Lai Holh
हाखा चिन
चीनी-तिब्बती (तिब्बती-बर्मन, कुकी-चिन, मध्य)
हाखा चिन (लाई होल्ह) चिन (कुकी-चिन) भाषाओं की प्रतिष्ठित और वास्तविक संपर्क भाषा (लिंगुआ फ्रांका) किस्म है, जिसका केंद्र म्यांमार के चिन राज्य का हाखा नगर है। यह चिन से संबंधित लगभग ~50 अलग-अलग समुदायों के बीच अंतर-कुलीय संचार का माध्यम है। यह तीन विरोधी स्वराघातों वाली स्वरयुक्त (टोनल) भाषा है, जिसमें प्रत्यक्ष/विलोम संरेखण सहित जटिल क्रिया-रूपविज्ञान है। 1990 के दशक से म्यांमार में राजनीतिक उत्पीड़न के बाद इंडियानापोलिस (~25 हज़ार) और टल्सा (~15 हज़ार) में बसे बड़े चिन शरणार्थी प्रवासी समुदाय के लिए उल्लेखनीय है।
कहाँ बोली जाती है
हाखा चिन में 31 मूल शब्द
पानी
ti
/ti/
आग
mei
/mei/
सूरज
ni
/ni/
चाँद
thla
/tʰla/
तारा
arfi
/ʔarfi/
माता
nu
/nu/
पिता
pa
/pa/
मैं
kei
/kei/
तुम
nang
/naŋ/
नाम
min
/min/
आँख
mit
/mit/
हाथ
kut
/kut/
दिल
lung
/luŋ/
प्रेम
daw
/daw/
पेड़
thingkung
/tʰiŋkuŋ/
घर
inn
/in/
कुत्ता
ui
/ui/
बिल्ली
minu
/minu/
खाना
ei
/ei/
पीना
din
/din/
एक
pakhat
/pakʰat/
दो
pahnih
/pahniʔ/
नमस्ते
na dam maw
/na dam maw/
धन्यवाद
ka lawm
/ka lawm/
अच्छा
tha
/tʰa/
स्रोत
शब्दों की तुलना
Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Kuki-Chin, Central) संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | हाखा चिन | मिज़ो | मणिपुरी | तंगखुल नागा | जेमे नागा | उत्तरी क्यांग | ज़ोंगखा |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | ti /ti/ | tui /tui/ | ꯏꯁꯤꯡ /isiŋ/ | ze /ze/ | nki /nki/ | cu /tsu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| आग | mei /mei/ | mei /mei/ | ꯃꯩ /mei/ | mei /mei/ | mei /mei/ | mi /mi/ | མེ /me/ |
| सूरज | ni /ni/ | ni /ni/ | ꯅꯨꯃꯤꯠ /numit/ | nyithui /ɲitʰui/ | sʰeu /sʰeu/ | mu /mu/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| चाँद | thla /tʰla/ | thla /tʰla/ | ꯊꯥ /tʰaː/ | lai /lai/ | kʰu /kʰu/ | nyi /ɲi/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| तारा | arfi /ʔarfi/ | arsi /arsi/ | ꯊꯋꯥꯟꯃꯤꯆꯥꯛ /tʰawanmitɕak/ | sira /siraː/ | tara /taɾa/ | ʁʐə /ʁʐə/ | སྐར་མ /kaːma/ |
| माता | nu /nu/ | nu /nu/ | ꯏꯃꯥ /ima/ | ina /ina/ | nem /nem/ | ami /ami/ | ཨ་མ /ama/ |
| पिता | pa /pa/ | pa /pa/ | ꯏꯄꯥ /ipa/ | apa /apa/ | ape /ape/ | apa /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| मैं | kei /kei/ | kei /kei/ | ꯑꯩ /əi/ | i /i/ | ge /ge/ | qa /qɑ/ | ང /ŋa/ |
| तुम | nang /naŋ/ | nang /naŋ/ | ꯅꯪ /naŋ/ | na /na/ | na /na/ | ʔũ /ʔũ/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ |
| नाम | min /min/ | hming /hmiŋ/ | ꯃꯤꯡ /miŋ/ | amin /amin/ | min /miŋ/ | mi /mi/ | མིང /miŋ/ |
| आँख | mit /mit/ | mit /mit/ | ꯃꯤꯠ /mit/ | mi /mi/ | mik /mik/ | mil /mil/ | མིག /mik/ |
| हाथ | kut /kut/ | kut /kut/ | ꯈꯨꯠ /kʰut/ | phei /pʰei/ | hak /hak/ | ki /ki/ | ལག་པ /lakpa/ |
| दिल | lung /luŋ/ | thinlung /tʰinluŋ/ | ꯊꯃꯣꯏ /tʰamoi/ | mokyaba /mokjaba/ | heisia /heisia/ | shulm /ʃulm/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| प्रेम | daw /daw/ | hmangaih /hmaŋai/ | ꯅꯨꯡꯁꯤꯕ /nuŋsiba/ | cha /tʃa/ | kihai /kihai/ | halia /halia/ | དགའ་བ /ɡawa/ |
| पेड़ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | ꯐꯨꯂꯥꯡ /pʰulaŋ/ | leiyik /leijik/ | rik /rik/ | səf /səf/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| घर | inn /in/ | in /in/ | ꯌꯨꯝ /jum/ | shim /ʃim/ | ki /ki/ | stuapa /stuapa/ | ཁྱིམ /tɕim/ |
| कुत्ता | ui /ui/ | ui /ui/ | ꯍꯨꯏ /hui/ | ui /ui/ | hui /hui/ | kuel /kʷel/ | ཁྱི /tɕi/ |
| बिल्ली | minu /minu/ | zawhte /zɔʔte/ | ꯍꯧꯗꯣꯡ /houdoŋ/ | mibu /mibu/ | kʰemi /kʰemi/ | miu /miu/ | བྱི་ལ /bila/ |
| खाना | ei /ei/ | ei /ei/ | ꯆꯥꯕ /tʃaːba/ | ngui /ŋui/ | so /so/ | ndzu /ndzu/ | བཟའ /za/ |
| पीना | din /din/ | in /in/ | ꯊꯛꯄ /tʰakpa/ | rai /rai/ | hʷu /hʷu/ | ndhu /ndʱu/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| एक | pakhat /pakʰat/ | pakhat /pakʰat/ | ꯑꯃ /ama/ | kha /kʰa/ | kha /kʰa/ | lhe /ɬe/ | གཅིག /tɕik/ |
| दो | pahnih /pahniʔ/ | pahnih /pahniʔ/ | ꯑꯅꯤ /əni/ | khani /kʰani/ | kena /kena/ | ɣnə /ʁnə/ | གཉིས /ɲiː/ |
| नमस्ते | na dam maw /na dam maw/ | chibai /tʃibai/ | ꯈꯨꯔꯨꯝꯖꯔꯤ /kʰuɾumdʒaɾi/ | hayau /hajau/ | hangba /haŋba/ | nia ja /nia dʒa/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ |
| धन्यवाद | ka lawm /ka lawm/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ | ꯊꯥꯒꯠꯆꯔꯤ /tʰaːɡattʃaɾi/ | ase /ase/ | kazi /kazi/ | — /—/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ |
| अच्छा | tha /tʰa/ | tha /tʰa/ | ꯐꯕ /pʰaba/ | kahei /kahei/ | ahei /ahei/ | stsuq /stsuq/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।