Ngäbere
न्गाबेरे
चिब्चान भाषा-परिवार
न्गाबेरे (जिसे गुआयमी या मोवेरे भी कहा जाता है) वक्ताओं की संख्या के लिहाज़ से सबसे बड़ी चिब्चा भाषा है, जिसे पनामा और कोस्टा रिका में फैले लगभग 1,70,000 न्गाबे लोग बोलते हैं। चिब्चा परिवार (लगभग 14 जीवित भाषाएँ, कुल मिलाकर लगभग 3 लाख वक्ता) स्पेनी विजय से पहले कोस्टा रिका–पनामा के भू-संयोजक तथा उत्तरी कोलंबिया और वेनेज़ुएला पर छाया हुआ था; यद्यपि न्गाबेरे के सबसे अधिक वक्ता हैं, फिर भी यह आज जीवंत रहने वाली एकमात्र चिब्चा भाषा नहीं है — गुना (कुना), जिसके 60,000 से अधिक वक्ता हैं और जिसे गुना याला में सह-राजभाषा का दर्जा प्राप्त है, भी सक्रिय रूप से आगे बढ़ाई जा रही है। न्गाबे-बुग्ले कोमार्का (1997, 2008 में विस्तारित) लैटिन अमेरिका के सबसे बड़े स्वदेशी-प्रशासित क्षेत्रों में से एक है। भाषिक दृष्टि से न्गाबेरे में चिब्चा की शास्त्रीय विशेषताएँ हैं: पूर्व-नासिकीकृत स्पर्श व्यंजन, एक जटिल स्वर-व्यवस्था और SOV पदक्रम। द्विभाषी शिक्षा और कोमार्का के रेडियो प्रसारण के माध्यम से भाषा-संरक्षण का कार्य सक्रिय रूप से जारी है।
कहाँ बोली जाती है
न्गाबेरे में 31 मूल शब्द
पानी
ñö
/ɲø/
आग
nio
/nio/
सूरज
ngwen
/ŋʷen/
चाँद
só
/só/
तारा
muke
/muke/
माता
meye
/meje/
पिता
rün
/rɨn/
मैं
ti
/ti/
तुम
mä
/mæ/
नाम
kä
/kæ/
आँख
okwä
/okwɨ/
हाथ
kise
/kise/
दिल
brukwä
/bɾukwɨ/
प्रेम
tare
/taɾe/
पेड़
krätä
/kɾɨtɨ/
घर
ju
/dʒu/
कुत्ता
nukro
/nukɾo/
बिल्ली
mishi
/miʃi/
खाना
mrö
/mrø/
पीना
ñögö
/ɲøɡø/
एक
krati
/kɾati/
दो
krobu
/kɾobu/
नमस्ते
käre
/kɨɾe/
धन्यवाद
kuin
/kuin/
अच्छा
kuin
/kuin/
स्रोत
शब्दों की तुलना
Chibchan संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | न्गाबेरे | मिसाक | उत्तरी न्डेबेले | स्वाजी | मिक्माक | आदांगमे | ज़ुलू |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | ñö /ɲø/ | unø /unø/ | amanzi /amanzi/ | emanti /emanti/ | samqwan /samɡʷan/ | nyu /ɲu/ | amanzi /amanzi/ |
| आग | nio /nio/ | nipi /nipi/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | puktew /puɡdew/ | la /la/ | umlilo /umlilo/ |
| सूरज | ngwen /ŋʷen/ | shi /ʃi/ | ilanga /ilaŋɡa/ | lilanga /lilaŋɡa/ | naku'set /naɡuːset/ | hyɛ /çɛ/ | ilanga /ilaŋɡa/ |
| चाँद | só /só/ | atru /atɾu/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | tepkunaset /tebɡunaset/ | nyɔnyɔɛ /ɲɔɲɔɛ/ | inyanga /iɲaŋɡa/ |
| तारा | muke /muke/ | kualøm /kwalʌm/ | inkanyezi /iŋkaɲezi/ | inkhanyeti /iŋkʰaɲeti/ | kloqoej /kl̩qwetʃ/ | ŋulami /ŋulami/ | inkanyezi /iŋkaˈɲeːzi/ |
| माता | meye /meje/ | mama /mama/ | umama /umama/ | make /make/ | nikij /niɡidʒ/ | nyɛ /ɲɛ/ | umama /umama/ |
| पिता | rün /rɨn/ | tata /tata/ | ubaba /uɓaɓa/ | babe /ɓaɓe/ | nujj /nudʒː/ | tsɛ /tsɛ/ | ubaba /uɓaɓa/ |
| मैं | ti /ti/ | na /na/ | mina /mina/ | mine /míne/ | ni'n /niːn/ | i /i/ | mina /ˈmiːna/ |
| तुम | mä /mæ/ | ñui /ɲui/ | wena /wena/ | wena /wéna/ | ki'l /kiːl/ | mo /mo/ | wena /ˈweːna/ |
| नाम | kä /kæ/ | wetø /wetʌ/ | ibizo /ibizo/ | libito /libiːto/ | wisun /wisun/ | biɛ /biɛ/ | igama /iˈɡaːma/ |
| आँख | okwä /okwɨ/ | kab /kab/ | ilihlo /iliɬo/ | liso /liso/ | pukweck /puɡʷedʒɡ/ | hiŋmɛ /hiŋmɛ/ | iso /iso/ |
| हाथ | kise /kise/ | mar /maɾ/ | isandla /isandɮa/ | sandla /sandɮa/ | piten /biden/ | nine /nine/ | isandla /isandɮa/ |
| दिल | brukwä /bɾukwɨ/ | mun /mun/ | inhliziyo /inɬizijo/ | inhlitiyo /inɬitijo/ | ukamlamun /uɡamlamun/ | tsui /tsui/ | inhliziyo /inɬizijo/ |
| प्रेम | tare /taɾe/ | kausrap /kawsɾap/ | uthando /utʰando/ | lutsandvo /lutsandwo/ | kesalk /ɡesalɡ/ | suɔmi /suɔmi/ | uthando /utʰando/ |
| पेड़ | krätä /kɾɨtɨ/ | yu /ju/ | isihlahla /isiɬaɬa/ | sihlahla /siɬaɬa/ | nipi /nibi/ | tso /tso/ | isihlahla /isiɬaɬa/ |
| घर | ju /dʒu/ | ya /ja/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | wikuom /wiɡuom/ | we /we/ | indlu /indɮu/ |
| कुत्ता | nukro /nukɾo/ | kuchi /kutʃi/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | lmu'j /lmuːdʒ/ | gbe /ɡbe/ | inja /indʒa/ |
| बिल्ली | mishi /miʃi/ | mishi /miʃi/ | ikati /ikati/ | likati /likati/ | mia'wj /miaʔwdʒ/ | adi /adi/ | ikati /ikati/ |
| खाना | mrö /mrø/ | mɵ /mɵ/ | ukudla /ukuɮa/ | kudla /kuɮa/ | mij /midʒ/ | ye /je/ | ukudla /ukuɮa/ |
| पीना | ñögö /ɲøɡø/ | ushi /uʃi/ | ukunatha /ukunatʰa/ | kunatsa /kunatsa/ | sa'q /saːɡ/ | nu /nu/ | ukuphuza /ukupʰuza/ |
| एक | krati /kɾati/ | kan /kan/ | nye /ɲe/ | kunye /kuɲe/ | newt /newt/ | kake /kake/ | kunye /kuɲe/ |
| दो | krobu /kɾobu/ | pa /pa/ | kubili /kubili/ | kubili /kubiːli/ | ta'pu /taːbu/ | enyɔ /eɲɔ/ | kubili /kuˈɓili/ |
| नमस्ते | käre /kɨɾe/ | ma'rik /maʔɾik/ | salibonani /saliɓonani/ | sawubona /sawuɓona/ | kwe' /kweː/ | daa /daː/ | sawubona /sawuɓona/ |
| धन्यवाद | kuin /kuin/ | payn /pajn/ | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | wela'lin /welaːlin/ | ojakuɛ /odʒakwɛ/ | ngiyabonga /ŋɡijaɓoŋɡa/ |
| अच्छा | kuin /kuin/ | kausrik /kawsɾik/ | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | kelu'lk /ɡeluːlɡ/ | hɛŋmi /hɛŋmi/ | kuhle /kuɬe/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।