цез мец
Bahasa Tsez
Kaukasus Timur Laut
Bahasa Tsez (autonim Цез мец, juga disebut Dido) adalah sebuah bahasa Kaukasus Timur Laut dari cabang Tsezik, yang dituturkan oleh sekitar 15.000 orang di Distrik Tsuntinsky, Republik Dagestan, Rusia, dekat perbatasan Georgia. Secara linguistik, bahasa Tsez terkenal dalam tipologi linguistik karena memiliki salah satu inventaris kasus terbesar di dunia — sekitar 64 bentuk kasus apabila semua paradigma spasial-orientasional diperhitungkan — yang digunakan oleh ahli tipologi Bernard Comrie dan Maria Polinsky sebagai contoh acuan untuk morfologi kasus aglutinatif yang «ekstrem». Ciri-ciri lainnya meliputi penyelarasan ergatif-absolutif, inventaris konsonan yang besar dengan faringalisasi dan ejektif, serta kesesuaian kelas nomina (4 kelas). Secara historis bahasa Tsez merupakan bahasa tak bertulis; era pasca-Soviet menyaksikan pengembangan ortografi Sirilik komunitas yang berbasis konvensi bahasa Avar, tetapi tidak ada tradisi sastra besar.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Tsez
Air
лъи
/ɬi/
Api
цӏи
/tsʼi/
Matahari
буцӏ
/butsʼ/
Bulan
бутӏтӏи
/butʼːi/
Bintang
цӀуни
/tsʼuni/
Ibu
эни
/eni/
Ayah
обу
/obu/
Saya
ди
/di/
Kamu
ми
/mi/
Nama
цӀе
/tsʼe/
Mata
оьзи
/øzi/
Tangan
рекь
/reqʼ/
Hati
ракӏ
/rakʼ/
Cinta
уйла
/ujla/
Pohon
ачӏи
/atʃʼi/
Rumah
ма
/ma/
Anjing
жек
/ʒek/
Kucing
кету
/ketu/
Makan
ишер
/iʃer/
Minum
жекер
/ʒeker/
Satu
сис
/sis/
Dua
къӀано
/qˤʼaːno/
Halo
салам
/salam/
Terima kasih
баркалла
/baɾkalːa/
Baik
игу
/iɡu/
Burung kangkok
куку
/kuku/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa NE Caucasian terkait
| Arti | Bahasa Tsez | Bahasa Khvarshi | Bahasa Avar | Bahasa Lak | Bahasa Hunzib | Bahasa Dargwa | Bahasa Andi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | лъи /ɬi/ | лъа /ɬa/ | лъим /ɬim/ | щин /ʃin/ | лъи /ɬiː/ | шин /ʃin/ | лъен /ɬen/ |
| Api | цӏи /tsʼi/ | цIа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | цӏу /tsʼu/ | цIə /tsʼə/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Matahari | буцӏ /butsʼ/ | бухъ /buqχ/ | бакъ /baqʼ/ | бургъ /burʁ/ | бохъ /boqχ/ | берхӏи /beɾħi/ | миллӏи /milːi/ |
| Bulan | бутӏтӏи /butʼːi/ | буца /butsa/ | моцӏ /motsʼ/ | барз /barz/ | боцо /botso/ | баз /baz/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ |
| Bintang | цӀуни /tsʼuni/ | цӀирис /tsʼiris/ | цӀва /tsʼʷa/ | цӀукӀу /tsʼukʼu/ | цӀирис /tsʼiris/ | зубари /zubari/ | цӀцӀа /tsʼːa/ |
| Ibu | эни /eni/ | ишу /iʃu/ | эбел /ebel/ | нину /ninu/ | — /—/ | неш /neʃ/ | ила /ila/ |
| Ayah | обу /obu/ | обу /obu/ | эмен /emen/ | ппу /pːu/ | абу /abu/ | атта /atːa/ | има /ima/ |
| Saya | ди /di/ | до /do/ | дун /dun/ | на /na/ | дə /də/ | ду /du/ | ден /dẽ/ |
| Kamu | ми /mi/ | мо /mo/ | мун /mun/ | ина /ina/ | мə /mə/ | хӀу /ħu/ | мин /min/ |
| Nama | цӀе /tsʼe/ | цӀери /tsʼeri/ | цӀар /tsʼar/ | цӀа /tsʼa/ | цӀе /tsʼe/ | у /u/ | цӀер /tsʼeːr/ |
| Mata | оьзи /øzi/ | эзал /ezal/ | бер /ber/ | я /ja/ | гьаре /hare/ | хӏули /ħuli/ | гьаркӏо /haɾkʼo/ |
| Tangan | рекь /reqʼ/ | лекьа /leʟ̌a/ | квер /kʷer/ | ка /ka/ | коро /koro/ | някӏ /ɲakʼ/ | рекьа /rekʼa/ |
| Hati | ракӏ /rakʼ/ | локIва /lokʼʷa/ | ракӏ /rakʼ/ | дакӏ /dakʼ/ | ракIу /rakʼu/ | уркӏи /urkʼi/ | рокӏо /rokʼo/ |
| Cinta | уйла /ujla/ | гокъа /ɡoqʼa/ | рокьи /rotɬʼi/ | ччан /tʃːan/ | — /—/ | дигай /diɡaj/ | — /—/ |
| Pohon | ачӏи /atʃʼi/ | гъван /ʁʷan/ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ | мурхь /muɾħ/ | хонхе /χõχe/ | галга /ɡalɡa/ | рикьва /riqʷːa/ |
| Rumah | ма /ma/ | агъ /aq/ | рукъ /ruq/ | къатта /qatːa/ | — /—/ | хъали /qali/ | хъоро /qʼoro/ |
| Anjing | жек /ʒek/ | гъве /ʁʷe/ | гьой /hoj/ | ккун /kːun/ | вə /wə/ | хя /xja/ | хвай /χʷaj/ |
| Kucing | кету /ketu/ | — /—/ | кету /ketu/ | ккац /kːats/ | — /—/ | гата /ɡata/ | — /—/ |
| Makan | ишер /iʃer/ | лацIа /latsʼa/ | кваназе /kʷanaze/ | ккаву /kːavu/ | мухъа /muqχa/ | букӏан /bukʼan/ | икъвин /iqʷːin/ |
| Minum | жекер /ʒeker/ | цIода /tsʼoda/ | гьекӏезе /hekʼeze/ | гьавхь /ʕavħ/ | хулIа /χuɬa/ | даркьес /daɾqʼes/ | игьин /iɣin/ |
| Satu | сис /sis/ | гьас /has/ | цо /tso/ | ца /tsa/ | гьəнс /həns/ | ца /tsa/ | цеб /tseb/ |
| Dua | къӀано /qˤʼaːno/ | къӀано /qˤʼano/ | кӀиго /kʼiɡo/ | кӀива /kʼiwa/ | къӀоно /qˤʼono/ | кӀел /kʼel/ | чӀеди /tʃʼedi/ |
| Halo | салам /salam/ | — /—/ | ворчӏами /voɾtʃʼami/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ |
| Terima kasih | баркалла /baɾkalːa/ | — /—/ | баркала /baɾkala/ | барчаллагь /baɾtʃalːaʁ/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ | — /—/ |
| Baik | игу /iɡu/ | логу /loɡu/ | лъикӏаб /ɬikʼab/ | хъинсса /qinsːa/ | кIотIу /kʼotʼu/ | гӏяхӏил /ʕaħil/ | — /—/ |
| Burung kangkok | куку /kuku/ | куку /kuku/ | гагу /ɡaɡu/ | ччикку /tʃːikːu/ | кӀукӀутӀо /kʼukʼutʼo/ | гегуг /ɡeɡuɡ/ | гиггу /ɡiɡːu/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.