Taqbaylit
Cabilo
Afroasiatica (Berbero, settentrionale)
Noto anche come: Kabyle, Taqbaylit
Il cabilo (Taqbaylit, ⵜⴰⵇⴱⴰⵢⵍⵉⵜ) è una delle lingue berbere più parlate e la varietà berbera più scritta e standardizzata, con circa 6 milioni di parlanti nella regione montuosa della Cabilia, nel nord dell'Algeria (Tizi Ouzou, Béjaïa, Bouira), e nell'ampia diaspora in Francia. Il Movimento culturale berbero cabilo è stato in prima linea nella più ampia lotta per i diritti del tamazight, compresa la rivolta della 'Primavera berbera' del 1980, che portò il tamazight a ottenere lo status di lingua nazionale nel 2002 e quello di lingua ufficiale a pieno titolo accanto all'arabo nel 2016. Vanta una ricca tradizione orale (le raccolte di Mouloud Mammeri) e una vivace scena letteraria e musicale moderna, con Mouloud Feraoun e il cantante Idir.
Dove si parla
31 parole essenziali in Cabilo
Acqua
aman
/aman/
Fuoco
times
/timəs/
Sole
iṭij
/itˤiʒ/
Luna
aggur
/aɡːuɾ/
Stella
itri
/itri/
Madre
yemma
/jəmːa/
Padre
baba
/baba/
Io
nekk
/nəkː/
Tu
kečč
/kətʃː/
Nome
isem
/isəm/
Occhio
tiṭ
/titˤ/
Mano
afus
/afus/
Cuore
ul
/ul/
Amore
tayri
/tajɾi/
Albero
ttejra
/tːəʒɾa/
Casa
axxam
/aχːam/
Cane
aydi
/ajdi/
Gatto
amcic
/amʃiʃ/
Mangiare
ečč
/ətʃː/
Bere
sew
/səw/
Uno
yiwen
/jiwən/
Due
sin
/sin/
Ciao
azul
/azul/
Grazie
tanemmirt
/tanəmːiɾt/
Buono
yelha
/jəlħa/
Cuculo
ṭikkuk
/tˤikˈkuk/
Computer
aselkim
/asəlkim/
Fonti
- Ethnologue: kab
- Naït-Zerrad (2001) Grammaire du berbère contemporain (Kabyle)
- HCA — Haut Commissariat à l'Amazighité
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Afro-Asiatic (Berber, Northern) correlate
| Significato | Cabilo | Tamazight dell'Atlante centrale | Tashelhit | Tamazight standard marocchino | Sciauiya | Tarifit | Tamasheq (Tuareg) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | aman /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | aman /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ |
| Fuoco | times /timəs/ | ⵜⵉⵎⵙ /times/ | ⵜⵉⵎⵙⵉ /timsi/ | ⵜⵉⵎⵙⵙⵉ /timsːi/ | times /times/ | ⵜⵎⵙⵙⵉ /θmesːi/ | ⵜⵎⵙⵉ /təmsi/ |
| Sole | iṭij /itˤiʒ/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ittij /itːiʒ/ | ⵜⴼⵓⵢⵜ /θfujθ/ | ⵜⴰⴼⵓⴽ /tafuk/ |
| Luna | aggur /aɡːuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːur/ | ayur /ajuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵓⵔ /ajor/ |
| Stella | itri /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | itri /iθri/ | ⵉⵜⵔⵉ /iθri/ | ⴰⵜⵔⵉ /atri/ |
| Madre | yemma /jəmːa/ | ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ | ⵉⵎⵎⴰ /imːa/ | ⵉⵎⵎⴰ /imːa/ | ima /ima/ | ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ | ⴰⵏⵏⴰ /anːa/ |
| Padre | baba /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | baba /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴰⴱⴱⴰ /abba/ |
| Io | nekk /nəkː/ | ⵏⴽⴽ /nəkː/ | ⵏⴽⴽⵉ /nəkːi/ | ⵏⴽⴽ /nəkː/ | nec /nətʃ/ | ⵏⵜⵛ /nətʃ/ | ⵏⴽⴽ /nækː/ |
| Tu | kečč /kətʃː/ | ⵛⴽⴽ /ʃəkː/ | ⴽⵢⵢⵉ /kəjːi/ | ⴽⵢⵢⵉ /kəjːi/ | cek /ʃək/ | ⵛⴽ /ʃək/ | ⴽⵢ /kæj/ |
| Nome | isem /isəm/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | ⵉⵙⵎ /ism/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | isem /isəm/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | ⴻⵙⵎ /esæm/ |
| Occhio | tiṭ /titˤ/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | tiṭ /titˤ/ | ⵜⵉⵟ /θitˤ/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ |
| Mano | afus /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | afus /afus/ | ⴼⵓⵙ /fus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ |
| Cuore | ul /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ul /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ |
| Amore | tayri /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajri/ | tayri /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵔⴰ /tara/ |
| Albero | ttejra /tːəʒɾa/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /aseklu/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /aseklu/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /asəklu/ | aseklu /asekːlu/ | ⴰⵙⵖⴰⵔ /asʁaɾ/ | ⴰⵛⴽ /aʃək/ |
| Casa | axxam /aχːam/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡemːi/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡemːi/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡəmːi/ | axxam /axːam/ | ⵜⴰⴷⴷⴰⵔⵜ /θadːaɾt/ | ⴻⵀⵏ /ehən/ |
| Cane | aydi /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | aydi /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ |
| Gatto | amcic /amʃiʃ/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ | ⴰⵎⵓⵛⵛ /amutʃː/ | mucc /mutʃː/ | ⵎⵓⵛⵛ /mutʃː/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ |
| Mangiare | ečč /ətʃː/ | ⵛⵛ /etʃː/ | ⵛⵛ /tʃː/ | ⵛⵛ /ətʃː/ | etš /etʃ/ | ⵜⵛ /etʃ/ | ⴽⵛ /əkʃ/ |
| Bere | sew /səw/ | ⵙⵡ /səw/ | ⵙⵙⵓ /sːu/ | ⵙⵓ /su/ | su /su/ | ⵙⵓ /su/ | ⵙⵓ /əsu/ |
| Uno | yiwen /jiwən/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | ijj /ijː/ | ⵉⵊⵊ /ijː/ | ⵉⵢⵏ /ijən/ |
| Due | sin /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | sen /sən/ | ⵜⵏⴰⵢⵏ /θnajən/ | ⵛⵛⵉⵏ /əʃːin/ |
| Ciao | azul /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | azul /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⵎⴰ ⵜⵍⵍⴰ /ma təlːa/ |
| Grazie | tanemmirt /tanəmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːirt/ | tanmirt /tanmiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːiɾt/ |
| Buono | yelha /jəlħa/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ighwdha /iʁʷða/ | ⵛⵏⵎⵓ /ʃenmu/ | ⵉⵀⵓⵙⵙⵏ /ihosːən/ |
| Cuculo | ṭikkuk /tˤikˈkuk/ | — | — | — | — | — | — |
| Computer | aselkim /asəlkim/ | — | — | ⴰⵎⵙⵙⵓⴷⵙ /amsːuds/ | — | — | — |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.