Runa simi
Quechua Klasik
Quechua · varietas historis / tersembunyi
Quechua Klasik (Runa simi) adalah lingua franca Kekaisaran Inca (Tawantinsuyu) abad 15-16. Inca tidak memiliki sistem tulisan tetapi menggunakan khipu (catatan tali bersimpul). Quechua Cuzco modern adalah varian hidup terdekat.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Quechua Klasik
Air
yaku
/jaku/
Api
nina
/nina/
Matahari
inti
/inti/
Bulan
killa
/kiʎa/
Bintang
quyllur
/qojʎur/
Ibu
mama
/mama/
Ayah
tayta
/tajta/
Saya
ñuqa
/ɲoqa/
Kamu
qam
/qam/
Nama
suti
/suti/
Mata
ñawi
/ɲawi/
Tangan
maki
/maki/
Hati
sunqu
/suŋqu/
Cinta
munay
/munaj/
Pohon
sach'a
/satʃʼa/
Rumah
wasi
/wasi/
Anjing
allqu
/aʎqu/
Kucing
misi
/misi/
Makan
mikhuy
/mikʰuj/
Minum
upyay
/upjaj/
Satu
huk
/huk/
Dua
iskay
/iskaj/
Halo
rimaykullayki
/rimajkuʎajki/
Terima kasih
añay
/aɲaj/
Baik
allin
/aʎin/
Komputer
yupana
/juˈpana/
Sumber
- Santo Tomas, Domingo de (1560) Grammatica o arte de la lengua general de los indios de los reynos del Peru. Valladolid
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Quechuan terkait
| Arti | Quechua Klasik | Bahasa Quechua Cusco | Bahasa Quechua Ayacucho | Bahasa Quechua | Bahasa Aymara | Bahasa Jaqaru | Bahasa Misak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | yaku /jaku/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | uma /uma/ | uma /uma/ | unø /unø/ |
| Api | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ |
| Matahari | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ |
| Bulan | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | atru /atɾu/ |
| Bintang | quyllur /qojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqojʎʊr/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | kualøm /kwalʌm/ |
| Ibu | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Ayah | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tata /tata/ |
| Saya | ñuqa /ɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲʊqa/ | naya /naja/ | naya /naja/ | na /na/ |
| Kamu | qam /qam/ | qan /qan/ | qam /qam/ | qam /qam/ | juma /huma/ | juma /huma/ | ñui /ɲui/ |
| Nama | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | wetø /wetʌ/ |
| Mata | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | kab /kab/ |
| Tangan | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | mar /maɾ/ |
| Hati | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | mun /mun/ |
| Cinta | munay /munaj/ | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | kausrap /kawsɾap/ |
| Pohon | sach'a /satʃʼa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sacha /satʃa/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | yu /ju/ |
| Rumah | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | uta /uta/ | ya /ja/ |
| Anjing | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | anu /anu/ | kuchi /kutʃi/ |
| Kucing | misi /misi/ | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | mishi /miʃi/ |
| Makan | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | mɵ /mɵ/ |
| Minum | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | ushi /uʃi/ |
| Satu | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | maya /maja/ | kan /kan/ |
| Dua | iskay /iskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | paya /paja/ | paya /paja/ | pa /pa/ |
| Halo | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | ma'rik /maʔɾik/ |
| Terima kasih | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | payn /pajn/ |
| Baik | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | kausrik /kawsɾik/ |
| Komputer | yupana /juˈpana/ | — | — | — | — | — | — |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.