uːk/ | kʼaaʼn /kʼaːʔn/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Amor | xajan /ʃahan/ | oqxan /oqʃan/ | kʼamʼ /kʼamʔ/ | rahaal /rahaːl/ | oqʼxen /oqʼʃen/ | lóqʼ /lóqʼ/ | yakunti /jakunti/ |
| Coração | kʼuum /kʼuːm/ | anma /anma/ | kʼulul /kʼulul/ | kʼuxl /kʼuʃl/ | anmiʼn /anmiʔn/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ |
| Árvore | tzeʼ /tseʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheeʼ /tʃeʔ/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Casa | nya /ɲa/ | jaa /haː/ | na /na/ | paat /paːt/ | jaaʼ /haːʔ/ | jaa /haː/ | nah /nah/ |
| Cão | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | txʼyan /tʃʼjan/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼyaan /tʃʼjaːn/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ |
| Gato | mis /mis/ | wiix /wiːʃ/ | mes /mes/ | mees /meːs/ | wiix /wiːʃ/ | mis /mis/ | mis /mis/ |
| Mão | qʼab /qʼab/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼab /qʼab/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | qʼab /qʼab/ | kʼab /kʼab/ |
| Olho | witzʼ /witsʼ/ | witz /wits/ | sat /sat/ | nakʼ /nakʼ/ | witz /wits/ | wach /watʃ/ | ich /itʃ/ |
| Olá | kʼamta /kʼamta/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | kawal /kawal/ | ma chaa /ma tʃaː/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | saʼbʼal /saʔbal/ | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ |
| Obrigado | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | chjonte /tʃhonte/ | yuhwal /juhwal/ | tioxlaab /tjoʃlaːb/ | chjonte /tʃhonte/ | maltyox /maltjoʃ/ | dios bʼotik /dios botik/ |
| Um | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jino /hino/ | juun /huːn/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Bom | saqʼ /saqʼ/ | banix /baniʃ/ | watxʼ /watʃʼ/ | saqʼwach /saqʼwatʃ/ | baʼnxh /baʔnʃ/ | utz /uts/ | malobʼ /malob/ |
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.