Onoñdaʼgegáʼ nigaweñoʼdeñʼ
オノンダガ語
イロコイ語族(北部、五部族連盟)
オノンダガ語(Onoñda’gegá’、ISO 639-3: ono)は、ハウデノサウニー連邦を構成する一国であるオノンダガ・ネーションの北部イロコイ語族の言語であり、ニューヨーク州中部とオンタリオ州グランド川流域シックス・ネーションズで用いられている。流暢な話者は約50人で、その大半が高齢者であるため、深刻な危機にあるが、共同体では第二言語として学ぶ人々もいる。オノンダガ語は複統合的で動詞を中心とする言語であり、動詞は代名詞接頭辞とアスペクト接尾辞を取り、名詞語根を抱合することもある一方、構成素の語順は比較的柔軟である。共同体のラテン文字正書法では、声門閉鎖音にアポストロフィー、鼻音化にñ、母音の長さに中黒、強勢に鋭アクセントを用いる。言語は今も儀礼・法・公的生活の中核をなし、オノンダガ・ネーションは2011年に専用の言語センターを開設した。講座、録音、辞書、イマージョン教育が伝承の強化に取り組んでいる。
話される地域
オノンダガ語の基本31語
水
ohnekano:s
/ohnekanoːs/
火
oji:staʼ
/odʒiːstaʔ/
太陽
gaeh'kwa
/ɡaehʔkwa/
月
gaeh'kwa enitha
/ɡaehʔkwa enitha/
星
otsistoʼgwaʼ
/odʒistoʔɡwaʔ/
母
ekno:ha'
/eknoːhaʔ/
父
hak'no:ha'
/hakʔnoːhaʔ/
私
iʼ
/iʔ/
あなた
íseʼ
/iseʔ/
名前
yaʼts
/jaʔts/
目
oga:tha'
/oɡaːtʰaʔ/
手
onénǫhsa'
/onenõhsaʔ/
心
awé:ri
/aweːri/
愛
gaonihsdá:wę
/ɡaonihsdaːwɛ̃/
木
ga:enda'
/ɡaːendaʔ/
家
ganǫhsoht
/ɡanõhsoht/
犬
só:wa:s
/soːwaːs/
猫
takó:s
/takoːs/
食べる
ekho:ne'
/ekʰoːneʔ/
飲む
ehnega:i'ron
/ehneɡaːiʔron/
一
ska:t
/skaːt/
二
tékni
/teɡni/
こんにちは
sgë:nǫʼ
/skẽːnõʔ/
ありがとう
nya:wę'
/njaːwɛ̃ʔ/
良い
oyá:nre
/ojaːnre/
単語の比較
Iroquoian (Northern, Five Nations)の関連言語と比較
| 意味 | オノンダガ語 | カユガ語 | モホーク語 | タスカローラ語 | オネイダ語 | 西方新アラム語 | マガヒー語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | ohnekano:s /ohnekanoːs/ | ohnekanos /ohnekanos/ | ohnekanos /ohnekanos/ | awę: /awɛ̃ː/ | otiʔkwah /otiʔkwah/ | ܡܘܝܐ /moːja/ | पानी /paːni/ |
| 火 | oji:staʼ /odʒiːstaʔ/ | ojistaʼ /odʒistaʔ/ | otsénhaʼ /odzʌ̃haʔ/ | ujihst /udʒihst/ | onaʔ /onaʔ/ | ܐܫܬܐ /iʃtaː/ | आग /aːɡ/ |
| 太陽 | gaeh'kwa /ɡaehʔkwa/ | gaehkwa /ɡaehkwa/ | karahkwa /karahkwa/ | hęhts /hɛ̃hts/ | karahkwah /karahkwah/ | ܫܡܫܐ /ʃemʃaː/ | सूरज /suːraj/ |
| 月 | gaeh'kwa enitha /ɡaehʔkwa enitha/ | sǫi:ya /sõːja/ | ehníta /ehˈniːta/ | hęhts uri:węh /hɛ̃hts uɾiːwɛ̃h/ | tsikʌ /tsikʌ/ | ܣܗܪܐ /sahraː/ | चान /tʃaːn/ |
| 星 | otsistoʼgwaʼ /odʒistoʔɡwaʔ/ | otsihsdaʔ /otsihsdaʔ/ | otsistohkwaʔ /otsistohkwaʔ/ | utsíhstaʔ /utsíhstaʔ/ | otsistohkwaʼ /odʒistohkwaʔ/ | ܟܘܟܒܐ /kawkba/ | तारा /taːraː/ |
| 母 | ekno:ha' /eknoːhaʔ/ | agniha /aɡniha/ | isté:ha /isteːha/ | raknų:hak /ɾaknũːhak/ | aknulha /aknulha/ | ܐܡܐ /emaː/ | माय /maːj/ |
| 父 | hak'no:ha' /hakʔnoːhaʔ/ | ha'nih /haʔnih/ | ranihá /raniha/ | rakhnih /ɾakhnih/ | haʔnih /haʔnih/ | ܒܒܐ /babːaː/ | बाबू /baːbuː/ |
| 私 | iʼ /iʔ/ | iːʔ /iːʔ/ | í:'i /íːʔi/ | íːʔ /iːʔ/ | iʔí /iˈʔi/ | ܐܢܐ /ana/ | हम /ɦəm/ |
| あなた | íseʼ /iseʔ/ | iːs /iːs/ | í:se' /íːseʔ/ | íːsaʔ /iːsaʔ/ | isé /iˈse/ | ܚܐܟ /ħatʃ/ | तूँ /tũː/ |
| 名前 | yaʼts /jaʔts/ | ohsęːnaʔ /ohsẽːnaʔ/ | ohsennaʔ /ohsennaʔ/ | utsheːnaʔ /utsʰeːnaʔ/ | yukyáts /juˈɡjats/ | ܐܫܡܐ /eʃma/ | नाम /naːm/ |
| 目 | oga:tha' /oɡaːtʰaʔ/ | oga:t /oɡaːt/ | kakahre /kakahre/ | ka:tæk /kaːtæk/ | oʔloh /oʔloh/ | ܥܝܢܐ /ʕajna/ | आँख /aːŋkʰ/ |
| 手 | onénǫhsa' /onenõhsaʔ/ | onénǫhsa /onenõhsa/ | o'nentsha /oʔnentsha/ | kéhskweh /kehskweh/ | okaʔ /okaʔ/ | ܐܝܕܐ /iða/ | हाथ /haːtʰ/ |
| 心 | awé:ri /aweːri/ | awéri /aweri/ | awèrià /awɛriã/ | kęhsa' /kɛ̃hsaʔ/ | oianeh /oianeh/ | ܠܒܐ /lebaː/ | मन /mən/ |
| 愛 | gaonihsdá:wę /ɡaonihsdaːwɛ̃/ | gaihwiyu /ɡaihwiju/ | aknoronhkwa /aknoronhkʷa/ | krunyę:tas /kɾuɲɛ̃ːtas/ | — /—/ | ܚܘܒܐ /ħubaː/ | प्रेम /preːm/ |
| 木 | ga:enda' /ɡaːendaʔ/ | gaentaʼ /ɡaentaʔ/ | okwire /okʷire/ | nyęt /ɲɛ̃t/ | oyʌte /ojʌte/ | ܐܝܠܢܐ /elona/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ |
| 家 | ganǫhsoht /ɡanõhsoht/ | ganǫhsoot /ɡanõhsoːt/ | kanonhsa /kanonhsa/ | kanéhse'ę /kanehseʔɛ̃/ | kanúhsote /kanuhsote/ | ܒܝܬܐ /bajθa/ | घर /ɡʱər/ |
| 犬 | só:wa:s /soːwaːs/ | shǫkáos /ʃõkaos/ | érhar /erhar/ | čerʼ /tʃeɾʔ/ | é:lhal /ˈeːlhal/ | ܟܠܒܐ /kalbaː/ | कूकूर /kuːkuːr/ |
| 猫 | takó:s /takoːs/ | ditshokwáʔ /ditʃokwaʔ/ | takós /takos/ | takʼo:s /takʔoːs/ | taks /taks/ | ܩܛܘܢܐ /qatˤuna/ | बिलाई /bilaːi/ |
| 食べる | ekho:ne' /ekʰoːneʔ/ | gekho /ɡekʰo/ | kekhwa /kekʰwa/ | kré:nuʼ /kɾeːnuʔ/ | ohkaʔ /ohkaʔ/ | ܐܟܠ /iʔχel/ | खैना /kʰaiːnaː/ |
| 飲む | ehnega:i'ron /ehneɡaːiʔron/ | gehnegira /ɡehneɡira/ | kahnek /kahnek/ | kré:hwiʼ /kɾeːhwiʔ/ | ohwisaʔ /ohwisaʔ/ | ܫܬܐ /ʃetaː/ | पीना /piːnaː/ |
| 一 | ska:t /skaːt/ | skat /skat/ | enska /enska/ | ę:cæ /ɛ̃ːtsæ/ | skaʔkoh /skaʔkoh/ | ܚܕ /xeð/ | एक /eːk/ |
| 二 | tékni /teɡni/ | téknih /ˈteknih/ | tékeni /teːɡeni/ | néʔkti /neʔkti/ | tékeni /ˈtekeni/ | ܬܪܝܢ /tren/ | दू /duː/ |
| こんにちは | sgë:nǫʼ /skẽːnõʔ/ | sgë:nǫʼ /skẽːnõʔ/ | she:kon /ʃeːkon/ | skę:nu /skɛ̃ːnu/ | — /—/ | ܫܠܡܐ /ʃlomaː/ | परणाम /prəɳaːm/ |
| ありがとう | nya:wę' /njaːwɛ̃ʔ/ | niáwę /niawɛ̃/ | niáwen /niawen/ | nyaʼwę: /ɲaʔwɛ̃ː/ | — /—/ | ܬܘܕܝ /tawdiː/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ |
| 良い | oyá:nre /ojaːnre/ | oyanre /ojanre/ | ioiánere /jojánere/ | unę:tsweht /unɛ̃ːtsweht/ | kaʔuh /kaʔuh/ | ܛܒܐ /tˤaːβa/ | नीक /niːk/ |
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。