ЦӀаIхна миз
Bahasa Tsakhur
rumpun Kaukasus Timur Laut (Lezgik, subkelompok Aghul-Tabasaran-Tsakhur)
Bahasa Tsakhur (ЦӀаIхна миз atau Yiqby dalam autonim) adalah bahasa Kaukasus Timur Laut (Lezgik) di Daghestan selatan dan wilayah timur laut Azerbaijan yang berdekatan. Orang Tsakhur secara tradisional adalah peternak transhuman yang padang rumput musim panasnya berada di Kaukasus tinggi dan padang rumput musim dinginnya di dataran rendah Azerbaijan. Bahasa Tsakhur memiliki ciri tipologis khas rumpun Lezgik: inventaris konsonan yang kaya dengan bunyi ejektif, penjajaran ergatif-absolutif, empat kelas nomina, dan morfologi kasus spasial yang rumit (~17 kasus termasuk subkategorisasi lokatif). Ortografi berbasis Kiril tahun 1992 diadopsi di bawah kebijakan bahasa minoritas Daghestan.
Tempat dituturkan
31 kata inti dalam Bahasa Tsakhur
Air
хьад
/ħad/
Api
цӏай
/tsʼaj/
Matahari
верг
/verɡ/
Bulan
ваз
/vaz/
Bintang
хане
/χanɛ/
Ibu
йед
/jed/
Ayah
дакӏ
/dakʼ/
Saya
зы
/zɨ/
Kamu
ғу
/ʁu/
Nama
до
/do/
Mata
ул
/ul/
Tangan
хыл
/xəl/
Hati
йикӏ
/jikʼ/
Cinta
ыкӏикна
/əkʼikna/
Pohon
йывон
/jəvon/
Rumah
хав
/xav/
Anjing
хӏвай
/ħʷaj/
Kucing
кӏет
/kʼet/
Makan
аӏкӏвыс
/aʕkʷʼəs/
Minum
ийыхьес
/iijəħes/
Satu
са
/sa/
Dua
къвад
/qʼʷad/
Halo
салам
/salam/
Terima kasih
бахытыд
/baxətəd/
Baik
йишда
/jiʃda/
Burung kangkok
гукки
/ɡukːi/
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa NE Caucasian (Lezgic, Aghul-Tabasaran-Tsakhur subgroup) terkait
| Arti | Bahasa Tsakhur | Bahasa Rutul | Bahasa Budukh | Bahasa Aghul | Bahasa Tabasaran | Bahasa Kryts | Bahasa Lezgi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | хьад /ħad/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | штар /ʃtar/ | xed /xed/ | яд /jad/ |
| Api | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | ts'a /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Matahari | верг /verɡ/ | варагъ /waraʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | рагъ /raʁ/ |
| Bulan | ваз /vaz/ | ваз /waz/ | ваз /vaz/ | ваз /vaz/ | варз /varz/ | vats /vats/ | варз /varz/ |
| Bintang | хане /χanɛ/ | хед /χed/ | хед /χed/ | гъед /ʁed/ | хяд /xæd/ | xed /xed/ | гъед /ʁed/ |
| Ibu | йед /jed/ | нин /nin/ | баб /bab/ | баб /bab/ | баб /bab/ | dada /dada/ | диде /dide/ |
| Ayah | дакӏ /dakʼ/ | дид /did/ | дада /dada/ | ада /ada/ | дад /dad/ | buba /buba/ | буба /buba/ |
| Saya | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ | зун /zun/ | узу /uzu/ | zin /zin/ | зун /zun/ |
| Kamu | ғу /ʁu/ | вы /wɨ/ | вы /wɨ/ | вун /wun/ | уву /uvu/ | vun /vun/ | вун /wun/ |
| Nama | до /do/ | дур /dur/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | tʼʷar /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ |
| Mata | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ul /ul/ | вил /vil/ |
| Tangan | хыл /xəl/ | хыл /χɨl/ | кул /kul/ | хил /xil/ | хил /xil/ | kul /kul/ | гъил /ʁil/ |
| Hati | йикӏ /jikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | rikʼ /rikʼ/ | рикӏ /rikʼ/ |
| Cinta | ыкӏикна /əkʼikna/ | — /—/ | — /—/ | кӏанди /kʼandi/ | ккунивал /kːunival/ | mukan /muˈkan/ | кӏан хьун /kʼan χun/ |
| Pohon | йывон /jəvon/ | хыл /χɨl/ | тар /tar/ | тар /tar/ | гар /ɡar/ | xer /xer/ | тар /tar/ |
| Rumah | хав /xav/ | хал /χal/ | кӏул /kʼul/ | кьали /qʼali/ | хал /xal/ | xal /xal/ | кӏвал /kʼval/ |
| Anjing | хӏвай /ħʷaj/ | хыних /χɨniχ/ | хвар /χʷar/ | хвай /xwaj/ | хю /xy/ | xveqʼ /χveqʼ/ | кицӏ /kitsʼ/ |
| Kucing | кӏет /kʼet/ | гету /ɡetu/ | — /—/ | кац /kats/ | кет /ket/ | — /—/ | кац /kats/ |
| Makan | аӏкӏвыс /aʕkʷʼəs/ | ухьун /uħun/ | ухьун /uħun/ | ифи /ifi/ | ипӏуб /ipʼub/ | ulkura /ulˈkura/ | тӏуьн /tʼyn/ |
| Minum | ийыхьес /iijəħes/ | эджин /edʒin/ | эджи /edʒi/ | ахъан /aqʼan/ | ужуб /uʒub/ | hatsra /hatsˈra/ | хъун /qun/ |
| Satu | са /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | саб /sab/ | sa /sa/ | сад /sad/ |
| Dua | къвад /qʼʷad/ | кьуьд /qʼyd/ | къуьд /qʼʷyd/ | кьуд /qʼud/ | кьюб /qʼyb/ | qʼʷad /qʼʷad/ | кьвед /qʷʼed/ |
| Halo | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ |
| Terima kasih | бахытыд /baxətəd/ | — /—/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ |
| Baik | йишда /jiʃda/ | йишды /jiʃdɨ/ | — /—/ | хъвай /qwaj/ | ужу /uʒu/ | yiğin /jiˈʁin/ | хъсан /qsan/ |
| Burung kangkok | гукки /ɡukːi/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гугутӀ /ɡuɡutʼ/ | кекку /kːekːu/ | кукум /kːukːum/ | гугу /ɡuɡu/ | кукупӀ /kːukːupʼ/ |
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.