Reʻo Paʻumotu
तुआमोतुआन भाषा
ऑस्ट्रोनेशियाई (पॉलिनेशियाई)
तुआमोतुआन, जिसे पा'उमोतु या Reo Pa'umotu भी कहते हैं (ISO 639-3: pmt), फ़्रेंच पॉलिनेशिया के तुआमोतु द्वीपसमूह में बोली जाने वाली पूर्वी पॉलिनेशियाई भाषा है। यह द्वीपसमूह के दूर-दूर स्थित प्रवालद्वीपों में फैले सात क्षेत्रीय भाषा-क्षेत्रों—Tapuhoe, Maragai, Mihiroa, Vāhitu, Fagatau, Parata और Nāpuka—से मिलकर बनी है। भाषा संकटग्रस्त है: वयस्क, विशेषकर दादा-दादी की पीढ़ी, अब भी इसका प्रयोग करती है, लेकिन घर में इसे पूर्ण रूप से सीखने वाले बच्चों की संख्या घट रही है, जबकि अनेक सार्वजनिक क्षेत्रों में ताहिती और फ़्रांसीसी का प्रभुत्व है। यह स्वर-दीर्घता और कंठद्वारी अवरोध को चिह्नित करने वाली लैटिन-आधारित वर्तनी में लिखी जाती है। 2008 में स्थापित Kāruru Vānaga अकादमी भाषा के मानकीकरण, शिक्षण को बढ़ावा देने और संचार में सहायता के लिए काम करती है; स्थानीय आवश्यकताओं के अनुरूप स्कूल पाठ्यक्रमों में भी पा'उमोतु शिक्षण सामग्री दी जाती है।
कहाँ बोली जाती है
तुआमोतुआन भाषा में 31 मूल शब्द
पानी
vai
/wai/
आग
afi
/afi/
सूरज
ra
/ra/
चाँद
marama
/marama/
तारा
fetū
/feˈtuː/
माता
metua vahine
/metua vahine/
पिता
metua tane
/metua tane/
मैं
au
/au/
तुम
koe
/koe/
नाम
ingoa
/iˈŋoa/
आँख
mata
/mata/
हाथ
rima
/rima/
दिल
—
/—/
प्रेम
aroha
/ʔaroha/
पेड़
rait
/rait/
घर
fare
/fare/
कुत्ता
kuri
/kuri/
बिल्ली
—
/—/
खाना
kai
/kai/
पीना
inu
/inu/
एक
tahi
/tahi/
दो
rua
/rua/
नमस्ते
—
/—/
धन्यवाद
—
/—/
अच्छा
maiata
/maiata/
शब्दों की तुलना
Austronesian (Polynesian) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | तुआमोतुआन भाषा | नियुएआन | टोकेलाउअन | तुवालुआन | कुक द्वीप माओरी | रापानुइ | टोंगन |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | vai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| आग | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | ahi /ahi/ | ahi /ahi/ | afi /afi/ |
| सूरज | ra /ra/ | lā /laː/ | la /la/ | laa /laː/ | rā /raː/ | raʻā /raʔaː/ | laʻā /laʔaː/ |
| चाँद | marama /marama/ | mahina /mahina/ | malama /malama/ | masina /masina/ | marama /marama/ | mahina /mahina/ | māhina /maːhina/ |
| तारा | fetū /feˈtuː/ | fetū /feˈtuː/ | fetu /fetu/ | fetū /feˈtuː/ | etū /eˈtuː/ | hetuʻu /heˈtuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ |
| माता | metua vahine /metua vahine/ | matua fifine /matua fifine/ | mātua /maːtua/ | maatua /maːtua/ | māmā /maːmaː/ | matuʻa vahine /matuʔa vahine/ | faʻē /faʔeː/ |
| पिता | metua tane /metua tane/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | pāpā /paːpaː/ | matuʻa tāne /matuʔa taːne/ | tamai /tamai/ |
| मैं | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ |
| तुम | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| नाम | ingoa /iˈŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iˈŋoa/ | ingoa /iˈŋoa/ | ingoa /iˈŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ |
| आँख | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| हाथ | rima /rima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | rima /ɾima/ | rima /ɾima/ | nima /nima/ |
| दिल | — /—/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | ngākau /ŋaːkau/ | mahatu /mahatu/ | loto /loto/ |
| प्रेम | aroha /ʔaroha/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | aro'a /aɾoʔa/ | hanga /haŋa/ | ʻofa /ʔofa/ |
| पेड़ | rait /rait/ | akau /akau/ | lakau /lakau/ | laakau /laːkau/ | rākau /raːkau/ | tumu rākau /tumu raːkau/ | ʻakau /ʔakau/ |
| घर | fare /fare/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | 'are /ʔaɾe/ | hare /haɾe/ | fale /fale/ |
| कुत्ता | kuri /kuri/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kurī /kuɾiː/ | paihega /paiheŋa/ | kulī /kuliː/ |
| बिल्ली | — /—/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngiao /ŋiao/ | kati /kati/ | pusi /pusi/ |
| खाना | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| पीना | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | unu /unu/ | inu /inu/ |
| एक | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | ta'i /taʔi/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ |
| दो | rua /rua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /ˈlua/ | rua /ˈrua/ | rua /ˈrua/ | ua /ua/ |
| नमस्ते | — /—/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | malo ni /malo ni/ | taalofa /taːlofa/ | kia orāna /kia oɾaːna/ | ʻiorana /ʔioɾana/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ |
| धन्यवाद | — /—/ | fakaaue /fakaaue/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | meitaki /meitaki/ | maururu /mauɾuɾu/ | mālō /maːloː/ |
| अच्छा | maiata /maiata/ | mitaki /mitaki/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | meitaki /meitaki/ | riva /ɾiva/ | lelei /lelei/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।