агъул чӏал
Bahasa Aghul
Kaukasus Timur Laut
Aghul (Aghulan; nama asli Аґул чӀал) adalah bahasa Kaukasus Timur Laut dari cabang Lezgik, dituturkan oleh sekitar 30.000 orang di distrik Agulsky dan Kurakhsky di Republik Dagestan, Rusia. Secara linguistik, Aghul berkerabat dekat dengan Lezgia (lez) dan Tabasaran (tab), menampilkan ciri-ciri khas Kaukasus Timur Laut: inventaris konsonan yang besar (dengan ejektif dan uvular), morfologi aglutinatif, penyelarasan ergatif, dan sistem kasus yang kompleks (~14 bentuk kasus). Aghul memiliki empat zona dialek yang berbeda (Aghul Asli, Koshan, Kerenkhyu, Tpig), dengan ragam Tpig sebagai yang paling banyak dituturkan dan menjadi dasar standar sastra modern. Bahasa ini menerima norma sastra Kiril pada tahun 1990 sebagai bagian dari program pemberantasan buta huruf Dagestan pasca-Soviet.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Aghul
Air
хьед
/ħed/
Api
цӏай
/tsʼaj/
Matahari
рагъ
/raʁ/
Bulan
ваз
/vaz/
Bintang
гъед
/ʁed/
Ibu
баб
/bab/
Ayah
ада
/ada/
Saya
зун
/zun/
Kamu
вун
/wun/
Nama
тӀвар
/tʼʷar/
Mata
ул
/ul/
Tangan
хил
/xil/
Hati
юкӏ
/jukʼ/
Cinta
кӏанди
/kʼandi/
Pohon
тар
/tar/
Rumah
кьали
/qʼali/
Anjing
хвай
/xwaj/
Kucing
кац
/kats/
Makan
ифи
/ifi/
Minum
ахъан
/aqʼan/
Satu
са
/sa/
Dua
кьуд
/qʼud/
Halo
салам
/salam/
Terima kasih
баркалла
/baɾkalːa/
Baik
хъвай
/qwaj/
Burung kangkok
кекку
/kːekːu/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa NE Caucasian terkait
| Arti | Bahasa Aghul | Bahasa Lezgi | Bahasa Budukh | Bahasa Tabasaran | Bahasa Rutul | Bahasa Kryts | Bahasa Tsakhur |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | хьед /ħed/ | яд /jad/ | хьед /ħed/ | штар /ʃtar/ | хьед /ħed/ | xed /xed/ | хьад /ħad/ |
| Api | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | ts'a /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Matahari | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | варагъ /waraʁ/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | верг /verɡ/ |
| Bulan | ваз /vaz/ | варз /varz/ | ваз /vaz/ | варз /varz/ | ваз /waz/ | vats /vats/ | ваз /vaz/ |
| Bintang | гъед /ʁed/ | гъед /ʁed/ | хед /χed/ | хяд /xæd/ | хед /χed/ | xed /xed/ | хане /χanɛ/ |
| Ibu | баб /bab/ | диде /dide/ | баб /bab/ | баб /bab/ | нин /nin/ | dada /dada/ | йед /jed/ |
| Ayah | ада /ada/ | буба /buba/ | дада /dada/ | дад /dad/ | дид /did/ | buba /buba/ | дакӏ /dakʼ/ |
| Saya | зун /zun/ | зун /zun/ | зы /zɨ/ | узу /uzu/ | зы /zɨ/ | zin /zin/ | зы /zɨ/ |
| Kamu | вун /wun/ | вун /wun/ | вы /wɨ/ | уву /uvu/ | вы /wɨ/ | vun /vun/ | ғу /ʁu/ |
| Nama | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | дур /dur/ | tʼʷar /tʼʷar/ | до /do/ |
| Mata | ул /ul/ | вил /vil/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ul /ul/ | ул /ul/ |
| Tangan | хил /xil/ | гъил /ʁil/ | кул /kul/ | хил /xil/ | хыл /χɨl/ | kul /kul/ | хыл /xəl/ |
| Hati | юкӏ /jukʼ/ | рикӏ /rikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | rikʼ /rikʼ/ | йикӏ /jikʼ/ |
| Cinta | кӏанди /kʼandi/ | кӏан хьун /kʼan χun/ | — /—/ | ккунивал /kːunival/ | — /—/ | mukan /muˈkan/ | ыкӏикна /əkʼikna/ |
| Pohon | тар /tar/ | тар /tar/ | тар /tar/ | гар /ɡar/ | хыл /χɨl/ | xer /xer/ | йывон /jəvon/ |
| Rumah | кьали /qʼali/ | кӏвал /kʼval/ | кӏул /kʼul/ | хал /xal/ | хал /χal/ | xal /xal/ | хав /xav/ |
| Anjing | хвай /xwaj/ | кицӏ /kitsʼ/ | хвар /χʷar/ | хю /xy/ | хыних /χɨniχ/ | xveqʼ /χveqʼ/ | хӏвай /ħʷaj/ |
| Kucing | кац /kats/ | кац /kats/ | — /—/ | кет /ket/ | гету /ɡetu/ | — /—/ | кӏет /kʼet/ |
| Makan | ифи /ifi/ | тӏуьн /tʼyn/ | ухьун /uħun/ | ипӏуб /ipʼub/ | ухьун /uħun/ | ulkura /ulˈkura/ | аӏкӏвыс /aʕkʷʼəs/ |
| Minum | ахъан /aqʼan/ | хъун /qun/ | эджи /edʒi/ | ужуб /uʒub/ | эджин /edʒin/ | hatsra /hatsˈra/ | ийыхьес /iijəħes/ |
| Satu | са /sa/ | сад /sad/ | са /sa/ | саб /sab/ | са /sa/ | sa /sa/ | са /sa/ |
| Dua | кьуд /qʼud/ | кьвед /qʷʼed/ | къуьд /qʼʷyd/ | кьюб /qʼyb/ | кьуьд /qʼyd/ | qʼʷad /qʼʷad/ | къвад /qʼʷad/ |
| Halo | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ |
| Terima kasih | баркалла /baɾkalːa/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | — /—/ | — /—/ | бахытыд /baxətəd/ |
| Baik | хъвай /qwaj/ | хъсан /qsan/ | — /—/ | ужу /uʒu/ | йишды /jiʃdɨ/ | yiğin /jiˈʁin/ | йишда /jiʃda/ |
| Burung kangkok | кекку /kːekːu/ | кукупӀ /kːukːupʼ/ | гугутӀ /ɡuɡutʼ/ | кукум /kːukːum/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гугу /ɡuɡu/ | гукки /ɡukːi/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.