Drekay
Bahasa Rukai
Austronesia (Formosan, bahasa Rukai — cabang utama sendiri)
Rukai (Drekay), yang dituturkan oleh sekitar 10 ribu orang di pegunungan Pingtung, Kaohsiung, dan Taitung di Taiwan selatan, merupakan salah satu bahasa Austronesia yang paling menyimpang — Glottolog dan sebagian besar pakar bahasa Formosa menempatkannya pada cabang primernya sendiri, setara dengan sisa rumpun lainnya (yakni, perpecahan yang sama tuanya dengan Proto-Austronesia itu sendiri). Ia memiliki enam dialek yang diakui (Tanan, Labuan, Budai, Maga, Tona, Mantauran), sebagian begitu berbeda (terutama Mantauran) sehingga nyaris tidak saling dimengerti. Secara fonologis ia mempertahankan sistem empat vokal /i e a u/ (sebagian dialek menambahkan /ɨ/) dan /q/ uvular, dan secara gramatikal menggunakan penanda fokus bergaya Austronesia tetapi tidak memiliki sistem diatesis empat arah lengkap yang ditemukan pada sebagian besar bahasa Formosa lainnya, sebuah teka-teki tipologis yang menjadi pusat perdebatan tentang rekonstruksi Proto-Austronesia.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Rukai
Air
acilai
/aˈtsilai/
Api
apoy
/aˈpoi/
Matahari
vai
/vai/
Bulan
dramare
/ɖamarə/
Bintang
tariaw
/taɾiaw/
Ibu
kainā
/kaiˈnaː/
Ayah
amā
/aˈmaː/
Saya
kunaku
/kunaku/
Kamu
kusu
/kusu/
Nama
ngadhalj
/ŋaðaɭ/
Mata
maca
/ˈmatsa/
Tangan
alima
/aˈlima/
Hati
atay
/aˈtai/
Cinta
ababai
/aˈbabai/
Pohon
cəkələ
/tsəkələ/
Rumah
daane
/daːne/
Anjing
takanaw
/taˈkanau/
Kucing
ngiyaw
/ŋiˈjau/
Makan
waane
/ˈwaːne/
Minum
otobi
/oˈtobi/
Satu
itha
/iˈθa/
Dua
drusa
/ɖusa/
Halo
sabaw
/saˈbau/
Terima kasih
masalu
/maˈsalu/
Baik
manangi
/maˈnaŋi/
Sumber
- Li, Paul Jen-kuei (1973) Rukai Structure. Institute of History and Philology, Academia Sinica Special Publications 64.
- Zeitoun, Elizabeth (2007) A Grammar of Mantauran (Rukai). Language and Linguistics Monograph Series A4-2, Academia Sinica.
- Council of Indigenous Peoples, Taiwan — Rukai (Drekay) orthography & dictionary (2005, rev. 2018).
- Glottolog: Rukai
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa Austronesian (Formosan, Rukai — own primary branch) terkait
| Arti | Bahasa Rukai | Paiwan | Bahasa Pukapuka | Bahasa Wallis | Bahasa Kadazan Pesisir | Futuna Timur | Bahasa Puyuma |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | acilai /aˈtsilai/ | zaljum /zaɭum/ | wai /wai/ | vai /vai/ | waig /waiɡ/ | vai /vai/ | enay /enai/ |
| Api | apoy /aˈpoi/ | sapuy /sapui/ | awi /ˈawi/ | afi /aˈfi/ | tapui /taˈpui/ | afi /ˈafi/ | apuy /apui/ |
| Matahari | vai /vai/ | qadaw /qadaw/ | la /la/ | laʻā /laˈʔaː/ | tadau /taˈdau/ | la'ā /laˈʔaː/ | kadaw /kadaw/ |
| Bulan | dramare /ɖamarə/ | qiljas /qiɭas/ | malama /maˈlama/ | māhina /maːˈhina/ | vuhan /ˈvuhan/ | māsina /maːˈsina/ | bulan /buɭan/ |
| Bintang | tariaw /taɾiaw/ | vituqan /vituqan/ | wetū /wetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | tombituon /tombituon/ | fetu'u /feˈtuʔu/ | vituwan /vituwan/ |
| Ibu | kainā /kaiˈnaː/ | kina /kina/ | mama /ˈmama/ | faʻē /faˈʔeː/ | tina /ˈtina/ | tinana /tiˈnana/ | ina /ina/ |
| Ayah | amā /aˈmaː/ | kama /kama/ | matua /maˈtua/ | tāmai /taːˈmai/ | tama /ˈtama/ | tamana /taˈmana/ | ama /ama/ |
| Saya | kunaku /kunaku/ | tiaken /tiakən/ | au /au/ | au /au/ | zou /zou/ | au /au/ | kuiku /kuiku/ |
| Kamu | kusu /kusu/ | sun /sun/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ika /ika/ | koe /ˈkoe/ | yu /ju/ |
| Nama | ngadhalj /ŋaðaɭ/ | ngadan /ŋadan/ | ingoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | ngaran /ŋaran/ | igoa /iˈŋoa/ | ngadan /ŋadan/ |
| Mata | maca /ˈmatsa/ | maca /matsa/ | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mato /ˈmato/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ |
| Tangan | alima /aˈlima/ | lima /lima/ | lima /ˈlima/ | nima /ˈnima/ | longon /ˈloŋon/ | lima /ˈlima/ | lima /lima/ |
| Hati | atay /aˈtai/ | varung /vaɾuŋ/ | loto /ˈloto/ | mafu /ˈmafu/ | kosingan /koˈsiŋan/ | mafu /ˈmafu/ | kalumetan /kalumetan/ |
| Cinta | ababai /aˈbabai/ | nasaqaqa /nasaqaqa/ | aloa /aˈloa/ | ʻofa /ˈʔofa/ | ohunod /oˈhunod/ | alofa /aˈlofa/ | ulaw /ulaw/ |
| Pohon | cəkələ /tsəkələ/ | kasiw /kasiw/ | lākau /laːˈkau/ | ʻakau /ʔaˈkau/ | kayu /ˈkaju/ | la'akau /laʔaˈkau/ | kawi /kawi/ |
| Rumah | daane /daːne/ | umaq /umaq/ | wale /ˈwale/ | fale /ˈfale/ | walai /waˈlai/ | fale /ˈfale/ | ruma /ɾuma/ |
| Anjing | takanaw /taˈkanau/ | vatu /vatu/ | kulī /kuˈliː/ | kulī /kuˈliː/ | tasu /ˈtasu/ | kulī /kuˈliː/ | suwan /suwan/ |
| Kucing | ngiyaw /ŋiˈjau/ | ngiaw /ŋiaw/ | pusi /ˈpusi/ | pusi /ˈpusi/ | tusing /ˈtusiŋ/ | pūsi /ˈpuːsi/ | kating /katiŋ/ |
| Makan | waane /ˈwaːne/ | keman /kəman/ | kai /kai/ | kai /kai/ | mangakan /maˈŋakan/ | kai /kai/ | kuman /kuman/ |
| Minum | otobi /oˈtobi/ | temekel /təməkəl/ | inu /ˈinu/ | inu /ˈinu/ | monginum /moˈŋinum/ | inu /ˈinu/ | enpa /enpa/ |
| Satu | itha /iˈθa/ | ita /ita/ | tayi /ˈtaji/ | tahi /ˈtahi/ | iso /ˈiso/ | tasi /ˈtasi/ | sa /sa/ |
| Dua | drusa /ɖusa/ | drusa /ɖusa/ | lua /lua/ | lua /lua/ | duvo /duvo/ | lua /ˈlua/ | zua /ʐua/ |
| Halo | sabaw /saˈbau/ | masalu /masalu/ | kia orana /kia oˈɾana/ | mālō te maʻuli /maːloː te maˈʔuli/ | kopivosian /kopiˈvosian/ | mālō /maːˈloː/ | marayas /maɾajas/ |
| Terima kasih | masalu /maˈsalu/ | masalu /masalu/ | meitaki /meiˈtaki/ | mālō /maːˈloː/ | pounsikou /pounˈsikou/ | mālō /maːˈloː/ | kasapakan /kasapakan/ |
| Baik | manangi /maˈnaŋi/ | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | lelei /leˈlei/ | lelei /leˈlei/ | avasi /aˈvasi/ | mālie /maːˈlie/ | mauruway /mauɾuwai/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.