Chanka Runasimi
Bahasa Quechua Ayacucho
Quechua (Selatan, Chanka)
Bahasa Quechua Ayacucho (Chanka Quechua) adalah variasi utama Quechua Selatan di Peru tengah. Berbeda dengan Quechua Cusco, tidak memiliki konsonan beraspirasi maupun ejektif sehingga inventaris fonemnya "lebih murni". Juga dianggap sebagai standar sastra Quechua Selatan.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Quechua Ayacucho
Air
yaku
/jaku/
Api
nina
/nina/
Matahari
inti
/inti/
Bulan
killa
/kiʎa/
Bintang
quyllur
/ˈqojʎur/
Ibu
mama
/mama/
Ayah
tayta
/tajta/
Saya
ñuqa
/ˈɲoqa/
Kamu
qam
/qam/
Nama
suti
/ˈsuti/
Mata
ñawi
/ɲawi/
Tangan
maki
/maki/
Hati
sunqu
/suŋqu/
Cinta
kuyay
/kujaj/
Pohon
sacha
/satʃa/
Rumah
wasi
/wasi/
Anjing
allqu
/aʎqu/
Kucing
michi
/mitʃi/
Makan
mikuy
/mikuj/
Minum
upyay
/upjaj/
Satu
huk
/huk/
Dua
iskay
/ˈiskaj/
Halo
napaykullayki
/napajkuʎajki/
Terima kasih
añay
/aɲaj/
Baik
allin
/aʎin/
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Quechuan (Southern, Chanka) terkait
| Arti | Bahasa Quechua Ayacucho | Bahasa Quechua Cusco | Quechua Klasik | Bahasa Quechua | Bahasa Aymara | Bahasa Jaqaru | Bahasa Misak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | yaku /jaku/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | uma /uma/ | uma /uma/ | unø /unø/ |
| Api | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ |
| Matahari | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ |
| Bulan | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | atru /atɾu/ |
| Bintang | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /qojʎur/ | quyllur /ˈqojʎʊr/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | kualøm /kwalʌm/ |
| Ibu | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Ayah | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tata /tata/ |
| Saya | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | ñuqa /ˈɲʊqa/ | naya /naja/ | naya /naja/ | na /na/ |
| Kamu | qam /qam/ | qan /qan/ | qam /qam/ | qam /qam/ | juma /huma/ | juma /huma/ | ñui /ɲui/ |
| Nama | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | wetø /wetʌ/ |
| Mata | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | kab /kab/ |
| Tangan | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | mar /maɾ/ |
| Hati | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | mun /mun/ |
| Cinta | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | kausrap /kawsɾap/ |
| Pohon | sacha /satʃa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sach'a /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | yu /ju/ |
| Rumah | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | uta /uta/ | ya /ja/ |
| Anjing | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | anu /anu/ | kuchi /kutʃi/ |
| Kucing | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | mishi /miʃi/ |
| Makan | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | mɵ /mɵ/ |
| Minum | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | ushi /uʃi/ |
| Satu | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | maya /maja/ | kan /kan/ |
| Dua | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | paya /paja/ | paya /paja/ | pa /pa/ |
| Halo | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | ma'rik /maʔɾik/ |
| Terima kasih | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | payn /pajn/ |
| Baik | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | kausrik /kawsɾik/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.