Будад мез
Bahasa Budukh
Kaukasus Timur Laut (Lezgic, subkelompok Shahdagh)
Budukh (Будад мез / Budad mez) adalah bahasa Kaukasia Timur Laut yang terancam punah secara kritis, dari subkelompok Shahdagh cabang Lezgik, yang dituturkan oleh sekitar 200 orang di satu-satunya desa Buduq di Distrik Quba, timur laut Azerbaijan. Dalam Lezgik, Budukh membentuk klaster Shahdagh kecil bersama kerabat terdekatnya, Kryts (kry), keduanya berasal dari nenek moyang proto-Shahdagh yang sama. Secara tipologis Budukh memiliki ciri khas Lezgik — inventaris konsonan besar dengan fonem ejektif dan faringalisasi, penjajaran ergatif-absolutif, tiga hingga empat kelas nomina, dan sistem kasus spasial yang kompleks — tetapi tidak seperti bahasa Lezgi atau Tabasaran, ia tidak memiliki ortografi resmi, dan transmisi antargenerasi sebagian besar telah beralih ke bahasa Azerbaijan.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Budukh
Air
хьед
/ħed/
Api
цӏай
/tsʼaj/
Matahari
рагъ
/raʁ/
Bulan
ваз
/vaz/
Bintang
хед
/χed/
Ibu
баб
/bab/
Ayah
дада
/dada/
Saya
зы
/zɨ/
Kamu
вы
/wɨ/
Nama
тӀвар
/tʼʷar/
Mata
ул
/ul/
Tangan
кул
/kul/
Hati
юкӏ
/jukʼ/
Cinta
—
/—/
Pohon
тар
/tar/
Rumah
кӏул
/kʼul/
Anjing
хвар
/χʷar/
Kucing
—
/—/
Makan
ухьун
/uħun/
Minum
эджи
/edʒi/
Satu
са
/sa/
Dua
къуьд
/qʼʷyd/
Halo
салам
/salam/
Terima kasih
—
/—/
Baik
—
/—/
Burung kangkok
гугутӀ
/ɡuɡutʼ/
Sumber
- Talibov (2007) Budukhsko-russkij slovar'
- Alekseev (1994) Budukh, in The Indigenous Languages of the Caucasus, vol. 4
- Glottolog: Budukh
- Ethnologue: bdk
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa NE Caucasian (Lezgic, Shahdagh subgroup) terkait
| Arti | Bahasa Budukh | Bahasa Rutul | Bahasa Aghul | Bahasa Kryts | Bahasa Tabasaran | Bahasa Lezgi | Bahasa Tsakhur |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | xed /xed/ | штар /ʃtar/ | яд /jad/ | хьад /ħad/ |
| Api | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | ts'a /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Matahari | рагъ /raʁ/ | варагъ /waraʁ/ | рагъ /raʁ/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | верг /verɡ/ |
| Bulan | ваз /vaz/ | ваз /waz/ | ваз /vaz/ | vats /vats/ | варз /varz/ | варз /varz/ | ваз /vaz/ |
| Bintang | хед /χed/ | хед /χed/ | гъед /ʁed/ | xed /xed/ | хяд /xæd/ | гъед /ʁed/ | хане /χanɛ/ |
| Ibu | баб /bab/ | нин /nin/ | баб /bab/ | dada /dada/ | баб /bab/ | диде /dide/ | йед /jed/ |
| Ayah | дада /dada/ | дид /did/ | ада /ada/ | buba /buba/ | дад /dad/ | буба /buba/ | дакӏ /dakʼ/ |
| Saya | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ | зун /zun/ | zin /zin/ | узу /uzu/ | зун /zun/ | зы /zɨ/ |
| Kamu | вы /wɨ/ | вы /wɨ/ | вун /wun/ | vun /vun/ | уву /uvu/ | вун /wun/ | ғу /ʁu/ |
| Nama | тӀвар /tʼʷar/ | дур /dur/ | тӀвар /tʼʷar/ | tʼʷar /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | до /do/ |
| Mata | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ul /ul/ | ул /ul/ | вил /vil/ | ул /ul/ |
| Tangan | кул /kul/ | хыл /χɨl/ | хил /xil/ | kul /kul/ | хил /xil/ | гъил /ʁil/ | хыл /xəl/ |
| Hati | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | rikʼ /rikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | рикӏ /rikʼ/ | йикӏ /jikʼ/ |
| Cinta | — /—/ | — /—/ | кӏанди /kʼandi/ | mukan /muˈkan/ | ккунивал /kːunival/ | кӏан хьун /kʼan χun/ | ыкӏикна /əkʼikna/ |
| Pohon | тар /tar/ | хыл /χɨl/ | тар /tar/ | xer /xer/ | гар /ɡar/ | тар /tar/ | йывон /jəvon/ |
| Rumah | кӏул /kʼul/ | хал /χal/ | кьали /qʼali/ | xal /xal/ | хал /xal/ | кӏвал /kʼval/ | хав /xav/ |
| Anjing | хвар /χʷar/ | хыних /χɨniχ/ | хвай /xwaj/ | xveqʼ /χveqʼ/ | хю /xy/ | кицӏ /kitsʼ/ | хӏвай /ħʷaj/ |
| Kucing | — /—/ | гету /ɡetu/ | кац /kats/ | — /—/ | кет /ket/ | кац /kats/ | кӏет /kʼet/ |
| Makan | ухьун /uħun/ | ухьун /uħun/ | ифи /ifi/ | ulkura /ulˈkura/ | ипӏуб /ipʼub/ | тӏуьн /tʼyn/ | аӏкӏвыс /aʕkʷʼəs/ |
| Minum | эджи /edʒi/ | эджин /edʒin/ | ахъан /aqʼan/ | hatsra /hatsˈra/ | ужуб /uʒub/ | хъун /qun/ | ийыхьес /iijəħes/ |
| Satu | са /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | sa /sa/ | саб /sab/ | сад /sad/ | са /sa/ |
| Dua | къуьд /qʼʷyd/ | кьуьд /qʼyd/ | кьуд /qʼud/ | qʼʷad /qʼʷad/ | кьюб /qʼyb/ | кьвед /qʷʼed/ | къвад /qʼʷad/ |
| Halo | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ |
| Terima kasih | — /—/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | бахытыд /baxətəd/ |
| Baik | — /—/ | йишды /jiʃdɨ/ | хъвай /qwaj/ | yiğin /jiˈʁin/ | ужу /uʒu/ | хъсан /qsan/ | йишда /jiʃda/ |
| Burung kangkok | гугутӀ /ɡuɡutʼ/ | гиггу /ɡiɡːu/ | кекку /kːekːu/ | гугу /ɡuɡu/ | кукум /kːukːum/ | кукупӀ /kːukːupʼ/ | гукки /ɡukːi/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.