Djambarrpuyŋu
जंबरपुयंगु
पामा-न्युंगन (Yolŋu, Dhuwal)
जंबरपुयंगु (Djambarrpuyŋu) ढुवाल समूह की एक योल्ङु माथा (Yolŋu Matha) किस्म है, जो ऑस्ट्रेलिया के उत्तरी क्षेत्र (Northern Territory) के उत्तर-पूर्वी अर्नहेम लैंड में बोली जाती है और जिसका केंद्र गालिविन'कु (एल्चो द्वीप) है। यह उस क्षेत्र की सबसे व्यापक रूप से बोली जाने वाली आदिवासी भाषा है और योल्ङु कुलों के बीच संपर्क-भाषा का काम करती है, इसीलिए 2021 की जनगणना में लगभग 3,800 वक्ता गिने गए — जो लगभग किसी भी अन्य पारंपरिक ऑस्ट्रेलियाई भाषा से अधिक है। व्याकरण की दृष्टि से यह पामा-न्युंगन है: कारक-चिह्नन प्रचुर है, शब्द-क्रम अत्यंत स्वतंत्र है, और सर्वनाम-व्यवस्था एकवचन, द्विवचन तथा बहुवचन के साथ-साथ समावेशी और अपवर्जी 'हम' में भी भेद करती है। इसकी शब्दावली में सुलावेसी के साथ सदियों के समुद्री-ककड़ी (त्रेपांग) व्यापार से आई मकासर ऋणशब्दों की एक विशिष्ट परत है — walu 'सूर्य, दिन' का स्रोत मकासर allo माना जाता है। किसी ऑस्ट्रेलियाई भाषा के लिए असामान्य रूप से इसे बच्चे आज भी पहली भाषा के रूप में सीखते हैं, और इसका पूरा नया नियम (2008) तथा एक बड़ा शब्दकोश और संदर्भ-व्याकरण उपलब्ध है।
कहाँ बोली जाती है
जंबरपुयंगु में 31 मूल शब्द
पानी
gapu
/ɡapu/
आग
gurtha
/ɡuɻt̪a/
सूरज
walu
/walu/
चाँद
ŋaḻindi
/ŋaɭindi/
तारा
ganyu
/ɡaɲu/
माता
ŋäṉḏi
/ŋaːɳɖi/
पिता
bäpa
/baːpa/
मैं
ŋarra
/ŋara/
तुम
nhe
/n̪e/
नाम
yäku
/jaːku/
आँख
mel
/mel/
हाथ
goŋ
/ɡoŋ/
दिल
ḏoṯurrk
/ɖoʈurk/
प्रेम
djäl
/ɟaːl/
पेड़
dharpa
/d̪aɻpa/
घर
buṉbu
/buɳbu/
कुत्ता
wuŋgan
/wuŋɡan/
बिल्ली
butjikit
/bucikit/
खाना
ḻuka
/ɭuka/
पीना
ḻuka
/ɭuka/
एक
waŋgany
/waŋɡaɲ/
दो
märrma'
/maːrmaʔ/
नमस्ते
Nhämirri nhe?
/n̪aːmiri n̪e/
धन्यवाद
—
/—/
अच्छा
manymak
/maɲmak/
शब्दों की तुलना
Pama-Nyungan (Yolŋu, Dhuwal) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | जंबरपुयंगु | वारलपीरी | मार्तु वांका | न्हाण्डा | ओलकोल | गुनावल | नूंगार |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | gapu /ɡapu/ | ngapa /ŋapa/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | kungal /kuŋal/ | kep /kep/ |
| आग | gurtha /ɡuɻt̪a/ | warlu /waɭu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | paral /paɻal/ | warba /waɻba/ | kaarl /kaːɻl/ |
| सूरज | walu /walu/ | wanta /wanta/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | guma /ɡuma/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| चाँद | ŋaḻindi /ŋaɭindi/ | pira /piɻa/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | kakal /kakal/ | birrang /biɻaŋ/ | miyak /mijak/ |
| तारा | ganyu /ɡaɲu/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | el idnban /el ˈidnban/ | dyurra /ɟura/ | djinda /ɟinda/ |
| माता | ŋäṉḏi /ŋaːɳɖi/ | ngati /ŋati/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngangi /ŋaŋi/ | guni /ɡuni/ | ngangk /ŋaŋk/ |
| पिता | bäpa /baːpa/ | kirda /kiɖa/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kaba /kaba/ | pumba /pumba/ | maam /maːm/ |
| मैं | ŋarra /ŋara/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ay /aj/ | ngaya /ŋaja/ | ngany /ŋaɲ/ |
| तुम | nhe /n̪e/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | inag /inaɡ/ | ngindu /ŋindu/ | noonook /nunuk/ |
| नाम | yäku /jaːku/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ | yini /jini/ | kwerl /kwɛɻl/ |
| आँख | mel /mel/ | milpa /milpa/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | mil /mil/ | mel /mel/ |
| हाथ | goŋ /ɡoŋ/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mar /maɻ/ |
| दिल | ḏoṯurrk /ɖoʈurk/ | wankaru /waŋkaɻu/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | piku /piku/ | gauar /ɡauar/ | kortang /koɻtaŋ/ |
| प्रेम | djäl /ɟaːl/ | nyangu /ɲaŋu/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | kanyji /kaɲɟi/ | marmit /maɻmit/ | djaadjam /dʒaːdʒam/ |
| पेड़ | dharpa /d̪aɻpa/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | warray /waɾaj/ | warabi /waɻabi/ | boorn /boːɻn/ |
| घर | buṉbu /buɳbu/ | ngurra /ŋura/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | kuni /kuni/ | mia /maja/ |
| कुत्ता | wuŋgan /wuŋɡan/ | jarntu /caɳʈu/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | kunpa /kunpa/ | mirri /miɻi/ | dwert /dweɻt/ |
| बिल्ली | butjikit /bucikit/ | mungalpa /muŋalpa/ | — /—/ | paka /paka/ | paka /paka/ | poosi /puːsi/ | nguni /ŋuni/ |
| खाना | ḻuka /ɭuka/ | ngarni /ŋaɳi/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | daring /daɻiŋ/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| पीना | ḻuka /ɭuka/ | purrami /purami/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | nyu /ɲu/ | ngarn /ŋaɻn/ |
| एक | waŋgany /waŋɡaɲ/ | jinta /cinta/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | kuyu /kuju/ | guma /ɡuma/ | keny /keɲ/ |
| दो | märrma' /maːrmaʔ/ | jirrama /ɟiɾama/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | uchir /utʃir/ | bula /bula/ | koodjal /kuɟal/ |
| नमस्ते | Nhämirri nhe? /n̪aːmiri n̪e/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ | kaya /kaja/ |
| धन्यवाद | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ | boordawan /boːɻdawan/ |
| अच्छा | manymak /maɲmak/ | ngurrju /ŋurcu/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | walunga /waluŋa/ | kwobidak /kwobidak/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।